QTO - Hơn 10 năm qua, việc triển khai kỹ thuật canh tác lúa cải tiến (SRI) tại xã Lệ Thủy đã được triển khai trên diện rộng, từng bước thay đổi phương thức sản xuất lúa truyền thống, giúp tăng năng suất, sản lượng, giảm chi phí đầu vào và thân thiện hơn với môi trường. Từ những cánh đồng áp dụng SRI, địa phương từng bước xây dựng, phát triển chuỗi sản xuất lúa gạo sạch, góp phần nâng cao giá trị nông sản và ổn định đầu ra cho nông dân.

Hiệu quả SRI

Ông Võ Thanh Đạt, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng (HTX Mỹ Lộc Thượng) thông tin, SRI là một tiến bộ kỹ thuật được bà con nông dân tại HTX đón nhận nhằm thay đổi dần phương pháp sản xuất lúa truyền thống.

Kỹ thuật này được triển khai thực hiện tại HTX từ vụ đông-xuân năm 2014-2015 do Tổ chức phát triển Hà Lan (SNV) tài trợ. Qua hơn 10 năm triển khai, năng suất, sản lượng lúa tại HTX không ngừng tăng lên qua hằng năm. Trước đây, năng suất lúa vụ đông-xuân chỉ đạt khoảng hơn 50 tạ/ha, thì năm 2025-2026, năng suất đạt hơn 78 tạ/ha, sản lượng đạt khoảng hơn 2.600 tấn.

“HTX Mỹ Lộc Thượng là đơn vị đầu tiên áp dụng SRI vào đồng ruộng. Lúc mới triển khai, HTX gặp rất nhiều khó khăn do thói quen canh tác lúa truyền thống của bà con. Vì thế, HTX đã tích cực tuyên truyền, vận động, hỗ trợ kỹ thuật, làm mẫu để bà con thực hiện theo…”, ông Võ Thanh Đạt cho hay.

Áp dụng kỹ thuật canh tác lúa cải tiến mang lại hiệu quả trên các cánh đồng ở Lệ Thủy - Ảnh: N.H

Thực tế sản xuất lúa theo SRI ở HTX Mỹ Lộc Thượng cho thấy, những diện tích áp dụng kỹ thuật năng suất, sản lượng đều tăng trong khi chi phí đầu tư của người dân giảm một cách rõ rệt. Theo kết quả hạch toán, áp dụng SRI giúp năng suất lúa tăng khoảng 10%, giảm chi phí đầu vào cho bà con khoảng 15%. Từ chỗ e ngại ứng dụng kỹ thuật mới vào sản xuất, nay, HTX đã vận động bà con thực hiện được 272ha lúa theo SRI…

Ông Bùi Thanh Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp An Xá cũng khẳng định tính hiệu quả của thực hiện kỹ thuật canh tác lúa cải tiến trên đồng đất của HTX.

“Trước đây, bà con nông dân An Xá rất lưỡng lự khi áp dụng SRI. Lý do là nhiều người cho rằng trồng lúa nước thì ruộng phải có nhiều nước, phải gieo nhiều giống. Nhiều hộ gia đình tại HTX sau khi tham gia thí điểm thực hiện SRI, hàng đêm còn “lén lút” ra ruộng gieo thêm giống, thậm chí đòi hỗ trợ lúa nếu năng suất, sản lượng không bằng sản xuất truyền thống. Tuy nhiên, sau một thời gian tuyên truyền, vận động, nhìn cách làm hiệu quả của các địa phương khác, HTX đã triển khai đồng loạt, với diện tích khoảng 150ha…”, ông Bùi Thanh Hải cho biết.

Theo tính toán của ông Hải, cây lúa khi áp dụng SRI giúp người nông dân có được “3 giảm, 3 tăng”, đó là giảm phân bón, giảm giống, giảm thuốc bảo vệ thực vật; tăng năng suất, tăng hiệu quả, tăng kinh tế. Trước đây, 1 sào lúa sản xuất theo kiểu truyền thống gieo hết khoảng 7-8kg lúa giống, nay chỉ mất khoảng 3-3,5kg. Thêm nữa là giảm được khoảng 15% lượng phân bón, giảm lượng nước bơm và công chăm sóc. Mặt khác, vì gieo thưa nên ruộng lúa thông thoáng, sâu bệnh ít hơn, do vậy, chất lượng hạt lúa được nâng lên, an toàn với người tiêu dùng.

Xây dựng thương hiệu “gạo Lệ Thủy”

HTX Mỹ Lộc Thượng là đơn vị tiên phong áp dụng SRI. Nhằm xây dựng chuỗi sản xuất lúa gạo sạch, an toàn, HTX thực hiện kiểm soát và kiểm định nghiêm ngặt toàn bộ quy trình, từ vùng nguyên liệu, lựa chọn giống, chăm sóc, thu hoạch đến lưu trữ và chế biến. Năm 2017, HTX được hỗ trợ đầu tư máy xay xát và nhà xưởng; đồng thời hoàn thiện thủ tục đăng ký nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm “gạo Lệ Thủy”. Đây là nền tảng giúp nâng cao giá trị, tăng giá bán sản phẩm và góp phần ổn định đầu ra cho người nông dân.

“Với mong muốn giúp người tiêu dùng được sử dụng hằng ngày những sản phẩm nông sản sạch, có nguồn gốc và chất lượng được xác nhận, đặc biệt là lúa gạo. Do vậy, HTX đã dùng loại giống P6 để xây dựng thương hiệu “gạo Lệ Thủy”. Gạo P6 là loại gạo dẻo, thơm hơn nhiều loại gạo thông thường.

Thời gian qua, thương hiệu “gạo Lệ Thủy” đã tham gia các hội chợ kinh tế thương mại, hội nghị xúc tiến đầu tư tại các tỉnh, thành trong cả nước và được người tiêu dùng đánh giá cao về hình thức, chất lượng…”, ông Võ Thanh Đạt chia sẻ.

Nông dân Lệ Thủy kiểm tra diện tích lúa áp dụng SRI - Ảnh: N.H

Bà Trần Thị Lam (thôn Xuân Thủy, xã Lệ Thủy) cho hay, gia đình bà thường hay dùng thương hiệu “gạo Lệ Thủy” được sản xuất theo quy trình SRI tại HTX Mỹ Lộc Thượng, bởi, thương hiệu gạo đa dạng về mẫu mã, đóng gói phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng, chất lượng gạo ngon. Ngoài ra, thương hiệu “gạo Lệ Thủy” không tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, không chất bảo quản và giữ được vỏ cám mờ, giàu vitamin…

Theo ông Võ Thanh Đạt, những năm gần đây, hoạt động sản xuất, kinh doanh lúa gạo tại HTX Mỹ Lộc Thượng gặp nhiều khó khăn, thách thức do nhiều nguyên nhân, nên HTX đã giao cho các xã viên thực hiện sản phẩm “gạo Lệ Thủy”. HTX sẽ tiếp tục đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh cho sản phẩm gạo, trong đó chú trọng cung cấp cho các trường học trên địa bàn xã Lệ Thủy và các vùng lân cận…

Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Lệ Thủy Võ Đình Tuấn cho hay, tính hiệu quả của việc áp dụng SRI mấy năm qua ở địa phương đã được minh chứng. Hiện, xã Lệ Thủy có 422ha lúa canh tác theo phương pháp này. Tuy nhiên, theo đánh giá của một số bà con, HTX, chính quyền địa phương cần chủ động thay đổi các bộ giống để cho năng suất, hiệu quả và thực hiện sản xuất lúa tái sinh kinh tế hơn.

“Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp tăng cao, việc áp dụng sản xuất theo quy trình SRI là rất hợp lý, nhằm giảm chi phí sản xuất lúa cho bà con. Hiện, phòng cũng tham mưu UBND xã chỉ đạo các HTX, bà con nông dân tiếp tục thực hiện kỹ thuật này trong các năm tiếp…”, ông Võ Đình Tuấn thông tin.

Ngọc Hải