QTO - “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập (TKQT) và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, thể hiện trách nhiệm, tình cảm và sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với vai trò cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo (BCĐ) tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh đang chủ động tham mưu, phối hợp, huy động sức mạnh tổng hợp, quyết tâm đưa ngày càng nhiều liệt sĩ trở về với quê hương, đồng đội và gia đình.

Mệnh lệnh từ trái tim

Quảng Trị là địa bàn từng diễn ra nhiều chiến dịch, trận đánh lớn trong các cuộc kháng chiến. Trong những năm tháng chiến tranh, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ từ khắp mọi miền đất nước đã chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất này. Sau chiến tranh, nhiều người trong số đó vẫn nằm lại giữa những cánh rừng, triền đồi, dòng sông, khe suối; dấu tích về nơi hy sinh theo thời gian ngày càng mờ nhạt.

Trung tá Trần Đình Hai, Trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh cho biết: “Theo kết luận địa bàn, lập bản đồ TKQT hài cốt liệt sĩ (đợt 1), có hơn 102.000 anh hùng liệt sĩ (AHLS) của các tỉnh, thành phố trong cả nước hy sinh trên chiến trường Quảng Trị.

Hiện toàn tỉnh có 74.041 mộ liệt sĩ được an táng tại 157 nghĩa trang liệt sĩ; trong đó có 7.888 hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Lào được quy tập về an táng trên địa bàn. Những con số này phản ánh quy mô, sự khốc liệt của chiến tranh, đồng thời đặt lên vai thế hệ hôm nay trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Trong 74.041 mộ liệt sĩ, mới có 26.812 mộ đầy đủ thông tin, 22.268 mộ thiếu một phần thông tin và 24.961 mộ chưa xác định được thông tin. Phía sau mỗi con số là một cuộc đời, một gia đình và một lời hẹn trở về vẫn còn dang dở”.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh vượt qua địa hình hiểm trở, đưa đồng đội trở về - Ảnh: H.C

Công tác TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện trách nhiệm và tình cảm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân đối với các AHLS. Vì vậy, từng thông tin về liệt sĩ, từng địa điểm nghi vấn đều phải được rà soát, xác minh kỹ lưỡng, không để bỏ sót bất kỳ manh mối nào. Từ yêu cầu đó, công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN đang được tập trung triển khai.

Toàn tỉnh có 131/157 nghĩa trang cần lấy mẫu sinh phẩm, với 23.111 mộ chưa xác định thông tin cần lấy mẫu. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, khoa học, chính xác của nhiều lực lượng. Với những người lính hôm nay, mỗi con số trong kế hoạch đều gắn với một nhiệm vụ, một niềm hy vọng và một nghĩa tình sâu nặng. Đó cũng là mệnh lệnh từ trái tim của những người lính hôm nay đối với những người đã nằm lại vì Tổ quốc.

Bám từng dấu tích, đưa đồng đội trở về

Công việc TKQT hài cốt liệt sĩ trên chiến trường Quảng Trị chưa bao giờ là hành trình dễ dàng. Sau hàng chục năm, địa hình nhiều khu vực đã biến đổi; những cánh rừng phủ kín dấu tích cũ, dòng chảy sông suối thay đổi, trong khi bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại vẫn luôn rình rập, đe dọa an toàn của lực lượng làm nhiệm vụ. Trong điều kiện ấy, mỗi cuộc tìm kiếm đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải có bản lĩnh, sự kiên trì và phương pháp tổ chức chặt chẽ.

Thượng tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 2, Bộ CHQS tỉnh chia sẻ: “Nguồn thông tin phục vụ tìm kiếm rất đa dạng, từ hồ sơ lưu trữ, bản đồ chiến trường đến lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh, người dân địa phương và thân nhân liệt sĩ. Có những trường hợp, thông tin ban đầu chỉ là một ký ức về vị trí trận đánh, một địa danh cũ hoặc dấu hiệu rất mơ hồ. Vì vậy, chúng tôi phải kiên trì xác minh, đối chiếu nhiều nguồn, kết hợp khảo sát thực địa để từng bước khoanh vùng, xác định vị trí tìm kiếm. Điều mong mỏi nhất của chúng tôi là tìm được đầy đủ thông tin để xác định danh tính các liệt sĩ. Vì vậy, khi phát hiện hài cốt và di vật, anh em trong đội đều rất xúc động, nhưng càng phải cẩn trọng trong từng thao tác, bảo đảm giữ nguyên vẹn những gì còn lại để phục vụ xác minh sau này”.

Thực tế tại hiện trường cho thấy, mỗi mét đất được bốc lên đều là kết quả của một quá trình khảo sát, xác minh công phu. Cán bộ, chiến sĩ phải vượt qua địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, tổ chức đào chặn, bốc từng lớp đất, tìm kiếm từng dấu tích nhỏ nhất. Khi phát hiện hài cốt hoặc di vật, mọi khâu từ kiểm tra, cất bốc, bảo quản đến lập hồ sơ đều được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định. Tinh thần “còn thông tin là còn tìm kiếm” tiếp tục được thể hiện rõ qua những kết quả tìm kiếm mới nhất.

Những ngày gần đây, Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 1, Bộ CHQS tỉnh tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực rừng tràm thuộc bản Bãi Dinh, xã Dân Hóa. Bám sát thông tin thu thập được, cán bộ, chiến sĩ tổ chức đào chặn, bốc từng lớp đất và sau nhiều giờ đã phát hiện, cất bốc 4 hài cốt liệt sĩ. Tại khu phố Thành Cổ, phường Quảng Trị, Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 2 đã phát hiện và quy tập thêm 1 hài cốt liệt sĩ.

Tính từ ngày 10/8 đến nay, tại phường Quảng Trị, lực lượng chức năng đã quy tập 27 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 5 mộ tập thể. Mỗi hiện vật được tìm thấy giữa lòng đất là một dấu mốc giúp nối lại những mảnh ghép của lịch sử, góp phần xác định hoàn cảnh chiến đấu, hy sinh của những người đã nằm lại trên chiến trường.

Tìm đồng đội trên đất bạn Lào

Nếu những cuộc tìm kiếm trên địa bàn Quảng Trị là hành trình lần tìm dấu tích giữa những đổi thay của thời gian, thì nhiệm vụ TKQT hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Lào lại đặt ra những yêu cầu đặc thù về tổ chức lực lượng, địa bàn và phương pháp thực hiện.

Sau một thời gian ngắn chuẩn bị, BCĐ về TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh vừa tổ chức lễ xuất quân, giao nhiệm vụ cho Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 1, Bộ CHQS tỉnh thực hiện nhiệm vụ TKQT hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Lào, mùa khô 2026-2027.

Trao đổi với chúng tôi, thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Đội trưởng Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 1 cho hay: “Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 1 lên đường sang Lào mang theo trang thiết bị, phương tiện thực hiện nhiệm vụ, cùng niềm tin, sự kỳ vọng của cấp ủy, chính quyền, BCĐ tỉnh, Bộ CHQS tỉnh, tình cảm của Nhân dân hai nước Việt Nam-Lào và sự mong mỏi của thân nhân các liệt sĩ. Với chúng tôi, mỗi bước chân trên đất bạn là một lần trở về với lịch sử; mỗi thông tin được xác minh là thêm một cơ hội đưa đồng đội trở về. Chừng nào còn đồng đội nằm lại trên đất nước Lào, chừng đó người lính TKQT vẫn còn trách nhiệm và quyết tâm tiếp tục hành trình”.

Phát huy truyền thống đơn vị, cán bộ, nhân viên Đội TKQT hài cốt liệt sĩ số 1 quyết tâm đoàn kết, hiệp đồng chặt chẽ, chủ động khắc phục khó khăn, nâng cao tinh thần trách nhiệm, hoàn thành tốt nhiệm vụ mùa khô 2026-2027. Đó là trách nhiệm, danh dự và tình đồng chí, đồng đội của người lính hôm nay, đồng thời góp phần gìn giữ, vun đắp tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Lào.

Đại tá Trương Viết Hải, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quân sự, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực BCĐ về TKQT và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh nhấn mạnh: “Chiến dịch 500 ngày đêm là hành trình tri ân, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự chung tay của Nhân dân. Với lực lượng vũ trang tỉnh, đây vừa là nhiệm vụ chính trị, vừa là tình cảm, trách nhiệm đối với các AHLS và thân nhân của các anh. Chúng tôi sẽ tiếp tục chỉ đạo các lực lượng bám địa bàn, rà soát từng nguồn tin, tìm kiếm từng dấu tích, ứng dụng các phương pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả quy tập, xác định danh tính liệt sĩ”.

Hiền Chi