QTO - Giữa những bộn bề của cuộc sống mưu sinh, vẫn có những người đam mê miệt mài sưu tầm các hiện vật và rồi sau đó lại hiến tặng cho bảo tàng để tiếp tục lan tỏa các giá trị của di sản đến với công chúng. Tấm lòng của những người hiến tặng đã góp phần không nhỏ “đánh thức” các mảnh ghép văn hóa-lịch sử của vùng đất Quảng Trị và giúp sức để Bảo tàng Quảng Trị trở thành “điểm đến” không thể thiếu trong hành trình khám phá của du khách thập phương.

Anh Hoàng Việt Anh (bên trái) trong lần hiến tặng hiện vật cho Bảo tàng tỉnh Quảng Trị vào tháng 6/2026 - Ảnh: NVCC

Dù mới bước qua tuổi 25, nhưng Hoàng Việt Anh (xã Minh Hóa) đã có nhiều năm đam mê sưu tầm hiện vật. Từ thuở nhỏ, Việt Anh qua lời kể của bà ngoại về các đồ vật cổ trong nhà đã bắt đầu “bén duyên” và háo hức tìm hiểu văn hóa-lịch sử địa phương.

Năm học lớp 5, Việt Anh “chính thức” bước vào con đường sưu tầm với chiếc niêu nấu cơm do nhà hàng xóm tặng khi thấy cậu bé quá say sưa với những món đồ. Từ chiếc niêu nấu cơm đó, Việt Anh tìm tòi nghiên cứu, trang bị thêm nhiều kiến thức và mạnh dạn đi nhiều nơi để sưu tầm món đồ mà mình yêu thích.

Cổ vật ấn tượng nhất mà Việt Anh từng sưu tầm chính là chiếc ống đựng chiếu chỉ của vua Hàm Nghi được anh sưu tầm sau nhiều tâm sức. Với “kho tàng” đã có kha khá cổ vật, Việt Anh suy nghĩ đến việc hiến tặng cho Bảo tàng tỉnh, bởi theo anh, các hiện vật là đại diện cho văn hóa-lịch sử của mảnh đất, con người quê hương, cần phải được giới thiệu rộng rãi cho công chúng biết đến.

Nghĩ là làm, năm 2019, Hoàng Việt Anh hiến tặng 19 hiện vật đầu tiên cho Bảo tàng Tổng hợp Quảng Bình (cũ), gồm: Gốm sứ, rìu đá… Và cứ như thế, các hiện vật lại tiếp tục được hiến tặng qua các đợt, mới đây nhất, vào tháng 6/2026, Việt Anh đã hiến tặng Bảo tàng Quảng Trị các loại bát, đĩa, thìa đồng…, khoảng hơn 20 hiện vật. Đến nay, tổng số hiện vật hiến tặng của Việt Anh cho Bảo tàng tỉnh, phòng văn hóa địa phương… là hơn 200 cái.

Hiện tại, dù bận rộn với công việc của một người lính phòng cháy, chữa cháy, Việt Anh vẫn không từ bỏ đam mê của mình và sẽ tiếp tục hành trình trao tặng hiện vật cho Bảo tàng tỉnh Quảng Trị để các cổ vật không bị lãng quên, tiếp tục có cơ hội kể “câu chuyện” của chính mình cho công chúng.

Nhà sưu tầm Nguyễn Ngọc Ẩn giới thiệu về các hiện vật hiến tặng cho Bảo tàng Tổng hợp Quảng Bình (cũ) năm 2023 - Ảnh: Bảo tàng tỉnh

Còn nhà sưu tầm Nguyễn Ngọc Ẩn, Giám đốc Bảo tàng cổ vật Mũi Né (Lâm Đồng) cũng không thể nhớ hết những lần hiến tặng hiện vật cho Bảo tàng Quảng Trị. Ông tâm sự, nhờ mối lương duyên với bảo tàng, hiện ông đã hiến tặng hơn 1.000 hiện vật cho bảo tàng qua nhiều đợt trải dài qua các năm. Các hiện vật đa dạng, phong phú, chủ yếu thời tiền sử, thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn… Không chỉ riêng với Bảo tàng Quảng Trị, từ năm 2013 đến nay, ông đã hiến tặng hơn 55.000 hiện vật cho các bảo tàng, trường đại học, trung tâm nghiên cứu… trên cả nước.

“Quảng Trị là nơi có bề dày truyền thống, lịch sử, cần có nhiều hiện vật để giáo dục truyền thống cho các thế hệ học sinh, sinh viên, cũng như cho du khách thập phương hiểu rõ hơn về quá khứ hào hùng của mảnh đất oanh liệt. Do đó, tôi rất tâm huyết hiến tặng Bảo tàng Quảng Trị các hiện vật quý. Thời gian tới, tôi sẽ tiếp tục với đam mê này và tăng cường kết nối với Bảo tàng Quảng Trị để các hiện vật không bị lãng quên”, ông Nguyễn Ngọc Ẩn chia sẻ thêm.

Theo Phó Giám đốc Bảo tàng Quảng Trị Mai Thế Trung, thời gian qua, đã có nhiều tổ chức, cá nhân hiến tặng các tư liệu, hiện vật cho đơn vị. Mới đây nhất, giữa tháng 7/2026, Hội Di sản văn hóa và cổ vật tỉnh Thanh Hóa đã trao tặng trống đồng và súng thần công tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã chiến đấu, hy sinh trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị.

Những tư liệu, hiện vật được hiến tặng đã góp phần làm phong phú thêm nguồn tư liệu, hiện vật của Bảo tàng tỉnh, phục vụ hiệu quả công tác trưng bày, nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và quảng bá các giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương. Qua đó, đưa Bảo tàng tỉnh trở thành một điểm hẹn văn hóa-lịch sử không thể bỏ qua đối với du khách khi đến với mảnh đất Quảng Trị.

UBND tỉnh vừa có quyết định xây dựng bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình”, dự kiến sẽ hoàn thành trước năm 2030 với tổng mức đầu tư 1.000 tỉ đồng. Bảo tàng sẽ thể hiện rõ sự đối lập giữa quá khứ bi thương và tương lai tươi sáng, qua đó, truyền tải thông điệp nhân văn về việc trân trọng hòa bình, tri ân những hy sinh của các thế hệ đi trước và khơi dậy trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong xây dựng đất nước.

Đối tượng trưng bày bao gồm những tư liệu, hiện vật, hình ảnh, phim tài liệu và phim tái hiện câu chuyện lịch sử, sự kiện, nhân vật, vấn đề qua từng giai đoạn lịch sử (từ năm 1954 đến nay). Bảo tàng sẽ là điểm đến văn hóa, du lịch mang tầm quốc gia và khu vực, có sức hấp dẫn cao đối với du khách trong và ngoài nước; là niềm tự hào của người dân Quảng Trị nói riêng và Nhân dân cả nước nói chung.

Đồng thời, đây cũng là một thiết chế văn hóa đa năng, ứng dụng phương thức diễn giải hiện đại nhằm chuyển hóa “di sản ký ức” thành thông điệp hòa bình, hướng tới mục tiêu cốt lõi là hình thành một biểu tượng văn hóa mới trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Theo Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Mai Thế Trung, đây cũng chính là giai đoạn đội ngũ những người làm công tác bảo tàng đẩy mạnh sưu tầm các tư liệu, hiện vật phục vụ cho công tác xây dựng bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình”. Và rất cần sự tiếp sức, chung tay từ các cá nhân, tổ chức hiến tặng hiện vật, tư liệu quý để bảo tàng có thể hoàn thành sứ mệnh của mình.

Mai Nhân