QTO - Đã hơn 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, nhưng những ký ức về “56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt” vẫn vẹn nguyên trong tâm trí những người lính năm xưa. Từ những câu chuyện bình dị nơi làng quê hôm nay, giá trị của chiến thắng lịch sử ấy tiếp tục được soi chiếu, như một lời nhắc về ý chí và sức mạnh đoàn kết của dân tộc.

Những cung đường ra mặt trận

Một ngày cuối tháng tư, chúng tôi tìm về căn nhà nhỏ của cựu chiến binh Lê Ngọc Lưu ở xã Minh Hóa. Ở tuổi 101, ông không còn nhanh nhẹn như trước, nhưng vẫn minh mẫn. Ông vẫn tự tay chăm vườn, làm những việc nhẹ trong nhà. Thỉnh thoảng, ông còn điều khiển xe máy đi thăm bà con trong làng. Mỗi khi nhắc đến Điện Biên Phủ, ánh mắt ông lại sáng lên.

Ông Lưu quê ở phường Hải Ninh, tỉnh Thanh Hóa. Ông nhập ngũ từ năm 1946, rồi được biên chế vào Tiểu đoàn 34, Trung đoàn 19, một trong những đơn vị tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Năm 1954, đơn vị ông có nhiệm vụ làm giao liên, dẫn đường cho các cánh quân ra vào các cứ điểm Điện Biên Phủ. Các địa danh như ngã ba Cò Nòi, ngã ba Tuần Giáo, đèo Pha Đin được ví như những “chảo lửa”, “túi bom”, “cửa tử”… luôn in đậm dấu chân của ông cùng các đồng đội.

Ông nhớ lại, mỗi người lính hành quân đều mang theo một bao gạo, một chiếc ba lô mây. Đi đến đâu, dừng lại là nấu cơm ăn tạm, rồi tiếp tục lên đường. Nhiệm vụ chính là giao liên, nhưng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, người lính gặp việc gì làm việc đó. Do vậy, ngoài dẫn đường, ông cùng đồng đội còn tham gia tải đạn, kéo pháo vào trận địa, rồi lại kéo pháo ra khỏi trận địa.

Những ngày đầu, khi phải kéo pháo vào rồi lại kéo pháo ra, có người còn băn khoăn. Nhưng sau này, khi chiến dịch đi đến thắng lợi, mọi người mới hiểu đó là một quyết định mang tính chiến lược, là nghệ thuật chỉ huy tài tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Càng hiểu, những người lính năm xưa càng thêm trân trọng và khâm phục vị tướng tài ba của dân tộc.

Vợ chồng cựu chiến binh Lê Ngọc Lưu - Ảnh: Q.N

Người bạn đời của ông, bà Cao Thị Diện (SN 1947), cũng từng đi qua chiến tranh. Bà là dân công hỏa tuyến, sau này là y tá Binh trạm 12, Đoàn 559 trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, còn bà Diện được tặng Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Ba.

Sau ngày đất nước thống nhất, vợ chồng ông ở lại vùng đất Minh Hóa để phát triển kinh tế gia đình, xây dựng quê hương. Họ trồng hơn 20ha rừng, chăn nuôi lợn, gà. Không chỉ làm kinh tế giỏi, ông bà còn là những người có uy tín tại địa phương, tích cực tham gia các phong trào thi đua, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.

Ông Đinh Duy Hòa, Chủ tịch UBND xã Minh Hóa nhìn nhận: “Cựu chiến binh Lê Ngọc Lưu phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, luôn gương mẫu trong các hoạt động, tích cực vận động người dân phát triển kinh tế, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng. Những đóng góp của ông và gia đình được địa phương ghi nhận, trở thành tấm gương để thế hệ trẻ học tập, noi theo”.

Từ ký ức đến hôm nay

Nếu những người lính giao liên như ông Lưu giữ cho chiến dịch những con đường thông suốt, thì ở phía trước, trên các trận địa, lực lượng pháo binh lại trực tiếp tạo nên sức mạnh quyết định. Ông Đặng Văn Duy, ở xã Ninh Châu, từng là khẩu đội trưởng pháo 75 ly thuộc Trung đoàn 68, Sư đoàn 304. Những ký ức về những ngày hành quân, kéo pháo, vác đạn vẫn còn in đậm trong ông.

Ông kể, mỗi trung đội khoảng 30 người thì một nửa khiêng pháo, một nửa vác đạn. Đạn được đặt trong ống lồ ô, mỗi người vác 3 quả, nối tiếp nhau hành quân qua núi rừng. Có những ngày, họ phải khiêng pháo từ sáng đến tối, rồi tiếp tục di chuyển trong đêm để tránh sự phát hiện của địch.

Những ngày chiến dịch bước vào giai đoạn quyết liệt, toàn đơn vị luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Ông Duy nhớ lại, khi nghe tin quân ta tiến công vào trung tâm tập đoàn cứ điểm và bắt sống tướng Đờ Cát, không khí trong đơn vị như vỡ òa.

“Lúc đó ai cũng vui mừng, phấn khởi, quên hết mệt nhọc sau những ngày dài chiến đấu gian khổ. Niềm vui không chỉ vì chiến thắng, mà còn là sự khẳng định cho những nỗ lực, hy sinh của cả đơn vị trong suốt chiến dịch”, ông Duy nói.

Chiều ngày 7/5/1954, sau 56 ngày đêm chiến đấu liên tục, quân ta tiến công vào trung tâm tập đoàn cứ điểm, bắt sống tướng Đờ Cát. Lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm chỉ huy, khép lại một chiến dịch lịch sử.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và trực tiếp là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, trở thành mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Chiến thắng ấy không chỉ là thắng lợi quân sự, mà còn là biểu tượng của sức mạnh nội lực dân tộc, của tinh thần đoàn kết toàn dân. Từ tiền tuyến đến hậu phương, từ người lính trực tiếp chiến đấu đến những lực lượng phục vụ chiến đấu, tất cả đều chung một ý chí.

Hiện nay, số cựu chiến binh tỉnh Quảng Trị trực tiếp tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ không còn nhiều. Những người còn sống là những nhân chứng lịch sử mang theo ký ức quý giá về chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Ông Hoàng Xuân Vĩnh, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh, cho biết: “Chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả của sức mạnh tổng hợp, trong đó cốt lõi là sức mạnh nội lực của cả dân tộc. Những giá trị đó vẫn còn nguyên ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay, tiếp tục được các thế hệ cựu chiến binh gìn giữ và lan tỏa trong đời sống. Ngày nay, các cấp Hội Cựu chiến binh tiếp tục phát huy truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, tích cực tham gia phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng nông thôn mới, đồng thời giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ”.

Ở những làng quê yên bình hôm nay, những người lính năm xưa vẫn lặng lẽ sống, lặng lẽ kể lại câu chuyện của mình. Họ không nói nhiều về chiến công, mà nhắc nhiều đến đồng đội, đến những năm tháng đã qua. Ký ức về Điện Biên Phủ không chỉ là của riêng những người lính, mà là tài sản chung của dân tộc.

Quang Ngọc