QTO - Đối với đồng bào các dân tộc thiểu số miền Tây Quảng Trị, văn hóa truyền thống là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, khẳng định bản sắc riêng có được trao truyền qua nhiều thế hệ. Thế nhưng, làm thế nào để những giá trị văn hóa không bị mai một bởi thời gian mà tiếp tục được lưu giữ và phát huy trong thế hệ trẻ hôm nay? Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc giáo dục cội nguồn, những năm qua, Trường phổ thông Dân tộc nội trú (PTDTNT) THPT Nam Quảng Trị đã xây dựng và duy trì mô hình Câu lạc bộ (CLB) Văn hóa truyền thống. Từ mái trường này, những nét chữ Bru-Vân Kiều, những sắc màu thổ cẩm cùng tiếng đàn, câu hát dân ca… của cha ông đã và đang được bảo tồn, góp phần nuôi dưỡng tình yêu và lòng tự hào cho các em học sinh.

Một buổi sinh hoạt định kỳ của CLB Văn hóa truyền thống diễn ra rộn ràng và ấm áp, khi cô và trò cùng nhau cất tiếng hát với những bài hát quen thuộc của đồng bào Bru-Vân Kiều, Pa Kô. Những giai điệu ngân vang như mang cả hơi thở của đại ngàn Trường Sơn về với trường lớp, không chỉ làm vơi đi nỗi nhớ nhà của các em học sinh, mà còn góp phần tưới mát và nuôi dưỡng tình yêu với di sản văn hóa truyền thống trong lòng thế hệ trẻ ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Một buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Văn hóa truyền thống Trường phổ thông Dân tộc nội trú THPT Nam Quảng Trị - Ảnh: A.T

“Mỗi lần cùng cô và các bạn cất lên những bài hát quen thuộc của dân tộc Bru-Vân Kiều, Pa Kô, em cảm thấy rất vui và tự hào. Giữa không gian trường lớp, những giai điệu ấy giúp em vơi đi nỗi nhớ bản làng, nhớ gia đình khi phải đi học xa nhà. Không chỉ vậy, qua các buổi sinh hoạt CLB, em còn hiểu thêm nhiều nét đẹp văn hóa của cội nguồn mình. Đây chính là động lực để chúng em cùng nhau giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của cha ông”, em Hồ Thị Thanh Trúc, Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị chia sẻ.

Nhiều năm qua, CLB Văn hóa truyền thống của nhà trường trở thành điểm hẹn của những tâm hồn đam mê với văn hóa truyền thống, là cầu nối giữa môi trường học đường ở phố thị với các bản làng xa xôi và những giá trị ngàn xưa của cha ông. Không còn là những bài học lý thuyết trên trang giấy, CLB đã cụ thể hóa việc bảo tồn văn hóa của đồng bào mình bằng những hoạt động thiết thực và sinh động.

Em Hồ Văn Sĩ, Chủ nhiệm CLB Văn hóa truyền thống Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị cho biết: “Những năm qua, CLB đã trở thành mái nhà chung kết nối những bạn trẻ yêu văn hóa dân tộc. Chúng em không chỉ tìm hiểu kiến thức qua sách vở mà còn trực tiếp tập luyện hát múa, chơi các loại nhạc cụ truyền thống và tổ chức các buổi sinh hoạt giao lưu, thu hút đông đảo các bạn tham gia. Qua đó, chúng em muốn lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa ý thức giữ gìn cội nguồn đến toàn thể học sinh trong trường”.

Nhiều năm qua, Câu lạc bộ Văn hóa truyền thống trở thành điểm hẹn của những tâm hồn đam mê với văn hóa truyền thống - Ảnh: A.T

Một trong những điểm nhấn tiêu biểu của CLB chính là việc gìn giữ và truyền dạy chữ viết của đồng bào Bru-Vân Kiều. Ý thức được ngôn ngữ và chữ viết là cái “gốc” khẳng định bản sắc riêng biệt của mỗi tộc người, các thầy cô giáo đã đồng hành cùng các em học sinh trên con đường gìn giữ cội nguồn.

Những nét chữ mang hồn cốt và gắn liền với lịch sử của đồng bào, đang ngày ngày được các em học tập và gìn giữ đã khẳng định rằng: Dù cuộc sống có đổi thay, bản sắc dân tộc vẫn luôn là điểm tựa vững chắc nhất, là niềm tự hào để các em mang theo hồn cốt của quê hương đi xa hơn trên hành trình lập thân, lập nghiệp.

“Nhận thức được tầm quan trọng của chữ viết, chúng tôi đã chủ động kết nối với các thầy cô giáo người bản địa để tổ chức các lớp dạy chữ cho học sinh. Sự đồng hành này không chỉ giúp các em đọc thông, viết thạo tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình, mà còn khơi dậy trong các em niềm tự hào và ý thức trách nhiệm đối với việc bảo tồn di sản văn hóa cội nguồn”, cô giáo Nguyễn Thị Cẩm Hằng, Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị cho biết.

Tại cuộc thi Nghiên cứu khoa học kỹ thuật học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025-2026, dự án  “Bảo tồn và phát huy chữ viết Bru-Vân Kiều cho học sinh thông qua các hoạt động giáo dục tại Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị” do em Hồ Thị Linh Đa và Lê Thị Thanh Vân lớp 12A3 thực hiện đã vinh dự đoạt giải nhì. Đây là kết quả của quá trình nghiên cứu và trăn trở trước nguy cơ chữ viết Bru-Vân Kiều dần bị mai một trong thế hệ trẻ, đề án đã đưa ra các giải pháp nhằm khơi dậy và lan tỏa phong trào học chữ viết Bru-Vân Kiều trong toàn trường với mong muốn giữ gìn văn hóa dân tộc.

Mỗi học sinh khi rời ghế nhà trường sẽ luôn mang theo niềm tự hào về cội nguồn văn hóa của cha ông - Ảnh: A.T

Em Hồ Thị Linh Đa, cựu học sinh Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị cho biết: “Xuất phát từ trăn trở trước nguy cơ chữ viết của đồng bào mình dần bị mai một, em cùng bạn Thanh Vân đã quyết định thực hiện dự án này. Giải nhì cấp tỉnh không chỉ là niềm tự hào lớn đối với chúng em, mà còn là động lực để lan tỏa phong trào học chữ Bru-Vân Kiều đến toàn thể học sinh trong trường. Chúng em mong rằng qua những giải pháp thiết thực từ đề án, các bạn sẽ thêm yêu, trân trọng và cùng chung tay giữ gìn nét văn hóa vô giá của dân tộc mình”.

Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, trường học không chỉ là nơi trang bị cho học sinh những tri thức khoa học, mà còn là không gian văn hóa quan trọng để định hình nhân cách và giáo dục tâm hồn thế hệ trẻ. Đối với Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị, nơi phần lớn con em đồng bào Bru-Vân Kiều, cùng một số dân tộc như Tà Ôi, Thái… theo học, nhiệm vụ này lại càng mang ý nghĩa đặc biệt, đó là: Làm sao để mỗi học sinh khi rời ghế nhà trường, các em không chỉ vững vàng về tri thức, mà còn mang theo niềm tự hào về cội nguồn văn hóa của cha ông.

Sự đa dạng, phong phú trong các hoạt động của CLB đã giúp những giờ sinh hoạt ngoại khóa trở thành những ngày hội văn hóa thu nhỏ, nơi các em được trải nghiệm, và khắc sâu vào tâm thức những giá trị truyền thống quý báu.

Cô giáo Trần Thị Liên, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTNT THPT Nam Quảng Trị cho rằng: “CLB Văn hóa truyền thống không chỉ là sân chơi bổ ích mà còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với các em học sinh nội trú. Thông qua các hoạt động sinh hoạt thiết thực như học tiếng, học chữ, cất tiếng hát dân ca hay tìm hiểu phong tục tập quán, nhà trường mong muốn giúp các em vừa giữ vững bản sắc cội nguồn, vừa tự tin hòa nhập trong môi trường mới. Đây chính là điểm tựa tinh thần quan trọng, góp phần nuôi dưỡng nhân cách, nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc”.

Ánh Tuyết