QTO - Dồn điền đổi thửa (DĐĐT) đang trở thành "chìa khóa" mở đường cho tư duy sản xuất quy mô lớn. Việc kết hợp DĐĐT với chỉnh trang hạ tầng đồng ruộng đang từng bước giải quyết tình trạng manh mún ruộng đất, giảm bớt nhọc nhằn cho người nông dân. Qua đó tạo tiền đề hình thành các vùng thâm canh lúa chất lượng cao, thúc đẩy liên kết tiêu thụ và hiện thực hóa mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp bền vững.

Dù sở hữu không gian phát triển rộng lớn sau sáp nhập, thế nhưng xã Vĩnh Linh vẫn đang gặp không ít khó khăn khi tình trạng canh tác còn nhỏ lẻ, phân tán; việc tích tụ đất đai và phát triển vùng nguyên liệu chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa tập trung. Do đó, đầu tháng 10/2026, UBND xã đã đẩy mạnh việc thực hiện Đề án số 1644/ĐA-UBND nhằm tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2030.

Là một trong những hợp tác xã (HTX) tiên phong thực hiện công tác DĐĐT, HTX nông nghiệp Thượng Hòa đã chủ động triển khai với quy mô 50ha. Theo ông Trần Phước Hùng, Giám đốc HTX nông nghiệp Thượng Hòa, công tác DĐĐT không dừng lại ở việc gộp thửa đơn thuần, mà được gắn kết chặt chẽ với quy hoạch vùng sản xuất tập trung và phát triển vùng nguyên liệu lớn. Dự kiến, khoảng 895 thửa đất manh mún của 227 hộ dân sẽ được quy hoạch lại còn khoảng 285 thửa, giúp mỗi gia đình chỉ còn 1-2 thửa ruộng lớn.

Triển khai dồn điền, đổi thửa tại Hợp tác xã Nông nghiệp Huỳnh Thượng - Ảnh: N.P

Gắn liền với đó là việc chỉnh trang đồng ruộng, hoàn thiện giao thông, thủy lợi nội đồng và hoàn thiện hồ sơ địa chính, cấp đổi lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đây là cơ sở quan trọng để giảm chi phí đầu vào, áp dụng quy trình canh tác an toàn và mở đường cho liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Sở dĩ chủ trương lớn này nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của các hộ dân là nhờ niềm tin vững chắc được xây dựng từ kết quả DĐĐT năm 2023. Thời điểm đó, HTX đã thực hiện thành công mô hình điểm 20ha với kinh phí hơn 1,1 tỉ đồng. Hiệu quả thấy rõ ngay sau đó khi chi phí sản xuất giảm từ 1,5-2 triệu đồng/ha, năng suất lúa từ 55 tạ/ha (năm 2022) lên 62 tạ/ha (năm 2024).

Đứng bên bờ ruộng lớn vừa mới được định hình, ông Ngô Văn Hà, thành viên HTX nông nghiệp Thượng Hòa phấn khởi chia sẻ: “Ban đầu tôi có phần lo lắng, sợ rằng diện tích sau khi dồn lại sẽ giảm đi. Nhưng hiệu quả lại vượt sự mong đợi, quá trình từ gieo cấy, tưới tiêu, thu hoạch đều nhàn hơn nhờ có máy móc hỗ trợ. Thế nên không chỉ gia đình tôi mà người dân trong vùng ai cũng đồng lòng giao đất để làm đồng loạt”.

Ông Trần Phước Hùng, Giám đốc HTX nông nghiệp Thượng Hòa cũng cho biết thêm: “Chúng tôi chọn giải pháp minh bạch hóa mọi phương án, ưu tiên ghép xăm cho các hộ có mối quan hệ dòng họ hoặc chung quy mô canh tác. Mục tiêu đưa 895 thửa nhỏ về còn 285 thửa lớn đang được chúng tôi đẩy nhanh tiến độ để kịp khung thời vụ”.

Tương tự, HTX nông nghiệp Huỳnh Thượng tại xã Vĩnh Thủy cũng vừa tổ chức lễ ra quân dồn điền, đổi thửa với quy mô 72,87ha. Theo phương án đề ra, mục tiêu trọng tâm là quy hoạch lại để giảm tới 652 thửa, tương đương khoảng 70,56%, đưa số thửa toàn vùng xuống còn 272 thửa, hướng tới chuẩn hóa mỗi hộ chỉ còn duy nhất 1 thửa lớn. Quá trình này được gắn kết chặt chẽ với việc san phẳng mặt ruộng, hoàn thiện hạ tầng giao thông-thủy lợi nội đồng, bảo vệ nghiêm ngặt lớp đất mặt và tiến hành đo đạc, lập hồ sơ cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đặc biệt, thông qua hợp đồng liên kết với Công ty CP Tổng Công ty thương mại Quảng Trị (SEPON GROUP), tạo tiền đề vững chắc để phát triển vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao và lúa hữu cơ bền vững.  

Trao đổi với phóng viên, ông Thái Nam Sơn, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thủy cho hay: “Tại HTX nông nghiệp Huỳnh Thượng, phần đất sản xuất còn hiện trạng phân tán, nhiều thửa nhỏ, hệ thống bờ vùng, bờ thửa nhỏ hẹp, chưa được đồng bộ, gây khó khăn cho cơ giới hóa, tưới tiêu.

Do đó, DĐĐT kết hợp chỉnh trang đồng ruộng là giải pháp tốt nhất nhằm giảm số thửa, cải thiện hạ tầng và thuận lợi cho sản xuất lúa chất lượng cao và liên kết tiêu thụ. Sau thành công tại HTX nông nghiệp Huỳnh Thượng, xã sẽ tiếp túc đẩy mạnh công tác DĐĐT tại nhiều vùng khác trên địa bàn với mục tiêu tạo ra những cánh đồng lớn hiện đại, tạo động lực thúc đẩy kinh tế nông nghiệp bứt phá trong giai đoạn mới”.

Dồn điền, đổi thửa tạo điều kiện thuận lợi cho người nông dân trong quá trình sản xuất - Ảnh: N.P

Có thể thấy, lâu nay, công tác DĐĐT vẫn được các địa phương trong toàn tỉnh quan tâm thực hiện. Đặc biệt từ sau Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 30/3/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất; phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản bền vững theo định hướng nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp xanh, nông nghiệp số ra đời, công tác này càng được triển khai mạnh mẽ hơn.

Việc hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung đã và đang tạo động lực quan trọng cho phát triển nông nghiệp, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Ông Bùi Phước Trang, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết: “Toàn tỉnh hiện đã triển khai công tác DĐĐT đạt diện tích khoảng trên 27.000ha. Tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương lớn, ngành nông nghiệp xác định giai đoạn tới sẽ bám sát thực tiễn triển khai, nhân rộng.

Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 diện tích DĐĐT và tích tụ đất nông nghiệp toàn tỉnh sẽ đạt trên 32.000ha. Đây sẽ là “đòn bẩy” quan trọng để Quảng Trị từng bước xóa bỏ hình thức sản xuất  manh mún, đưa cơ giới hóa, công nghệ vào đồng ruộng, hiện thực hóa khát vọng phát triển nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, hiện đại, tuần hoàn và bền vững”.

Nam Phương