QTO - Trong bối cảnh thời tiết được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp với nguy cơ nắng nóng, hạn hán và mưa lớn vào cuối vụ, các địa phương trong toàn tỉnh đang tập trung chỉ đạo sản xuất đúng khung thời vụ, nhằm hạn chế rủi ro, bảo đảm năng suất và sản lượng lúa hè-thu.

Ngay sau khi hoàn thành thu hoạch lúa vụ đông-xuân, bà con nông dân xã Ninh Châu đã khẩn trương làm đất, nạo vét các tuyến kênh mương, gieo sạ lúa hè-thu. Vụ hè-thu năm 2026, xã Ninh Châu dự kiến gieo trồng hơn 600ha lúa, tập trung vào các giống ngắn ngày, năng suất cao như: H6, VB108…

Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Châu Trần Văn Lai cho biết, xã đã chỉ đạo các thôn, hợp tác xã (HTX) đẩy nhanh tiến độ làm đất, vệ sinh đồng ruộng, nạo vét hệ thống kênh mương, tổ chức gieo cấy đạt kế hoạch giao; phối hợp với các đơn vị chuyên môn theo dõi sát diễn biến thời tiết, sâu bệnh, hướng dẫn nông dân các biện pháp phòng trừ hiệu quả; xây dựng các phương án phòng, chống hạn hán ngay từ đầu vụ; đồng thời sẵn sàng các phương án chống hạn cũng như tiêu úng để chủ động khắc phục tình trạng khô hạn, ngập úng trong thời điểm lúa mới gieo và cuối vụ.

Các địa phương huy động máy làm đất để đẩy nhanh tiến độ gieo trồng vụ hè-thu - Ảnh: L.Chi

Tại xã Trường Ninh, nông dân cơ bản đã gieo sạ xong vụ hè-thu. Dù thời tiết nắng nóng kéo dài, nguồn nước phục vụ sản xuất hiện vẫn được bảo đảm, tạo điều kiện để bà con yên tâm xuống giống.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Trường Ninh Trần Ngọc Khánh, để sản xuất vụ hè-thu thuận lợi, chủ động phòng tránh lũ sớm, UBND xã đã chỉ đạo các thôn, HTX bám sát lịch thời vụ, bố trí cơ cấu giống phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng, thích ứng với biến đổi khí hậu; chủ động liên kết với các doanh nghiệp trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm; huy động nguồn lực để tu sửa, gia cố kịp thời hệ thống giao thông nội đồng, kênh mương, cống tưới tiêu, trạm bơm. Xã chủ động kiểm tra, phát hiện và chỉ đạo phòng trừ kịp thời các đối tượng sinh vật gây hại cây trồng theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn với phương châm phòng là chính, trừ phải kịp thời, hiệu quả và gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Để sản xuất vụ hè-thu mang lại hiệu quả kinh tế cao, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) đã chỉ đạo các địa phương xây dựng phương án tưới tiết kiệm ngay từ đầu vụ; thường xuyên theo dõi thời tiết để có kế hoạch tích, xả nước phù hợp, vừa bảo đảm nước tưới phục vụ sản xuất, sinh hoạt vừa bảo đảm an toàn hồ chứa và vùng hạ du. Các địa phương chấp hành nghiêm các quy định về giống, không đưa vào sản xuất những loại giống nguồn gốc không rõ ràng, giống nhập khẩu chưa qua kiểm dịch thực vật, giống chưa có quyết định công nhận lưu hành của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hoặc tự công bố lưu hành theo quy định, giống chưa được trồng thử nghiệm phù hợp trên địa bàn tỉnh.

Các địa phương linh hoạt chuyển đổi diện tích trồng lúa kém hiệu quả, diện tích đất không chủ động nước sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn; tăng cường hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật, đầu tư thâm canh và quản lý chặt chẽ việc sản xuất, kinh doanh giống, vật tư nông nghiệp, bảo đảm chất lượng phục vụ sản xuất.

Cùng với việc xây dựng các phương án sản xuất cụ thể, ngành NN-MT đã đề ra các giải pháp cơ cấu giống phù hợp để các địa phương bám sát thực hiện. Trong đó, tập trung sử dụng các giống lúa ngắn ngày có năng suất, chất lượng, như: HC95, Khang Dân 18, ĐD2, VNR20, Bắc Thịnh; tiếp tục sản xuất thử nghiệm các giống lúa đã khảo nghiệm có triển vọng: ADI73, HD16… Mỗi HTX nên tập trung cơ cấu từ 3-4 loại giống lúa phù hợp với địa phương từ bộ giống lúa khuyến cáo của tỉnh để tập trung thâm canh, không cơ cấu quá 30% diện tích cho mỗi giống.

Ngoài ra, sở cũng tăng cường chỉ đạo thực hiện công tác điều tra phát hiện, dự tính, dự báo, kiểm tra, giám sát công tác phòng trừ sinh vật gây hại cây trồng; đẩy mạnh áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất và phòng chống sinh vật gây hại, như: Ưu tiên các biện pháp sinh học, thảo mộc, thuốc vi sinh; tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuyển dần sang sử dụng các loại phân bón hữu cơ, phân bón sinh học, thực hiện ủ phân hữu cơ bằng phế phụ phẩm nông nghiệp kết hợp với các chế phẩm sinh học nhằm hạn chế việc lạm dụng phân bón hóa học, tăng khả năng chống chịu cho cây, giúp cải tạo tính chất đất, giúp giảm chi phí đầu vào, bảo đảm an toàn với môi trường và sức khỏe con người.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bùi Phước Trang, trên cơ sở hướng dẫn lịch thời vụ của Sở NN-MT, các địa phương chủ động bố trí cơ cấu giống và xây dựng lịch thời vụ cụ thể, linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng loại cây trồng. Theo kế hoạch, vụ hè-thu bắt đầu gieo cấy từ ngày 20/5, thu hoạch trước ngày 30/8 và chậm nhất trước ngày 5/9 để tránh ngập lụt khi mưa lớn xảy ra. Đến thời điểm hiện tại, các địa phương trong toàn tỉnh đã gieo trên 36.000ha lúa, đạt 95% kế hoạch.

Lan Chi