QTO - Khi những nốt nhạc đầu tiên của “Ca dao mẹ” vang lên giữa không gian biển Bảo Ninh, một sự tĩnh lặng lạ thường như bao trùm hàng nghìn khán giả có mặt trong đêm nhạc “Huyền thoại Mẹ”. Đó là khoảnh khắc những người yêu nhạc Trịnh lắng lòng lại trước những ký ức của một vùng đất đã đi qua chiến tranh, trước hình bóng những người mẹ Việt Nam đã dành cả tuổi xuân, cả cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trong khuôn khổ lễ hội Vì Hòa bình năm 2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Quảng Trị cùng gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tổ chức đêm nhạc đặc biệt “Huyền thoại Mẹ”. Đêm nhạc là cuộc gặp gỡ giữa âm nhạc, ký ức và khát vọng hòa bình trên chính vùng đất từng hứng chịu biết bao đau thương của chiến tranh.

Duyên nợ Nhật Lệ

Có lẽ không phải ngẫu nhiên mà chương trình được tổ chức bên dòng Nhật Lệ. Với nhiều người, Nhật Lệ là dòng sông của mẹ Suốt. Còn với Trịnh Công Sơn, đó là miền ký ức đã cho ông nguồn cảm hứng để viết nên “Huyền thoại Mẹ” - ca khúc bất hủ về người mẹ Việt Nam. Trong tiếng sóng biển và gió đêm thổi ngược từ cửa Nhật Lệ, những giai điệu quen thuộc của Trịnh Công Sơn như tìm được một không gian đặc biệt để trở về. Ở đó có hình bóng những bà mẹ tiễn con ra trận. Có những thanh niên xung phong từng đặt chân lên mảnh đất này để hàn gắn vết thương chiến tranh. Có những con người bình dị đã sống, chiến đấu và hy sinh để đất nước có được hòa bình hôm nay.

Hình tượng người mẹ trong ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - Ảnh: D.H

Ba chương nghệ thuật “Mẹ trong miền ký ức”, “Vòng tay yêu thương” và “Khát vọng hòa bình-Hãy yêu nhau đi” được kết nối liền mạch như một hành trình cảm xúc. Từ ký ức chiến tranh đến những miền đất thân thương mà Trịnh Công Sơn từng đi qua; từ những nỗi đau chia cắt đến khát vọng hoà bình; từ tình mẫu tử, tình yêu đôi lứa đến tình yêu con người... tất cả cùng hội tụ trong một thông điệp xuyên suốt: Hòa bình chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết yêu thương nhau.

Bà Lê Thị Ngọc Hà, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị chia sẻ, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn để lại một di sản âm nhạc đồ sộ về tình yêu con người và khát vọng hòa bình. Vì vậy, trong chuỗi hoạt động của lễ hội Vì Hòa bình năm 2026, ban tổ chức lựa chọn đêm nhạc “Huyền thoại Mẹ” như một điểm nhấn giàu ý nghĩa.

“Không chỉ để tưởng nhớ người nhạc sĩ tài hoa, chương trình còn là dịp tri ân những người mẹ Việt Nam đã hy sinh, cống hiến cho độc lập, tự do của dân tộc. Đặc biệt, đây cũng là tên ca khúc được nhạc sĩ sáng tác từ hình tượng mẹ Suốt anh hùng bên dòng Nhật Lệ. Mỗi giai điệu vang lên trong đêm nhạc là một lời tri ân sâu sắc đối với những người mẹ Việt Nam anh hùng, đồng thời là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình được đánh đổi bằng biết bao mất mát, hy sinh”, bà Lê Thị Ngọc Hà bày tỏ.

Những giai điệu nối dài ký ức

Trịnh Công Sơn từng quan niệm: “Tình yêu cho phép những ca khúc ra đời. Nỗi đau và niềm hân hoan làm thành bào thai sinh nở ra âm nhạc”. Nỗi đau, niềm vui, sự chia ly hay hạnh phúc trong đời sống đều được ông chuyển hóa thành âm nhạc. Bởi vậy, ngay cả khi viết về chiến tranh, những gì còn lại trong các sáng tác của ông vẫn là tình yêu con người và khát vọng hòa bình.

Có một điều đặc biệt ở nhạc Trịnh: Càng đi qua thời gian, âm nhạc ấy càng trở nên gần gũi với con người. Trong đêm nhạc bên bờ biển Đồng Hới, khán giả có thể bắt gặp rất nhiều thế hệ cùng ngồi cạnh nhau. Có những người từng sống trong những năm tháng chiến tranh. Có những bạn trẻ chỉ biết Trịnh Công Sơn qua những bản nhạc trên mạng xã hội. Nhưng khi “Em còn nhớ hay em đã quên”, “Nhớ mùa thu Hà Nội”, “Hạ trắng”, “Một cõi đi về”, “Mưa hồng” hay “Hãy yêu nhau đi”… cất lên, khoảng cách ấy dường như bị xóa nhòa.

Chương trình có sự tham gia của nhiều ca sĩ, nghệ sĩ trẻ - Ảnh: D.H

Ngồi dưới hàng ghế khán giả, bà Nguyễn Thị Lan (62 tuổi, phường Đồng Hới) không giấu được xúc động khi nghe lại những ca khúc gắn với tuổi trẻ của mình. “Tôi từng nghe nhạc Trịnh từ những năm còn rất trẻ. Hôm nay được nghe những bài hát ấy bên dòng Nhật Lệ, giữa một lễ hội mang tên Vì Hòa bình, cảm xúc rất khác. Nó khiến mình nhớ đến những người đã hy sinh để có cuộc sống bình yên hôm nay và thấy cần phải sống tốt hơn, yêu thương nhiều hơn”, bà Lan chia sẻ.

Có lẽ đó cũng là lý do khiến âm nhạc của Trịnh Công Sơn vẫn sống mãi. Bởi chiến tranh trong các ca khúc của ông chưa bao giờ là sự đối đầu hay hận thù. Trung tâm của mọi suy tư luôn là con người. Trong suốt hành trình sáng tạo của mình, Trịnh Công Sơn luôn đặt con người ở vị trí trung tâm.

Ông từng nói: “Ở đâu có con người, ở đó có tiếng hát. Trên mặt đất, trần gian này tiếng hát nhắc nhở ta một điều giản dị: Tôi hát là tôi hiện hữu”. Với ông, âm nhạc không chỉ là nghệ thuật mà còn là cách để con người tìm đến nhau bằng sự cảm thông và yêu thương. Trong đêm nhạc bên dòng Nhật Lệ, tinh thần ấy hiện diện trong từng ca khúc, từng câu chuyện được kể lại bằng giai điệu.

Thông điệp gửi tương lai

Trong phần giao lưu tại chương trình, ông Nguyễn Trung Trực, đại diện gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn bày tỏ sự xúc động khi những đêm nhạc Trịnh tiếp tục được tổ chức trên quê hương Quảng Trị, vùng đất có nhiều duyên nợ với cuộc đời và âm nhạc của nhạc sĩ. Theo ông, điều lớn nhất mà Trịnh Công Sơn để lại không chỉ là những ca khúc nổi tiếng mà còn là thông điệp về tình yêu thương, sự cảm thông và khát vọng hòa bình. Đó là những giá trị chưa bao giờ cũ, đặc biệt trong thế giới hôm nay khi con người càng cần học cách lắng nghe và chia sẻ với nhau nhiều hơn.

Một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của đêm diễn là phần trình diễn saxophone của nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn với hai tác phẩm “Cát bụi” và “Một cõi đi về”. Tiếng saxophone da diết của ông như đưa khán giả đi qua những miền ký ức, để rồi lắng lại ở những suy tư về cuộc đời và thân phận con người-điều luôn hiện hữu trong âm nhạc Trịnh Công Sơn.

Nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn cho biết, đây không phải là lần đầu tiên ông biểu diễn nhạc Trịnh tại Quảng Trị nhưng mỗi lần lại mang đến cho ông những ấn tượng khó phai. “Quảng Trị luôn mang đến cho tôi những cảm xúc rất đặc biệt. Được biểu diễn nhạc Trịnh trong một chương trình về hòa bình trên vùng đất giàu truyền thống lịch sử như thế này là một trải nghiệm rất ý nghĩa. Tôi nhận ra tình yêu mà những người trẻ ở nơi đây dành cho Trịnh Công Sơn và âm nhạc của anh càng ngày càng sâu sắc”, ông chia sẻ.

Khi các nghệ sĩ cùng bước ra sân khấu, khi hàng nghìn khán giả đồng thanh hát theo những ca từ quen thuộc của “Nối vòng tay lớn”, không còn khoảng cách giữa người biểu diễn và người thưởng thức. Ở khoảnh khắc ấy, âm nhạc đã làm được điều mà đôi khi lời nói khó có thể diễn đạt: Kết nối những con người xa lạ bằng những cảm xúc chung. Thông điệp mà người nhạc sĩ họ Trịnh gửi lại suốt cuộc đời mình dường như hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết: Con người sinh ra để yêu thương, tựa nương vào nhau giữa cuộc đời nhiều biến động. Bởi như ông từng viết: “Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau”.

Từ dòng Nhật Lệ, những giai điệu của Trịnh Công Sơn một lần nữa cất lên như lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình. Giá trị ấy được vun đắp từ lòng biết ơn, từ sự cảm thông và tình yêu giữa con người với con người. Như chính điều mà Trịnh Công Sơn từng gửi gắm trong âm nhạc của mình suốt một đời: “Hãy yêu nhau đi cho ngày quên tháng, dù đêm súng đạn, dù sáng mưa bom…”.           

Diệu Hương