QTO - Sau khi triển khai Luật Hợp tác xã năm 2012 và hiện nay là Luật Hợp tác xã năm 2023, khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) trên địa bàn Quảng Trị đã có những bước phát triển đáng ghi nhận cả về số lượng lẫn chất lượng. Nhiều HTX từng bước chuyển đổi phương thức hoạt động theo hướng liên kết sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng chuỗi giá trị và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, một trong những thách thức lớn hiện nay là bài toán nguồn nhân lực, đặc biệt là việc thu hút đội ngũ cán bộ trẻ có trình độ, năng lực và tâm huyết gắn bó lâu dài với HTX.

Cán bộ trẻ là lực lượng quan trọng

Theo thống kê đến cuối năm 2025, toàn tỉnh Quảng Trị có 886 HTX với hơn 4.400 lao động làm việc thường xuyên. Tuy nhiên, lực lượng lao động này phân bố không đồng đều, chủ yếu tập trung ở các HTX vận tải, tín dụng, thương mại-dịch vụ; trong khi các HTX nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp lại đang thiếu hụt nhân lực có trình độ chuyên môn.

Thực tế cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực tại nhiều HTX vẫn còn hạn chế. Tỉ lệ cán bộ quản lý đã qua đào tạo mới đạt khoảng 62%, trong đó chỉ có 12% trình độ đại học; tình trạng già hóa đội ngũ quản lý HTX đang diễn ra khá phổ biến. Ở nhiều địa phương, số cán bộ quản lý từ 46 tuổi trở lên chiếm gần 50%, trong khi lực lượng từ 18-35 tuổi chỉ chiếm khoảng 18%.

Hợp tác xã Nông nghiệp Hiếu Bắc chú trọng liên kết sản xuất lúa hữu cơ - Ảnh M.H

Điều này đặt ra không ít thách thức trong bối cảnh các HTX đang phải thích ứng với xu thế phát triển mới. Chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, liên kết chuỗi giá trị hay xây dựng thương hiệu sản phẩm đang trở thành những yêu cầu bắt buộc nếu HTX muốn tồn tại và phát triển. Thế nhưng, tỉ lệ HTX trên địa bàn tỉnh tham gia thương mại điện tử hiện vẫn còn dưới 10%.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho rằng, Luật HTX năm 2023 đã mở ra nhiều cơ hội mới cho kinh tế tập thể. Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội đó, yếu tố con người đóng vai trò quyết định. Đặc biệt, đội ngũ cán bộ trẻ với khả năng tiếp cận công nghệ, tư duy đổi mới và năng lực kết nối thị trường sẽ là lực lượng quan trọng giúp HTX nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn hiện nay.

Tại HTX Nông nghiệp Hiếu Bắc, xã Hiếu Giang, thực trạng già hóa đội ngũ quản lý được thể hiện khá rõ nét. Hội đồng quản trị của HTX hiện có 3 thành viên thì cả ba đều đã ngoài 60 tuổi. Nhiều năm gắn bó với sản xuất nông nghiệp, họ có kinh nghiệm thực tiễn phong phú, am hiểu địa bàn và được bà con tin tưởng.

Tuy nhiên, chính các cán bộ HTX cũng thừa nhận rằng tuổi tác đang trở thành rào cản trong việc tiếp cận khoa học kỹ thuật mới, công nghệ số hay các phương thức quản trị hiện đại. Việc xây dựng kế hoạch kinh doanh, quảng bá sản phẩm trên môi trường số hay tìm kiếm thị trường tiêu thụ mới vẫn còn nhiều hạn chế.

Ông Nguyễn Duy Thứ, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Hiếu Bắc cho biết, dù rất mong muốn có thêm người trẻ tham gia điều hành HTX nhưng thực tế hiện nay không dễ. Công việc tại HTX nông nghiệp đòi hỏi sự gắn bó lâu dài, trong khi thu nhập còn thấp nên chưa đủ sức hấp dẫn đối với lao động trẻ có trình độ.

Liên minh Hợp tác xã tỉnh tăng cường tập huấn về liên kết sản phẩm cho cán bộ hợp tác xã - Ảnh M.H

Nguyên nhân lớn nhất vẫn là thu nhập và chế độ đãi ngộ. Không ít cán bộ trẻ sau thời gian công tác tại HTX đã chuyển sang làm việc ở các doanh nghiệp hoặc cơ quan khác có mức thu nhập ổn định hơn. Đây là bài toán cần được giải quyết nếu muốn xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho khu vực kinh tế tập thể.

Tại HTX nông nghiệp Thượng Hòa, xã Vĩnh Linh, câu chuyện về nhu cầu trẻ hóa đội ngũ quản lý đang được đặt ra khá cấp thiết. Ban quản trị HTX xác định, trong thời đại công nghệ số, việc ứng dụng các nền tảng trực tuyến vào quản lý, điều hành và kết nối thị trường là xu thế tất yếu.

Theo anh Trần Phước Hùng, Giám đốc HTX, các thành viên trong ban quản trị đều nhận thấy sự cần thiết của lực lượng trẻ. Họ không chỉ hỗ trợ HTX trong công tác chuyển đổi số mà còn giúp xây dựng các kênh truyền thông, quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ. Khi được tạo điều kiện học tập, đào tạo và phát huy năng lực, đội ngũ trẻ sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy HTX phát triển.

Thu hút cán bộ trẻ tại các hợp tác xã

Thực tế những năm gần đây cho thấy, nhiều HTX do người trẻ điều hành đã đạt được những kết quả rất tích cực. Một trong những điển hình tiêu biểu là HTX sản xuất kinh doanh trầm hương Nam Lá ở xã Ninh Châu. Người sáng lập và điều hành HTX là anh Nguyễn Ngọc Nam, sinh năm 1986.

Những ngày đầu khởi nghiệp gặp vô vàn khó khăn, từ nguồn vốn, thị trường đến việc thay đổi nhận thức của người tiêu dùng. Nhưng bằng sự kiên trì, năng động và nhạy bén của tuổi trẻ, anh từng bước đưa sản phẩm nụ trầm tài lộc Nam Lá khẳng định được vị thế trên thị trường.

Năm 2024, sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao và đạt danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Hiện nay, sản phẩm đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước và tiếp tục được hoàn thiện để hướng tới nâng hạng OCOP 4 sao.

Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh trầm hương Nam Lá tham gia hội nghị kết nối sản phẩm - Ảnh M.H

HTX sản xuất kinh doanh trầm hương Nam Lá đã chú trọng ứng dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ xây dựng thương hiệu, thiết kế bao bì, quảng bá sản phẩm đến bán hàng trực tuyến đều được triển khai bài bản thông qua các nền tảng như facebook, tiktok, shopee và các sàn thương mại điện tử khác.

Theo ông Phạm Viết Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Hiếu Giang, các HTX hiện nay có mô hình hoạt động gần giống với các doanh nghiệp nhỏ. Muốn xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh thì rất cần sự tham gia của lực lượng trẻ. Bên cạnh sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, bản thân các HTX cũng phải chủ động tạo môi trường làm việc thuận lợi, có cơ chế khuyến khích phù hợp để thu hút nhân lực chất lượng cao.

Theo kế hoạch phát triển HTX nông nghiệp giai đoạn 2025-2030, Quảng Trị đặt mục tiêu có khoảng 15% HTX ứng dụng công nghệ cao; 30% HTX tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị; mỗi năm hỗ trợ từ 10-15 HTX đầu tư công nghệ mới và thực hiện chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh khẳng định, để đạt được mục tiêu này, bên cạnh các chính sách hỗ trợ về vốn, khoa học công nghệ và xúc tiến thương mại, việc thu hút cán bộ trẻ tham gia quản lý, điều hành HTX cần được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Bởi trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt, nguồn nhân lực chất lượng cao chính là yếu tố quyết định sự thành công của mỗi HTX.

Đây không chỉ là nhu cầu của từng HTX mà còn là yêu cầu tất yếu để khu vực kinh tế tập thể Quảng Trị bắt kịp xu thế phát triển mới, đóng góp tích cực vào xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế-xã hội của địa phương trong thời gian tới.

Minh Hiển