QTO - Trong thời gian làm Chủ tịch Hội Di sản huyện Minh Hóa (cũ), ông Đinh Xuân Đình cùng các cộng sự đã vận động người dân trên địa bàn đóng góp hơn 250 hiện vật có giá trị liên quan đến cuộc sống, chiến đấu và lao động của người dân qua các thời kỳ. Mỗi hiện vật là một “mảnh ghép” của lịch sử, góp phần giúp các thế hệ hôm nay và mai sau hiểu hơn về quê hương.

“Bảo tàng” lịch sử

Để sưu tầm, bảo tồn các hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa trên địa bàn, từ năm 2014, Hội Di sản huyện Minh Hóa (cũ) đã xây dựng kế hoạch, thành lập các tổ khảo sát, sưu tầm hiện vật. Mục tiêu đặt ra là tìm kiếm, lưu giữ những hiện vật tiêu biểu qua các thời kỳ để phục vụ trưng bày tại phòng truyền thống, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, nâng cao nhận thức của cán bộ, Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ về những giá trị văn hóa của quê hương.

Ông Đinh Xuân Đình và Hội Di sản Minh Hóa (cũ) đã sưu tầm hàng trăm hiện vật lịch sử có giá trị - Ảnh: X.V

Sau đó, các tổ sưu tầm đã đến nhiều thôn, bản, gia đình để tuyên truyền, vận động người dân đóng góp hiện vật đang được lưu giữ hoặc sử dụng. Đó có thể là công cụ lao động, đồ trang sức, vật dụng sinh hoạt, công cụ chiến đấu, tư liệu, hình ảnh và những hiện vật liên quan đến phong trào Cần Vương, vua Hàm Nghi, hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ...

Theo ông Đình, ban đầu cũng rất khó khăn, có người sở hữu hiện vật nhưng chưa muốn trao tặng vì đó là tài sản gắn bó với gia đình qua nhiều thế hệ. Bằng sự kiên trì, các thành viên trong đoàn đã giải thích để người dân hiểu rằng, khi được bảo tồn, những hiện vật ấy không còn là tài sản của một gia đình mà trở thành tài sản chung, góp phần lưu giữ lịch sử của quê hương.

Nhiều hiện vật gắn bó với đời sống người dân vùng cao huyện Minh Hóa (cũ) - Ảnh: X.V

“Lúc đầu, người có hiện vật nhưng không chịu đóng góp. Do đó, tôi và các tổ viên đã kiên trì giải thích để bà con hiểu được giá trị lịch sử, ý nghĩa của việc sưu tầm. Sau đó, nhiều người đã đồng ý đóng góp tài sản của gia đình cho hội sưu tầm”, ông Đình chia sẻ.

Qua nhiều năm vận động, hơn 250 hiện vật đã được người dân tự nguyện hiến tặng. Sau khi sưu tầm, các hiện vật hiện đã được trưng bày như một “bảo tàng” nhỏ về tại Trung tâm văn hóa-thể thao-truyền thông huyện Minh Hóa (cũ).

Đáng chú ý có “Cờ thưởng quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” do Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng lực lượng bộ đội địa phương huyện Minh Hóa (cũ) sau khi đơn vị bắn rơi chiếc máy bay thứ 3.000 của địch trên bầu trời miền Bắc. Cùng với đó là những bộ trang phục của người xưa, các vật dụng cà nhăng, cà tốc, cà tét của đồng bào Bru-Vân Kiều, đàn ống một dây của đồng bào Rục, lưới săn lợn rừng, cối giã gạo, cối xay lúa, chum, vại có niên đại hàng trăm năm. Những bức ảnh chân dung các đồng chí Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Minh Hóa (cũ) qua các thời kỳ cũng được lưu giữ, tạo nên một dòng chảy ký ức về quá trình xây dựng và phát triển của địa phương.

Đàn ống 1 dây của người Rục và các công cụ lao động, vật dụng sinh hoạt của người dân huyện Minh Hóa (cũ) từ xa xưa đến bây giờ - Ảnh: X.V

Mỗi hiện vật là một câu chuyện

Trong hơn 250 hiện vật do ông Đinh Xuân Đình sưu tầm, mỗi hiện vật đều có giá trị riêng, gắn với những câu chuyện khác nhau. Một trong những hiện vật được nhiều người chú ý là vỏ quả bom tạ do anh Đinh Minh Hương, ở bản Y Leng, xã Dân Hóa tặng.

Anh Hương kể: “Vỏ quả bom được tôi phát hiện trên rẫy. Sau khi đưa được về nhà, có thương lái đến hỏi mua 8 triệu đồng nhưng tôi không bán. Nhưng khi được ông Đình và các thành viên tổ vận động giải thích về ý nghĩa của việc lưu giữ hiện vật, tôi đã quyết định hiến tặng”.

Lưới bẫy lợn rừng của người xưa cũng đã được sưu tầm - Ảnh: X.V

Cũng với mong muốn lưu giữ ký ức chiến đấu, ông Đinh Xuân Hội, một cựu chiến binh xã Minh Hóa (nay đã mất) tặng một mảnh vỏ máy bay phản lực nặng khoảng 30kg.

Theo lời kể của ông Đình, hiện vật này do ông Hội mang về từ dãy Giăng Màn sau những năm tháng tham gia chiến đấu. Khi đơn vị rút quân, trên đường trở về, ông gặp mảnh vỏ máy bay. Đường núi hiểm trở, việc mang một vật nặng về rất khó khăn nhưng ông vẫn cố gắng giữ lại. Nhiều năm sau, khi biết Hội Di sản tổ chức sưu tầm hiện vật để lưu giữ cho thế hệ sau nên ông Hội sẵn sàng trao tặng.

Với bà Trương Thị Vượng, ở thôn Tân Hóa, xã Kim Phú, con thuyền độc mộc không chỉ là một vật dụng mà còn là một phần ký ức của gia đình. Con thuyền được làm bằng cây sến, dài hơn 4m, có thể chở từ 5-6 người, đã gắn bó với gia đình bà gần 80 năm.

“Nhờ chiếc thuyền này mà cả gia đình tôi đã thoát nạn hàng chục mùa mưa lũ, nay vì lợi ích chung nên tôi sẵn lòng tặng hiện vật cho hội”, bà Vượng nói.

Vỏ quả bom do anh Đinh Minh Hương, ở bản Y Leng, xã Dân Hóa tặng - Ảnh: X.V

Đặc biệt, trong số các hiện vật còn có một đầu kèo của ngôi nhà ông Tổng Loát, nơi vua Hàm Nghi từng ở. Hiện vật bằng gỗ dạ hương, được chạm khắc hình đầu rồng tinh xảo do ông Đinh Tiến Hùng, ở thôn Minh Tiến, xã Minh Hóa hiến tặng.

Ông Hùng tâm sự: “Ngôi nhà cũ đã được con cháu của một gia đình trong xóm tôi tháo dỡ từ lâu. Khi bắt gặp, tôi thấy đầu kèo đẹp và biết nó gắn với nhân vật lịch sử quan trọng nên tôi bỏ tiền mua về lưu giữ. Khi Hội Di sản đến vận động, tôi đã đồng ý tặng với mong muốn hiện vật được bảo quản tốt hơn và câu chuyện về vua Hàm Nghi, phong trào Cần Vương được các thế hệ sau biết đến”.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Minh Hóa Trần Thị Thanh Nhàn, các hiện vật do ông Đinh Xuân Đình và Hội Di sản huyện Minh Hóa (cũ) sưu tầm rất có giá trị lịch sử. Nay, các hiện vật đã được bàn giao lại cho địa phương quản lý, bảo vệ. Thời gian tới, xã sẽ nghiên cứu phương án sử dụng hiệu quả các hiện vật.

“Cờ thưởng quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” do Bác Hồ tặng lực lượng bộ đội địa phương huyện Minh Hóa (cũ) sau khi đơn vị bắn rơi chiếc máy bay thứ 3.000 của địch trên bầu trời miền Bắc - Ảnh: X.V

Thiết nghĩ, với giá trị lịch sử của hàng trăm hiện vật, cấp ủy, chính quyền xã Minh Hóa nên quan tâm, mời các chuyên gia đánh giá, phân loại; xây dựng không gian trưng bày, từng bước hình thành nhà truyền thống để phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu của người dân, nhất là học sinh trên địa bàn và các xã lân cận...

Xuân Vương