QTO - Từ những vườn cây kết hợp chuồng trại chăn nuôi đến các mô hình sản xuất tại cơ sở, nông nghiệp hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn đang mở ra hướng đi mới cho nông dân Quảng Trị. Thực tế từ những hộ tham gia chuỗi giá trị Quế Lâm cho thấy, khi trồng trọt và chăn nuôi hỗ trợ lẫn nhau, phụ phẩm được tận dụng và đầu ra được liên kết, người nông dân có thêm điều kiện nâng cao thu nhập, phát triển sinh kế bền vững.

Khép kín vòng tuần hoàn

Tham gia chuỗi giá trị Quế Lâm từ năm 2023, ông Nguyễn Văn Ngọ ở xã Trường Phú phát triển mô hình kết hợp trồng trọt với chăn nuôi. Gia đình ông hiện chăm sóc 1,5ha cam kinh doanh, trồng mới 100 cây cam, có thêm 400 trụ thanh long ruột đỏ; đồng thời duy trì 6 lợn nái, 50 lợn thịt và hằng năm cung cấp cho chuỗi 120 lợn để nuôi thịt. Ông Ngọ tận dụng phân chuồng, phụ phẩm hữu cơ kết hợp men vi sinh để làm phân bón cho cam, thanh long, chuối và rau. Cách làm này giúp kết nối các khâu sản xuất, tận dụng nguồn lực sẵn có và giảm chi phí đầu vào.

Ông Nguyễn Văn Ngọ chia sẻ: “Năm 2023, tôi tham gia chuỗi giá trị nông nghiệp hữu cơ Quế Lâm, ban đầu trồng mới 100 cây cam hữu cơ và chăm sóc 1,5ha cam kinh doanh, ngoài ra gia đình trồng thêm 400 trụ thanh long ruột đỏ. Nhận thấy việc liên kết chuỗi giá trị với Tập đoàn Quế Lâm từ đầu vào đến đầu ra rõ ràng, mang lại hiệu quả kinh tế và tạo sinh kế cho gia đình, tôi đã mạnh dạn đăng ký tham gia thêm liên kết chăn nuôi lợn hữu cơ. Hiện gia đình đang nuôi 6 lợn nái và 50 lợn thịt, hằng năm cung cấp cho chuỗi 120 lợn để nuôi thịt”.

Vườn cam của hộ ông Nguyễn Văn Ngọ, xã Trường Phú, tham gia chuỗi giá trị nông sản hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn Quế Lâm - Ảnh: Q.N

Cùng hướng đi đó, ông Đoàn Thanh Lâm, xã Nam Ba Đồn tham gia chuỗi liên kết Quế Lâm từ năm 2019. Trong mô hình của ông Lâm, phụ phẩm được kết hợp với men vi sinh để làm đệm lót sinh học; phân chuồng sau xử lý được tận dụng làm phân bón cho cây na, rau và chuối. Cây thảo dược cũng được sử dụng để bổ sung thức ăn cho vật nuôi, góp phần tạo sự liên  kết giữa các khâu sản xuất.

Ông Đoàn Thanh Lâm cho biết: “Ban đầu, gia đình tôi chỉ nuôi 5 lợn nái và 100 lợn thịt, nhưng khi thấy có hiệu quả kinh tế, tôi đã xin tăng đàn, phát triển kinh tế tuần hoàn gắn với trồng trọt. Đến nay, gia đình đang nuôi 10 lợn nái, xuất chuồng khoảng 200 lợn thịt mỗi năm và trồng thêm 4ha cây ăn quả, rau, chuối hữu cơ. Lợi nhuận từ nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn hằng năm đạt trên 400 triệu đồng”.

Thực tế từ hai hộ nông dân cho thấy, chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn không chỉ là thay đổi kỹ thuật hay vật tư đầu vào, mà còn là thay đổi tư duy tổ chức sản xuất: Tận dụng phụ phẩm, kết nối các hoạt động sản xuất và gắn sản xuất với thị trường.

Mô hình hiệu quả

Tại Quảng Trị, 39/78 xã, phường đã tổ chức đoàn tham quan, học tập kinh nghiệm và 29 xã, phường ký kết hợp tác phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn với Quế Lâm. Trong đó, 9 địa phương đã triển khai mô hình thực tế với 65 hộ tham gia.

Các mô hình gồm 51 hộ nuôi lợn với tổng đàn 909 con, trong đó có 184 lợn nái, 136 lợn con và 589 lợn thịt; 2 hộ nuôi bò vàng với 8 con; 5 hộ nuôi gà với tổng đàn 900 con. Trong trồng trọt, diện tích sản xuất lúa đạt 5,5ha, vú sữa tím 3ha và cam 2,5ha. Nhiều cửa hàng đã được hình thành tại Đồng Hới, Ba Đồn, Đồng Lê và Trường Ninh.

Tại xã Đồng Lê, chính quyền địa phương đang từng bước đưa mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn vào thực tiễn. Địa phương đã tổ chức cho 80 hộ đi học tập kinh nghiệm tại Tập đoàn Quế Lâm; đến nay, 19 hộ đang xây dựng chuồng trại, 13 hộ đã nhận lợn giống, với gần 300 lợn thịt và 32 lợn nái.

Mô hình chăn nuôi gà hữu cơ bằng đệm lót sinh học của ông Mai Xuân Huệ, xã Tuyên Bình, trong chuỗi giá trị nông sản hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn Quế Lâm - Ảnh: Q.N

Ông Đinh Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã Đồng Lê, cho biết: “UBND xã đã ký kết hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm và tổ chức cho 80 hộ dân trên địa bàn đi học tập kinh nghiệm để triển khai các mô hình đã ký kết. Đến nay, 19 hộ đang xây dựng chuồng trại, 13 hộ đã nhận lợn giống, với gần 300 lợn thịt và 32 lợn nái. Xã được lựa chọn là một trong hai địa phương của tỉnh xây dựng mô hình làng nông nghiệp hữu cơ, đồng thời đang xây dựng dự thảo chính sách hỗ trợ hộ chăn nuôi và kết nối các nguồn lực để người dân đầu tư sản xuất”.

Việc vận động người dân học tập, xây dựng chuồng trại và tiếp cận nguồn hỗ trợ cho thấy nỗ lực của chính quyền cơ sở trong việc triển khai mô hình, tạo điều kiện để người dân từng bước thay đổi phương thức sản xuất và tham gia chuỗi liên kết.

Hướng đến nông nghiệp xanh

Trong chuỗi giá trị nông sản hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn Quế Lâm, doanh nghiệp giữ vai trò kết nối sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật và tổ chức tiêu thụ. Công nghệ vi sinh được ứng dụng trong xử lý phụ phẩm, chất thải chăn nuôi, góp phần kết nối trồng trọt với chăn nuôi và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Ông Nguyễn Hồng Lam, Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm, nhấn mạnh: “Đối với nông nghiệp, không còn con đường nào khác ngoài con đường phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, như chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Làm nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn không đơn giản mà phải có công nghệ.

Quế Lâm có nền tảng công nghệ vi sinh, cùng công nghệ trong chăn nuôi và trồng trọt. Người nông dân tham gia chuỗi liên kết phải có hiệu quả kinh tế, tạo được sinh kế, việc làm, bảo đảm tính bền vững, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Trên cơ sở đó, cần tiếp tục phát triển mạnh hơn việc kết hợp nông nghiệp với du lịch, hướng tới nông nghiệp sinh thái, khai thác tiềm năng kinh tế nông nghiệp và du lịch của Quảng Trị”.

Theo bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, việc hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm sẽ mở ra cơ hội để tỉnh Quảng Trị hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp xanh là một trong bốn trụ cột kinh tế của tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đồng hành, hợp tác chặt chẽ với Tập đoàn Quế Lâm để phổ biến, tuyên truyền và chuyển giao các quy trình chuỗi giá trị Quế Lâm trên lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi. Qua đó, hướng tới xây dựng các thôn, làng kinh tế nông nghiệp tuần hoàn và hệ sinh thái 4F (nông trại-thực phẩm-thức ăn chăn nuôi-dinh dưỡng cho cây trồng) tại Quảng Trị, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn trong thời gian tới.

Từ những hộ đã có quá trình sản xuất nhiều năm đến các mô hình đang triển khai tại cơ sở, nông nghiệp hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn đang từng bước hình thành cách tổ chức sản xuất mới ở Quảng Trị. Đổi mới tư duy không chỉ là thay đổi cách làm, mà còn là chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang liên kết, từ tận dụng tài nguyên theo cách truyền thống sang khép kín vòng tuần hoàn, qua đó gắn hiệu quả kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường và mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh.

Quang Ngọc