QTO - Một buổi sáng ở thôn Ván Ri, xã Khe Sanh, chúng tôi gặp anh Hồ Văn Xay, người được bà con nhắc đến như người “mở lối” cho giấc mơ du lịch cộng đồng giữa đại ngàn. Không chỉ dừng lại ở phát triển du lịch, gìn giữ và phát huy vẻ đẹp nguyên sơ của quê hương để thu hút du khách, anh Xay luôn trăn trở về việc tạo sinh kế bền vững cho người dân. Anh mong muốn thông qua du lịch cộng đồng, bà con có thêm thu nhập, từng bước cải thiện đời sống.

Đưa du lịch về với bản làng

Đi cùng chúng tôi là anh Trần Thái Thiên, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Du lịch Nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh. Ngồi trước hiên nhà sàn, nơi có thể nhìn ra khoảng sân đất quen thuộc, anh Xay kể cho chúng tôi nghe về tuổi thơ không trọn vẹn. Sinh ra trong một gia đình đông anh em, kinh tế khó khăn, Hồ Văn Xay mang trong mình bệnh tim bẩm sinh. 

Đến năm 13 tuổi, bước ngoặt cuộc đời mở ra khi Hồ Văn Xay được một người phụ nữ đang công tác ở Tổ chức Tầm nhìn thế giới tại Việt Nam cưu mang, nhận đỡ đầu, tạo điều kiện chữa bệnh và học tập. Từ đó, cuộc đời anh rẽ sang một trang mới, có cơ hội được sống và học tập.

Anh Hồ Văn Xay giới thiệu bản làng Ván Ri với du khách đến từ Scoland - Ảnh: M.H

Trưởng thành, khi được học về ngoại ngữ, học về du lịch, anh Xay đến làm việc tại Hội An. Những ngày tháng ấy đã mở ra cho anh một thế giới khác, nơi mà văn hóa, con người và câu chuyện địa phương trở thành “tài sản” quý giá trong việc kết nối lĩnh vực du lịch.

Anh Xay chia sẻ: “Ở Hội An và các tỉnh khác, người ta giữ được cái hồn của địa phương mình, rồi kể lại cho du khách nghe. Mình nghĩ, bản làng mình cũng có những thứ như vậy, sao không làm du lịch?!”.

Ý nghĩ đó cứ lớn dần, và mỗi lần trở về thôn Ván Ri, về với những ngôi nhà sàn mang nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Vân Kiều-Pa Kô, anh lại càng khao khát được làm du lịch cộng đồng ngay chính ngôi làng xinh đẹp của mình, với những người dân chân chất, hồn hậu, hiếu khách.

Anh Xay ấp ủ xây dựng một homestay Vân Kiều ngay tại quê hương, anh tin rằng khi bạn bè quốc tế đến với Ván Ri, họ sẽ mang theo những điều tích cực về kiến thức, văn hóa và mở ra cơ hội giúp bà con có thể học hỏi và phát triển.

Quyết định làm du lịch cộng đồng ở thôn Ván Ri không phải là điều dễ dàng. Bởi ở đó, chưa có khái niệm rõ ràng về du lịch cộng đồng, càng chưa có mô hình cụ thể để làm theo.

“Lúc đầu mình nói làm du lịch, nhiều người dân chưa hiểu. Họ nghĩ khách đến rồi biết làm gì, ăn gì, ở đâu?”, anh Xay bộc bạch.

Anh bắt đầu từ những việc rất nhỏ, như: Dọn dẹp lại những ngôi nhà sàn, trang trí thêm các vật dụng mang nét đặc trưng, làm sạch sân vườn, vận động bà con giữ gìn vệ sinh, giới thiệu những món ăn truyền thống, kể cho du khách nghe về phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc; làm hướng dẫn viên đưa du khách đến với những vùng quê mà mình đang sống.

Anh Ăm Khăm Muôn, thôn Ván Ri chia sẻ: “Ở đây điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, được anh Xay hướng dẫn làm du lịch, bản thân tôi cũng hy vọng sẽ giới thiệu được nét đẹp của bản làng đến với du khách gần xa”.

Anh Xay chỉ tay về phía một ngôi nhà: “Đây là ngôi nhà mới hoàn thiện với số tiền gom góp của tôi để phục vụ du khách, được sự hỗ trợ của địa phương làm thêm khu vệ sinh, bảo đảm cho du khách yên tâm khi nghỉ lại ở đây”.

Du lịch, với anh Xay không chỉ là câu chuyện có thêm thu nhập mà đó còn là cách để người dân nhìn lại giá trị văn hóa của mình, tự hào hơn về bản sắc, chủ động thay đổi cuộc sống.

“Khách đến, họ thích cái tự nhiên, cái thật. Mình không cần làm gì lớn lao, chỉ cần giữ đúng cái của mình”, anh Xay cho hay.

Người truyền cảm hứng từ chính câu chuyện của mình

Điều khiến tôi ấn tượng nhất không chỉ là những việc anh Hồ Văn Xay đã làm, mà là cách anh làm: Kiên trì, lặng lẽ và chân thành. Câu chuyện vượt qua bệnh tật, đi xa rồi trở về không chỉ là hành trình cá nhân mà còn là động lực cho nhiều người trẻ trong bản.

Sau khi anh Xay đăng homestay lên Google Maps, bất ngờ là có rất nhiều khách quốc tế từ Pháp, Mỹ, Canada và Thụy Điển tìm đến. Họ vào tận ngôi làng để trải nghiệm và lưu trú. Từ đó, người dân trong thôn bắt đầu tin rằng hướng đi này là đúng và có thể phát triển được. Nhiều người cũng muốn học hỏi và làm theo.

UBND xã Khe Sanh phối hợp với HTX Du lịch Nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh hướng dẫn người dân thôn Ván Ry làm du lịch cộng đồng - Ảnh: MH

Chia sẻ về ước mơ của mình, anh Xay cho hay: “Mình chỉ mong Ván Ri ngày càng phát triển hơn, người trẻ ở đây có việc làm để có thêm thu nhập, các em nhỏ được học hành đầy đủ, sau này có cơ hội để làm việc nâng cao đời sống của chính mình”. Một ước mơ giản dị, nhưng không hề nhỏ.

Mới đây, UBND xã Khe Sanh và HTX Du lịch Nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh đã tổ chức buổi hướng dẫn cho người dân thôn Ván Ri về cách làm du lịch cộng đồng, qua đó giúp người dân nơi đây hiểu hơn về ý nghĩa, từ đó thay đổi cách làm và sẵn sàng để làm du lịch sau khi được kết nối từ địa phương. 

Anh Trần Thái Thiên, Giám đốc HTX Du lịch Nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh thông tin: “Từ những kế hoạch và câu chuyện của bạn trẻ Hồ Văn Xay, chúng tôi cũng đã kết nối với tổ chức Plan hỗ trợ bạn Xay một công trình vệ sinh khép kín trị giá 60 triệu đồng. Với những dự định và nỗ lực kết nối du lịch về với thôn Ván Ri của Xay, chúng tôi sẽ đồng hành để đưa địa điểm này vào bản đồ số về du lịch. Tôi nghĩ rằng, với một bạn trẻ giàu nghị lực như Xay sẽ truyền cảm hứng cho tất cả mọi người nơi đây trong hành trình phát triển bản làng mình”.

Rời thôn Ván Ri, tôi vẫn nhớ câu nói của anh Xay lúc chia tay: “Tôi sẽ là người tiên phong, người bắt đầu, và sẵn sàng chia sẻ để bà con cùng làm, cùng phát triển”. 

Đúng vậy, hành trình làm du lịch cộng đồng nơi đây vẫn chỉ mới bắt đầu. Sẽ còn nhiều khó khăn, thử thách phía trước, nhưng từ những bước đi đầu tiên của anh Hồ Văn Xay, một con đường mới đã được mở ra.

Minh Hiển