QTO - Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định phát triển nông nghiệp xanh là một trong 4 trụ cột kinh tế của Quảng Trị. Từ định hướng chiến lược này, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ liên kết chuỗi giá trị. Các địa phương và doanh nghiệp (DN) cũng chủ động chuyển đổi tư duy, hướng dẫn nông dân thay đổi thói quen canh tác nhằm xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, đa giá trị.

Khi chủ trương đi vào cuộc sống

Với quyết tâm đưa nông nghiệp xanh trở thành trụ cột phát triển kinh tế, ngày 30/3/2026, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với cơ giới hóa, hiện đại hóa và phát triển vùng nguyên liệu theo định hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn và số hóa.

Để hiện thực hóa chủ trương này, UBND tỉnh cũng ban hành chương trình hành động và các đề án về phát triển lúa hữu cơ gắn với liên kết theo chuỗi giá trị bền vững; phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản đạt chuẩn; xây dựng kế hoạch sản xuất trồng trọt theo hướng giảm phát thải…

Trồng tiêu hữu cơ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho nông dân - Ảnh: M.L

Hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện đã tạo động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh trên địa bàn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có gần 1.500ha diện tích trồng trọt được chứng nhận hữu cơ và hơn 1.000ha canh tác tự nhiên theo hướng hữu cơ. Năng suất lúa hữu cơ đạt 55-68 tạ/ha, mang lại lợi nhuận từ 20-30 triệu đồng/ha.

Đặc biệt, quy trình tưới khô xen ướt (AWD) trên cây lúa được áp dụng với gần 10.000ha tại 24 xã, giúp tiết kiệm 20%-30% lượng nước và tăng năng suất từ 5%-8%. Mỗi ha lúa áp dụng AWD còn thu được 2-3 tín chỉ carbon chuẩn Gold Standard. Về thủy sản, toàn tỉnh có khoảng 2.100ha nuôi cá-lúa sinh thái, 8,25ha nuôi tôm VietGAP và 184ha nuôi tôm an toàn thực phẩm. Trong lĩnh vực lâm nghiệp, với hơn 773.000ha rừng và độ che phủ đạt trên 61%, Quảng Trị đã thu về hơn 402 tỉ đồng từ thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính (ERPA) với Ngân hàng Thế giới.

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Sản xuất nông nghiệp hữu cơ giúp giảm sử dụng vật tư hóa học, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái đồng ruộng, sức khỏe con người và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn từ 20%-30% so với sản xuất truyền thống”.

Với hơn 60ha hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ theo các tiêu chuẩn khắt khe của châu Âu, Mỹ và Nhật Bản và sản phẩm đã xuất khẩu ra thị trường thế giới, các thành viên của Hợp tác xã Sản xuất, thương mại, dịch vụ Ông Voi (HTX Ông Voi), xã Cồn Tiên đã khẳng định được hướng đi bền vững cho vùng trồng tiêu địa phương.

Kết thúc vụ thu hoạch năm 2026, HTX không chỉ thu mua 120 tấn sản phẩm cho thành viên với giá cao hơn thị trường từ 10%-12% mà còn phối hợp với Công ty TNHH Organics More-đơn vị liên kết tiêu thụ sản phẩm tổ chức cuộc thi “Vụ mùa hạnh phúc”. Đây là sân chơi thiết thực, gắn phong trào thi đua lao động với thực tiễn sản xuất của nông dân.

Thông qua ba hạng mục gồm “Vườn hồ tiêu kiểu mẫu”, “Khoảnh khắc mùa tiêu” và “Nông dân sáng tạo”, cuộc thi đã khơi dậy tinh thần đổi mới; lan tỏa các sáng kiến về kỹ thuật ủ phân hữu cơ, giữ ẩm và chăm sóc vườn tiêu. Nhờ sự chia sẻ rộng rãi các video vườn mẫu lên mạng xã hội để bình chọn đã biến những mô hình quản lý vườn tiêu hữu cơ thành cẩm nang thiết thực cho các thành viên.

Ông Lâm Công Phi, Giám đốc HTX Ông Voi, chia sẻ: Những thước phim chân thực do nông hộ thực hiện đã trở thành tài liệu kỹ thuật sinh động, dễ học tập, ứng dụng, góp phần lan tỏa phương thức sản xuất thân thiện với môi trường và phát huy tính sáng tạo của người dân.

Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp

Thời gian qua, các địa phương đã chủ động hỗ trợ người dân chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái. Tuy nhiên, sự chuyển mình này sẽ khó bền vững nếu thiếu vai trò dẫn dắt của các DN trụ cột-những “nhạc trưởng” kết nối chuỗi giá trị từ sản xuất, ứng dụng công nghệ đến bao tiêu sản phẩm.

Điển hình như năm 2026, xã Đồng Lê là một trong hai địa phương trong tỉnh được Tập đoàn Quế Lâm lựa chọn triển khai mô hình Làng nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, ban đầu một bộ phận người dân ngại thay đổi, ít đăng ký tham gia mô hình. Sau nhiều lần chính quyền địa phương phối hợp với tập đoàn bồi dưỡng kiến thức và hỗ trợ tham quan học tập thực tế tại TP. Huế, đến nay có 17 hộ chuyển đổi sang chăn nuôi lợn hữu cơ.

Ông Đoàn Mạnh Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lê cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã xác định, nông nghiệp hữu cơ là một trong ba đột phá phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2025-2030. Vì thế, xã quyết tâm thực hiện đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ với mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, toàn xã có 551 mô hình trồng trọt, chăn nuôi hữu cơ và theo hướng hữu cơ. Để đạt mục tiêu này, cần có sự đồng hành, hỗ trợ từ DN.

Vườn ươm mạ khay để sản xuất lúa hữu cơ của Công ty CP Tổng công ty Thương mại Quảng Trị - Ảnh: M.L

Đồng hành với tỉnh, Công ty CP Tổng công ty Thương mại Quảng Trị (SEPON GROUP) cũng khẳng định vị thế trong thúc đẩy liên kết sản xuất hữu cơ. Ông Hồ Xuân Hiếu, Chủ tịch HĐQT SEPON GROUP, chia sẻ: “Người nông dân chỉ thực sự đồng hành với DN sản xuất hữu cơ khi thấy rõ hiệu quả thực tế của mô hình, đầu ra sản phẩm ổn định và thu nhập cao hơn sản xuất truyền thống”.

Từ đó, ông đề xuất cần đẩy mạnh tuyên truyền về nông nghiệp hữu cơ; xây dựng cơ chế phối hợp giữa Nhà nước-DN-HTX và nông dân để chuyển dịch từ cơ chế hỗ trợ nhỏ lẻ sang hỗ trợ phát triển toàn bộ chuỗi giá trị.

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian tới, tỉnh Quảng Trị tiếp tục đẩy mạnh tích tụ đất đai, quy hoạch các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn để thu hút đầu tư. Nguồn vốn đầu tư công sẽ ưu tiên hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hỗ trợ các dự án trọng điểm trong lĩnh vực nông nghiệp. Sở sẽ tham mưu ban hành các chính sách ưu đãi về vốn, đất đai nhằm khuyến khích DN tham gia chuỗi liên kết “4 nhà”, góp phần đưa nông sản Quảng Trị tiếp tục hội nhập sâu vào thị trường và khẳng định giá trị bền vững của nền nông nghiệp xanh.

Lâm Thanh