QTO - Lớn lên ở làng biển, năm 9 tuổi, cậu bé Hoàng Văn Tú, quê ở xã Cửa Việt, đã tự chế cho mình một chiếc đàn bầu. Đó cũng chính là điểm khởi đầu cho hành trình gắn bó với âm nhạc gần 2 thập kỷ của Tú. Ngày nối ngày, chàng trai trẻ người Quảng Trị đã và đang nỗ lực mang hơi thở mới đến với cung thanh, cung trầm, xuất phát từ mong muốn đưa tiếng đàn bầu vươn xa.

Gian khó đánh thức đam mê

Sau những ngày dài học tập ở thành phố, Hoàng Văn Tú (SN 1997) trở về trong vòng tay người dân làng biển. So với buổi đầu rời quê theo đuổi ước mơ âm nhạc, Tú nay đã khác nhiều, chỉ nụ cười hiền khô là dường như không đổi. Nụ cười ấy khiến mọi người nhớ đến hình ảnh cậu bé năm nào thường ngồi bên hiên nhà, say sưa gảy đàn bầu, như xua tan cả cái nhọc nhằn của miền quê nghèo khó.

Sinh ra, lớn lên trong một gia đình đông con, tuổi thơ Tú gắn với vị mồ hôi mặn chát của ba mẹ. Để nuôi 5 người con, ba mẹ Tú làm đủ thứ nghề. Điều đặc biệt là dẫu khó khăn đè nặng, ngôi nhà nhỏ của gia đình cậu vẫn hiếm khi vắng tiếng hát ca, nói cười. Tình yêu âm nhạc của ba mẹ được truyền lại trọn vẹn cho Tú.

Với Hoàng Văn Tú, cây đàn bầu đã trở thành người bạn tri kỷ - Ảnh: Q.H

Lên 9 tuổi, say mê tiếng đàn của các bậc cao niên trong làng vào mỗi dịp hội hè, đình đám, Tú khao khát có một nhạc cụ của riêng mình. Biết nỗi lo cơm áo còn đè nặng trên vai ba mẹ, cậu bé chẳng dám xin. Tú tự tay nhặt nhạnh từng ống tre già khô khốc, mẩu gỗ trôi dạt bờ biển, xin đoạn dây phanh xe đạp cũ nắn nót làm cần đàn. Chiếc đàn bầu tự chế ra đời, tuy giản đơn nhưng đủ để thắp sáng cả bầu trời mơ ước. Mỗi lần ngồi bên chiếc đàn, mọi nỗi buồn lo trong Tú như tan biến.

Sau đàn bầu, Tú mày mò làm đàn nhị, rồi tập tành thổi sáo. Thế nhưng,  đàn bầu-cây đàn “một dây mà lắng sâu muôn nỗi” vẫn là mối duyên lớn nhất. Đàn theo Tú đến nhiều hội thi, sân khấu. Có lần, Tú vinh dự tham gia diễn đàn trẻ em Việt Nam ở Hà Nội. Tại buổi giao lưu, cậu khiến mọi người trầm trồ khi dùng đàn bầu để nói lên tiếng lòng mình.

Giúp di sản chạm vào trái tim

Điểm đánh dấu bước chuyển từ đam mê bản năng sang con đường chuyên nghiệp của Hoàng Văn Tú là khi anh tốt nghiệp THPT. Bằng năng khiếu và sự bền bỉ hiếm có, Tú đã thi đỗ vào Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, rồi tiếp tục rèn giũa tại Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh. Trong thời gian này, chàng trai trẻ nhận ra: Âm nhạc dân tộc rất đẹp, được bạn bè quốc tế thán phục, nhưng lại đang dần mất đi chỗ đứng trong thị hiếu thường nhật của giới trẻ nước mình. “Không chỉ là nhạc cụ, đàn bầu còn là tiếng nói của người Việt, là tâm hồn, cốt cách cha ông. Nếu người trẻ quay lưng, ai sẽ là người giữ lửa, đưa thanh âm ấy vươn xa?”, Tú nghĩ.

Chính suy nghĩ ấy đã thôi thúc Văn Tú càng thêm gắn bó với cây đàn bầu. Cậu dày công tìm ra cái hay, cái đẹp trong từng thanh âm, rồi giới thiệu với mọi người qua những buổi biểu diễn, thước phim, file nhạc… Tại liên hoan Âm nhạc dân tộc quốc tế năm 2018, Tú đã đại diện đoàn mang đến bạn bè nhiều nước trên thế giới một màn độc tấu đàn bầu ấn tượng. “Khi tiết mục kết thúc, nhiều khán giả đã đứng dậy dành tặng tràng pháo tay kéo dài. Giây phút đó, tôi nhận ra mình đã đi đúng hướng”, Tú kể.

Trở về từ liên hoan, Văn Tú càng tích cực thử nghiệm, đưa đàn bầu vào đời sống âm nhạc đương đại. Vốn kiến thức về nhạc nhẹ, nhạc cổ điển phương Tây từ trường lớp đã giúp anh có thêm cơ sở để thử nghiệm những cách kết hợp mới. Tiếng đàn bầu ấm trầm được Tú đặt cạnh nhịp bass dồn dập của Pop, những nốt nhạc đầy ngẫu hứng của Jazz, hay âm hưởng của nhạc thính phòng. 

Ban đầu, anh giới thiệu đến khán giả những bản cover nhạc trẻ quen thuộc được diễn tấu lại bằng kỹ thuật rung cần đàn bầu, sau đó là các tác phẩm tự hòa âm phối khí hoàn chỉnh, đưa lên nền tảng số… Sự kết hợp giữa chất liệu cổ truyền mộc mạc và tư duy sản xuất âm nhạc hiện đại lập tức tạo nên hiệu ứng mạnh mẽ. Những video triệu lượt xem trên mạng xã hội không chỉ thu hút khán giả trẻ trong nước mà còn nhận được sự tán thưởng, kết nối từ bạn bè quốc tế.

Với khát vọng trải nghiệm nhiều hơn để mang tiếng đàn bầu vươn xa nhất có thể, Hoàng Văn Tú không vội vàng tìm một điểm dừng chân sau khi rời ghế giảng đường. Tú chọn một con đường độc lập nhưng đầy thách thức là trở thành nhà sản xuất âm nhạc tự do.

Hằng ngày, phòng thu của anh ở quê nhà vẫn đỏ đèn với những dự án mới, nơi Tú luôn khéo léo đưa những nét luyến láy của đàn bầu, đàn nhị, tiếng sáo… vào các bản phối điện tử. “Bảo tồn không có nghĩa là đóng khung di sản. Cách giữ gìn văn hóa tốt nhất là để di sản tiếp tục sống, hòa nhịp cùng hơi thở đương đại và chạm đến trái tim mọi người”, Tú chia sẻ với nụ cười ấm áp.

Quang Hiệp