QTO - Mật ong Phong Nha là sản phẩm đã có danh tiếng lâu đời trong lòng người tiêu dùng nhờ chất lượng mật thơm ngon đặc trưng, được tạo nguồn từ hệ thực vật phong phú của Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha-Kẻ Bàng. Mật ong Phong Nha vừa được nhận văn bằng bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm, góp phần nâng cao danh tiếng, giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Những giọt mật thơm ngon

Hợp tác xã (HTX) Nuôi ong lấy mật vùng đệm VQG Phong Nha-Kẻ Bàng, xã Phong Nha được thành lập tháng 10/2021, với 18 thành viên. Số lượng đàn ong ban đầu là 180 đàn, với số vốn đầu tư 180 triệu đồng do các thành viên HTX tự góp.

Từ ngày thành lập đến nay, HTX đã đi vào hoạt động ổn định và hiệu quả. Mật ong Phong Nha có màu vàng nhạt, không đậm nâu, không ngọt gắt như các loại mật khác. Bởi những đàn ong nơi đây được chăn nuôi trong môi trường có khu hệ thực vật với rừng nguyên sinh chiếm 92% nguồn phấn hoa tự nhiên phong phú.

Tập huấn kỹ thuật nuôi ong cho các hộ nuôi ong ở xã Phong Nha - Ảnh: Sở Khoa học và Công nghệ

Phát huy lợi thế đó, những năm qua, các thành viên HTX đã tích cực học hỏi, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào việc nuôi, chăm sóc ong nhằm nâng cao sản lượng và chất lượng mật tốt hơn. Đồng thời, HTX cũng chú trọng việc tăng đàn, đưa các giống mới có năng suất, chất lượng vào nuôi. Nhờ vậy, sản lượng mật ong thu được qua các năm tăng cao, từ 1.440 lít (năm 2021) lên hơn 3.000 lít (năm 2025), tương đương với 4.200kg mật.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc HTX Nuôi ong lấy mật vùng đệm VQG Phong Nha-Kẻ Bàng chia sẻ: “Nghề nuôi ong đã góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho nhiều hộ dân trên địa bàn xã Phong Nha. Trước những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm mật ong, chúng tôi đã tiếp thu các tiến bộ khoa học kỹ thuật và được hỗ trợ nguồn vốn để tạo ra các đàn ong có chất lượng tốt, năng suất mật cao, ít nhiễm bệnh. Đồng thời, phương pháp nuôi gần gũi với môi trường rừng tự nhiên được triển khai. Do vậy, sản phẩm mật ong Phong Nha có hương vị thơm ngon, màu sắc vàng óng và giá trị dinh dưỡng cao, đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao”.

Nghề nuôi ong lấy mật tại các xã, như: Thượng Trạch, Hoàn Lão, Bố Trạch, Nam Trạch… đã có từ lâu đời nhưng chủ yếu là tự phát ở các hộ gia đình nên còn manh mún. Những năm gần đây, mô hình nuôi ong lấy mật đem lại hiệu quả kinh tế cao, vốn đầu tư ít, rủi ro thấp. Từ đó, người nuôi ong đã tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên để phát triển nghề nuôi ong ở các địa phương, trong đó có người dân ở vùng đệm VQG Phong Nha-Kẻ Bàng.

Mật ong Phong Nha có chất lượng thơm ngon - Ảnh: C.N

Chính quyền các xã đã thành lập HTX và tổ hợp tác (THT) để phát triển nghề nuôi ong lấy mật, nhằm tăng thu nhập cho các hộ dân trên địa bàn; đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoahọc kỹ thuật, giúp ngành nghề này phát triển bền vững.Với hình thức nuôi tự nhiên, sản phẩm mật được thu hoạch và bảo quản theo đúng quy trình sản xuất an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như các quy chuẩn của Việt Nam, sản lượng và chất lượng mật ong Phong Nha không ngừng được nâng lên.

Xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị cạnh tranh

Sau nhiều thăng trầm, đến nay, nghề nuôi ong lấy mật của các xã huyện Bố Trạch cũ nói chung, địa bàn xã Phong Nha nói riêng đã khẳng định được thương hiệu của mình. Theo số liệu thống kê, hiện nay trên địa bàn các xã vùng đệm VQG Phong Nha-Kẻ Bàng có 3 HTX, 1 THT và hàng trăm hộ gia đình nuôi ong. Sản lượng mật ong hằng năm đạt trên 20 nghìn tấn, doanh thu hàng tỉ đồng, sản phẩm được tiêu thụ ở thị trường trong tỉnh và nhiều tỉnh bạn.

Để xây dựng thương hiệu mật ong Phong Nha, các HTX, THT đã chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hộ triển khai nuôi ong theo đúng quy trình kỹ thuật, bố trí tổ ong gần rừng để ong hút được nhiều loại phấn hoa tự nhiên, tạo nên chất lượng đặc trưng cho mật ong Phong Nha.

Đại diện lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ trao chứng nhận văn bằng bảo hộ nhãn hiệu cho sản phẩm “Mật ong Phong Nha” - Ảnh: K.H

Bên cạnh đó, các HTX đã thực hiện việc đăng ký thương hiệu, nhãn mác hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và đăng ký các chỉ tiêu chất lượng. Do đó, các sản phẩm mật ong của vùng Phong Nha sản xuất ra thành phẩm đều bảo đảm chất lượng về mật và an toàn vệ sinh thực phẩm bởi được quản lý chặt chẽ từ khâu khai thác đến khâu đóng chai.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc HTX Nuôi ong lấy mật vùng đệm VQG Phong Nha-Kẻ Bàng cho hay: “Cùng với việc đăng ký thương hiệu, nhãn mác hàng hóa…, việc kiểm soát chất lượng mật ong ở HTX chúng tôi đều thông qua Hội đồng quản trị HTX. Vì vậy, độ đồng đều về chất lượng luôn luôn được bảo đảm, mang lại sự tin cậy cho người tiêu dùng”.

Để phát huy lợi thế, nâng cao thương hiệu cho sản phẩm mật ong Phong Nha, năm 2022, Sở Khoa học và Công nghệ đã hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu chứng nhận mật ong Phong Nha, thuộc chương trình phát triển tài sản trí tuệ quốc gia. Đến năm 2026, sản phẩm mật ong Phong Nha đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận.

Việc mật ong Phong Nha được cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm giúp các HTX, THT và người dân có thể khai thác giá trị kinh tế bền vững và đúng pháp luật từ chính những sản phẩm của mình. Đồng thời, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân xác lập, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, hỗ trợ thực hiện việc đăng ký nhãn hiệu hàng hóa của từng địa phương; nâng cao nhận thức của cộng đồng trong tạo lập, bảo vệ và khai thác tài sản trí tuệ, tăng sức cạnh tranh và giá trị sản phẩm hàng hóa.

Chủ tịch UBND xã Phong Nha Phan Hải Hà cho biết, nhờ sự quan tâm, tạo điều kiện của Cục Sở hữu trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ, sản phẩm mật ong Phong Nha đã được cấp văn bằng nhãn hiệu chứng nhận vào ngày 29/4/2026. Với vai trò chủ sở hữu, UBND xã Phong Nha sẽ chủ trì, phối hợp với các xã: Thượng Trạch, Hoàn Lão, Bố Trạch, Nam Trạch trong công tác quản lý, sử dụng, phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Mật ong Phong Nha” hiệu quả. UBND xã Phong Nha cũng phối hợp với các xã triển khai những giải pháp nhằm nâng tầm, phát triển thương hiệu mật ong Phong Nha.

Xã sẽ triển khai rà soát các HTX, các hộ kinh doanh, doanh nghiệp sản xuất mật ong để cấp quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận; đồng thời, thiết lập cơ chế quản lý điều kiện quy trình cấp và sử dụng nhãn hiệu; quản lý chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Đặc biệt, việc giới thiệu, quảng bá sản phẩm cũng sẽ được xã quan tâm, phối hợp liên kết với các đơn vị… đưa thương hiệu mật ong Phong Nha ra thị trường và khách du lịch khi đến với Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha-Kẻ Bàng…

Cát Nhiên