Cập nhật: 24/01/2023 05:57 GMT+7

Cây đa bến cũ

Người trẻ ngẩng cao đầu nhìn tương lai. Cụ già cúi mặt bâng khuâng hoài niệm. Trước mắt các cụ thay vì tương lai là một cái gì đó vô ảnh vô hình. Riêng tôi vẫn còn nhớ như in những chuyến đò dọc chở hàng, chở khách vào ra nối liền chợ Kẻ Diên, Quảng Trị với bến Bao Vinh, cố đô Huế.

Cây đa bến cũ

Đường qua xã Hải Thượng, huyện Hải Lăng -Ảnh: Đ.T.T

Làng Thượng Xá với bến Sông Nhùng nơi tôi mở mắt chào đời cách chợ Kẻ Diên chừng năm cây số dọc theo đường thiên lý. Từ nhỏ, tôi đã mơ màng nghe mẹ hát ru theo nhịp cái nôi đong đưa:

Trăm năm dù lỗi hẹn hò

Cây đa bến cũ con đò vẫn đưa.

Cây đa bến cũ còn lưa

Con đò đã thác năm xưa mô rồi.

Một phần tư thế kỷ xa nhà, giã từ làng quê đi kháng chiến, mấy câu hò mẹ ru con vẫn tươi rói trong trái tim tôi. Đất nước thống nhất, tôi về quê thăm lại tuổi thanh xuân. Vào chợ Kẻ Diên (nay thuộc thị trấn Diên Sanh, huyện Hải Lăng), đến bến đò xưa có gốc đa, bâng khuâng nhìn ra cánh đồng lúa rập rờn với gió mà tưởng như mình thấy những làn sóng nước theo nhịp chèo con đò dọc phá Tam Giang một đêm trăng nào đó.

Tốt nghiệp tiểu học, tôi vẫn còn quá nhỏ dại. Một lần, gia đình có việc gì đó, cha bảo tôi vô Huế gặp bà con nội ngoại. Cha khuyên, một mình con không nên đi đường bộ mà hãy bắt chuyến đò dọc từ cái bến sát chợ Kẻ Diên. Nơi đây, cứ cách ngày lại có một chuyến đò chở hàng hóa và hành khách từ Huế ra Kẻ Diên bán buôn bán lẻ. Cuối ngày khi chợ đã vãn, con đò lại rời bến rồi xuyên dọc phá Tam Giang vào lại chợ Bao Vinh.

Chuyến đò rời bến vào lúc hoàng hôn, dưới ánh trăng mờ. Thuyền không vào phá luôn như tôi tưởng mà quanh co theo các dòng sông, rạch qua cánh đồng lúa bát ngát - chính là cánh đồng lúa xanh hôm nay tôi nhìn thấy kia, qua mấy ngôi làng mới vào đến phá. Từ đây, con đò lướt nhẹ trên mặt phá mông mênh nước bạc dưới ánh trăng khi tỏ khi mờ.

Cậu thiếu niên được bác chủ đò xếp cho một chỗ nghỉ ở khoang trước. Nằm nơi đây, tôi tha hồ nhìn trời, nhìn trăng, nhìn nước, trong khi tai vẫn nghe vẳng lại câu hò:

Chiều chiều...

Chiều chiều bên bến Ô Lâu

Tôi ngồi tôi câu, tôi sầu tôi thảm, tôi thương tôi cảm, tôi nhớ tôi mong

Thuyền ai lướt sóng trên sông

Nghe câu mái đẩy chạnh lòng nước non...

Tôi từng đọc được ở một cuốn sách nào đó câu chuyện về cây đa bến cũ. Ngày xưa, có một chàng trai xuống đò vào Huế dự kỳ thi cứ ba năm tổ chức một lần. Chàng trai bị cuốn hút bởi dáng người thon thả và giọng hò cô lái đò trẻ dưới ánh trăng non. Cô gái chắc cũng phải lòng bởi đôi mắt thắm thiết chàng thư sinh. Hai bên thầm ước hẹn, sau cuộc thi chàng sẽ trở lại bến đò đón nàng về quê. Chàng trai may mắn đỗ kỳ thi năm ấy, được giữ lại làm việc ở chốn kinh kỳ rồi kết duyên với một cô gái Huế.

Cô lái đò mỏi mắt chờ đợi, rồi một phần chắc cũng vì nhớ thương day dứt mà lâm bệnh rồi lặng lẽ qua đời. Một lần chàng trai sực nhớ, quay lại cây đa bến cũ thăm nhau thì nàng đã ra đi. Nàng đã cùng con đò của mình âm thầm ra đi, bà con xóm làng chẳng ai rõ cô gái biệt tăm từ lúc nào. Đương nhiên, cuộc sống vẫn còn những con đò dọc, vẫn còn kia bao cô lái đò trẻ, vẫn còn đó cây đa bến cũ nhưng con đò và cô lái đò của chàng trai thì đã thác năm xưa mô rồi.

*

Sau ngày đất nước thống nhất, mỗi lần có dịp về quê, tôi lại tìm vào chợ Kẻ Diên. Một lần, tôi lưu lại vùng này khá lâu, nhằm săn tìm tư liệu viết bài. Tôi lại về bên cây đa bến cũ. Để rồi bâng khuâng kết thúc bài viết có phần đi lạc chủ đề chính của thiên bút ký:

“...Trước đây, ở sát mé chợ Kẻ Diên này có bến đò dọc. Bên bến có cây đa cổ thụ, nay chỉ còn cái gốc, nhìn thật kỹ mới nhận ra. Không rõ nó chết già hay do đạn bom hủy diệt. Xưa kia, vào lúc chập tối, khách từ bến chợ xuống đò, sáng hôm sau thấy mình đã cập bến chợ Bao Vinh. Đứng ở bến Kẻ Diên vắng bóng cây đa, tôi nhìn ra cánh đồng lúa, thấy có đường dây điện cao thế băng ngang qua rồi mất hút giữa các cánh đồng. Đã lâu rồi không còn những chuyến đò dọc xuôi ngược trên phá Tam Giang. Đổi lại, có con đường sắt xuyên Việt, có những chuyến xe đò vừa chở hàng, vừa chở khách ầm ĩ tiếng còi ngày cũng như đêm.

Có lẽ, chỉ có mỗi mình tôi đứng ở bến cũ không còn có cây đa mà bâng khuâng hoài niệm vô lối”.

Phan Quang

Tin liên quan:
  • Cây đa bến cũ
    Đồng đội cũ

    Cơn nắng bỏng rát vào mùa hè những ngày này dường như cũng không thể ngăn được sự háo hức của ông tôi khi nhân dịp về quê ghé thăm đồng đội cũ. Đã lâu lắm rồi ông mới lại về quê.

  • Cây đa bến cũ
    Đọc Về bến sông xưa (*)

    (QTO) - "Về bến sông xưa là một bút ký lấy làm tên sách, như một cuốn tự sự, tự truyện của tác giả với mảnh đất bên sông Hiếu, nơi ra đi cũng để trở về trong một tình yêu da diết níu gọi bằng những nỗi niềm yêu thương cố quận trong một ý thức chung thẩm rằng dù đã từng sống và yêu thương bất cứ nơi đâu từ một Huế thơ mộng đầy ắp kỷ niệm ấm áp đến Tây Nguyên buổi đầu vào đời nhưng không đâu bằng Quảng Trị núm ruột quê mình. Những trang văn của Minh Tứ khi viết về nơi nhau rốn da diết, mênh mang, ...


Phan Quang

Các tin đã đưa

Trên bãi non mùa xuân

Trên bãi non mùa xuân
2023-02-04 04:50:00

QTO - Khi nắng ấm vừa lên, gió xuân từ bờ sông hây hẩy tràn đến, tôi thường để chân trần đi bộ ra bãi non sau nhà. Cha tôi bảo đó là bãi non vì những con...

Tết đến, mẹ cha cần gì?

Tết đến, mẹ cha cần gì?
2023-01-22 04:53:00

QTO - Giữa tháng Chạp, dì khoe anh họ mới sắm cho dì cái ti vi có màn hình to lắm, người trong ti vi to gần bằng dì, chữ nghĩa trên đó dì đọc được hết....

Mang văn hóa Việt đến với học sinh Nhật

Mang văn hóa Việt đến với học sinh Nhật
2023-01-21 04:30:00

QTO - Đại sứ du học sinh thân thiện tỉnh Ibaraki, Đại sứ văn hóa quốc tế Matsudo - Chiba, Đại sứ du lịch tỉnh Chiba, thành viên Hội Thanh niên sinh viên...

Tục cúng tất niên của người Quảng Trị

Tục cúng tất niên của người Quảng Trị
2023-01-21 04:29:00

QTO - Theo tiếng Hán, “tất” nghĩa là xong, “niên” là năm. Tất niên là kết thúc của một năm cũ để bước sang năm mới. Đối với người Việt Nam nói chung, người...

Gìn giữ Tết truyền thống

Gìn giữ Tết truyền thống
2023-01-19 04:58:00

QTO - Xu hướng bảo tồn văn hóa Tết truyền thống những năm gần đây đang được khôi phục khá sâu đậm. Việc người dân đi đón Tết ở những nơi xa ngày càng ít;...

Trải nghiệm từ Nepal

Trải nghiệm từ Nepal
2023-01-14 08:26:00

QTO - Cuối năm, tôi được một người bạn mời đi dự đám cưới đến tận Nam Á. Đám cưới được tổ chức theo phong tục của hai dân tộc và tôn giáo hai bên. Họ nhà...

Chim sáo nói tiếng người

Chim sáo nói tiếng người
2023-01-14 08:22:00

QTO - Cuối năm, không khí lạnh tăng cường thổi những luồng gió vi vút bên ngoài. Tiếng lá khô rơi xuống bị cuốn đi loạt soạt trên sân. Thỉnh thoảng cũng...

Nhớ Tết quê hương

Nhớ Tết quê hương
2023-01-12 10:38:00

QTO - Từ bao đời nay, người dân Quảng Trị vốn rất trọng ông bà tổ tiên, mỗi dịp cúng giỗ, lễ, Tết thường sắm sửa những mâm cỗ cúng đầy đủ, ngon sạch, tươm...

Dư âm xa còn vang mãi...

Dư âm xa còn vang mãi...
2023-01-10 21:00:00

QTO - Nói đến tân nhạc Việt Nam là nói đến đội ngũ trùng điệp những nhạc sĩ tài năng, có người mất khi còn trẻ, sáng tác chỉ một vài ca khúc nhưng để lại...

Tết thời bao cấp

Tết thời bao cấp
2023-01-07 04:38:00

QTO - Nhân cuối năm nhà có giỗ, chén rượu, miếng trầu phấn chấn, mọi người góp vui kể lại tết thời bao cấp. Những cái Tết dù đã đi qua vài thập kỷ nhưng...

Tin liên quan

Gợi ý

Thời tiết