QTO - Chiều muộn, cơn mưa rừng bất chợt đến, ném từng hạt nặng xuống khắp núi rừng. Trưởng bản Xuân Tiến, xã miền núi Trường Sơn Hồ Nam, dáng âu lo, bảo: “Ngày mai, bọn trẻ đến trường rồi. Mưa ri, thương các con. Chắc phải huy động dân bản đưa đón học sinh thôi!”. Tôi hiểu tấm lòng Hồ Nam, trấn an trưởng bản: “Qua hết con dốc Ma Nang, con em mình sẽ kịp giờ khai trường. Năm học 2026-2027 này, học sinh Bru-Vân Kiều có thêm nhiều ưu đãi, giúp đường đến trường bớt chông chênh và yêu hơn con chữ Bác Hồ”.

Trước ngày khai trường

Thầy giáo Trương Văn Sỹ, Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Trường Xuân cùng tôi đi thăm một số học sinh ở các bản xa thuộc xã Trường Xuân trước đây, nay là xã Trường Sơn, như: Lâm Ninh, Khe Dây, Khe Ngang, Hang Chuồn... Ngày khai giảng cận kề, các em học sinh Bru-Vân Kiều sau 3 tháng hè lên rừng, lên rẫy đều đã được bố mẹ chuẩn bị chu đáo áo quần mới, cặp sách, vở, đồ dùng học tập... sẵn sàng cho năm học mới.

Em Hồ Thị Uyên (SN 2015) ở bản Xuân Tiến (gồm 2 bản Khe Dây, Khe Ngang sáp nhập lại) năm nay bước vào lớp 6, vui chuyện: “Ba mẹ mua cho 2 bộ áo quần mới, vui lắm. Được đến trường, gặp lại bạn bè cũ, cái bụng rất ưng”. Tôi hỏi Hồ Thị Uyên về chuyện sách giáo khoa, Uyên lắc đầu: “Cháu chưa có”.

Thầy giáo Trương Văn Sỹ giải thích: “Riêng chuyện sách giáo khoa, mặc dù đang gặp nhiều khó khăn nhưng nhà trường vẫn thực hiện tốt chủ trương cho học sinh Bru-Vân Kiều mượn sách để học, nhằm giúp đồng bào giảm được phần nào gánh nặng về kinh tế”.

Thầy giáo Trương Văn Sỹ (bìa trái), Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Trường Xuân thăm hỏi phụ huynh, học sinh Bru-Vân Kiều trước ngày khai trường - Ảnh: T.L

Trước ngày khai trường, theo Trưởng bản Hồ Nam và thầy giáo Trương Văn Sỹ, đội ngũ giáo viên Trường tiểu học và THCS Trường Xuân thường xuyên bám bản, đi từng nhà, gặp từng phụ huynh, học sinh tuyên truyền, vận động, tìm hiểu, giải quyết thấu đáo những khó khăn, vướng mắc... Mục tiêu hướng đến là 100% con em đồng bào Bru-Vân Kiều đều đến trường.

Mỗi ngày đến trường... một ngày vui

Sau khi sáp nhập xã Trường Xuân với xã Trường Sơn thành xã mới Trường Sơn, Trường tiểu học và THCS Trường Xuân vẫn đứng chân tại địa bàn cũ với 4 điểm trường. Tổng số cán bộ, giáo viên nhà trường gồm 40 người. Năm học 2025-2026, tổng số học sinh là 480 em, trong đó có 175 em là học sinh Bru-Vân Kiều. Năm học mới 2026-2027, số lượng học sinh cơ bản duy trì như năm học cũ, học sinh Bru-Vân Kiều trên 180 em.

Thầy giáo Trần Ngọc Thắng, Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Trường Xuân cho biết: Trong điều kiện ngân sách hạn hẹp, nhà trường tích cực, chủ động phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh, các tổ chức thiện nguyện, doanh nghiệp, nhà hảo tâm để huy động thêm nguồn lực nhằm cải thiện điều kiện sinh hoạt cho học sinh, đặc biệt tập trung ưu tiên học sinh con em đồng bào Bru-Vân Kiều, làm sao giúp các em nhận thức được mỗi ngày đến trường là một ngày vui, được học tập trong môi trường an toàn, thân thiện và bình đẳng. Bảo đảm kết quả 100% học sinh Bru-Vân Kiều đều hoàn thành chương trình tiểu học và THCS.

Các hoạt động của học sinh Trường tiểu học và THCS Trường Xuân - Ảnh: T.L

Năm nay bước vào lớp 9, em Hồ Thị Khuyên (SN 2012) ở bản Xuân Tiến chia sẻ: “Cháu rất vui khi trở lại trường. Mặc dù đường đi học rất xa, hơn 10km, nhưng sống giữa tình yêu thương, sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè, cháu thấy mọi khó khăn hầu như không còn. Cháu sẽ cố gắng học tập thật tốt, xứng đáng là con ngoan, trò giỏi”.

“Năm học cuối cấp THCS, cháu mong ước điều gì nhất?”, tôi hỏi Hồ Thị Khuyên. Khuyên trả lời không do dự: “Chúng cháu mong Nhà nước hỗ trợ bữa ăn bán trú, giúp học sinh Bru-Vân Kiều ở các bản làng xa xôi no cái bụng, nhất là vào mùa mưa bão, đường sá đi lại khó khăn”.

Và ước mơ sẽ thành hiện thực

Trở lại câu chuyện cùng ước mơ của em Hồ Thị Khuyên. Tôi còn nhớ những năm trước đây, gia đình chị Trần Thị Diệu (SN 1971), nhà gần điểm trường trung tâm, thương các em học sinh Bru-Vân Kiều đi học xa nhà, đã tự nguyện đứng ra tổ chức bếp ăn trưa theo mô hình “bán trú dân nuôi”. Số tiền duy trì bếp ăn khoảng 180 nghìn đồng/tháng mỗi em, trích từ khoản hỗ trợ theo Nghị định số 81/2021/NĐ-CP và Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ.

Sau khi sáp nhập xã, nguồn hỗ trợ theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP tạm thời bị gián đoạn nên năm học 2025-2026, mô hình “bán trú dân nuôi” của chị Trần Thị Diệu không thực hiện được. Đây là sự trăn trở lớn của đội ngũ giáo viên, phụ huynh học sinh Trường tiểu học và THCS Trường Xuân đối với con em mình.

“Năm học 2026-2027, Trường tiểu học và THCS Trường Xuân thuộc khu vực III, xã miền núi đặc biệt khó khăn. Nghị định số 66/2025/NĐ-CP đang tiến hành sửa đổi phù hợp hơn khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp hiện nay. Theo đó, học sinh của nhà trường, trong đó có con em đồng bào Bru-Vân Kiều, sẽ nhận mức hỗ trợ hơn 1,1 triệu đồng/tháng, thời gian không quá 9 tháng. Với mức hỗ trợ này, việc vận hành trở lại mô hình bếp ăn “bán trú dân nuôi” sẽ trở thành hiện thực. Nhà trường quyết tâm thực hiện bằng được, giúp học sinh Bru-Vân Kiều yên tâm hơn khi đến trường”, thầy giáo Trương Văn Sỹ chia sẻ.

“Cùng với việc triển khai trở lại mô hình bếp ăn “bán trú dân nuôi”, năm học 2026-2027, nhà trường cũng cố gắng tăng cường cơ sở vật chất trường lớp, hướng đến mục tiêu đạt trường chuẩn quốc gia vào năm 2030 với các công trình trọng điểm: Xây dựng mới nhà hiệu bộ và 6 phòng học tại các điểm trường, kinh phí 12 tỉ đồng từ ngân sách tỉnh; nâng cấp hệ thống thoát nước, sân bãi ở điểm trường Khe Ngang, kinh phí 900 triệu đồng, ngân sách tỉnh hỗ trợ; UBND xã Trường Sơn đầu tư 300 triệu đồng cải tạo sân thể dục tại điểm trường THCS; huy động từ nguồn xã hội hóa 200 triệu đồng mua sắm ti vi, hệ thống quạt mát, điện chiếu sáng tại các phòng học...”, thầy giáo Trần Ngọc Thắng cho biết thêm.

Ngô Thanh Long