QTO - Kết thúc vụ đông-xuân, hàng năm, tình trạng thiếu nước tưới khiến nhiều diện tích sản xuất kém hiệu quả bị bỏ hoang, gây lãng phí tài nguyên đất. Trước thực trạng đó, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã chủ động triển khai giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng cạn. Mô hình trồng ngô sinh khối vừa xuống giống đã nhận được sự ủng hộ cao từ người dân, mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp địa phương.

Nông dân Hợp tác xã Vạn Phúc (xã Trường Ninh) khẩn trương gieo trồng ngô sinh khối trên đất lúa thiếu nước - Ảnh: Phan Khiêm

Khắc phục tình trạng đất bỏ hoang

Vụ hè-thu năm nay, thay vì để đất trống do không chủ động được nguồn nước tưới hoặc sản xuất lúa kém hiệu quả, Hợp tác xã (HTX) Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Vạn Phúc (HTX Vạn Phúc), xã Trường Ninh đã chuyển đổi diện tích đất trồng lúa sang trồng ngô sinh khối.

Chị Phan Thị Tuyết, thôn Tây chia sẻ: “Khi được cơ quan chức năng tuyên truyền chủ trương chuyển đổi đất lúa thiếu nước sang cây trồng cạn, nhận thấy mô hình này có lợi, gia đình tôi chủ động mượn thêm phần đất của những hộ dânkhông canh tác để trồng ngô sinh khối. Mô hình này sẽ giúp người nông dân không bỏ hoang đất đai, lại có thêm nguồn thu nhập”.

Theo thống kê của HTX Vạn Phúc, những năm trước đây, trung bình mỗi năm đơn vị phải bỏ hoang 37ha đất canh tác trong vụ hè-thu vì thiếu nước. Năm nay, nhờ có chính sách hỗ trợ, HTX đã mạnh dạn đưa vào gieo gối vụ ngô sinh khối với diện tích gần 2ha.

Giám đốc HTX Vạn Phúc Nguyễn Đình Thành cho biết: “Trước khi thực hiện mô hình, Ban quản lý HTX đã tổ chức các cuộc họp để tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi những diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối. Thấy được triển vọng nâng cao hiệu quả kinh tế nên bà con rất tích cực tham gia”.

Ông Phạm Văn Quyết, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Phú Hòa, xã Trường Phú cho biết, trước đây vụ hè-thu, HTX phải bỏ hoang khoảng 25ha đất lúa do năng suất thấp, chi phí chống hạn lớn. Đến nay, HTX đã chuyển đổi và đưa vào sản xuất ngô sinh khối với diện tích 18ha.

Nông dân sử dụng máy gieo hạt cầm tay đẩy nhanh xuống giống ngô sinh khối - Ảnh: Phan Khiêm

Để hiện thực hóa chủ trương đưa cây trồng cạn thay thế cây lúa trên vùng đất thường xuyên bị thiếu nước, vụ hè-thu năm nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai mô hình chuyển đổi cây trồng tại 4 xã, gồm: Trường Ninh, Trường Phú, Hoàn Lão và Phong Nha, với tổng diện tích 60ha.

Tham gia mô hình, người nông dân được hỗ trợ 50% chi phí mua hạt giống, vật tư phân bón và được cán bộ kỹ thuật trực tiếp chuyển giao quy trình sản xuất ngô sinh khối. Tổng kinh phí để thực hiện mô hình chuyển đổi này gần 1,5 tỉ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước hỗ trợ 700 triệu đồng, nguồn vốn nông dân đối ứng trên 790 triệu đồng. Mục tiêu là hình thành các vùng canh tác bền vững theo công thức “một vụ lúa, một vụ ngô” ngay trên những diện tích thường xuyên bị hạn hán.

Theo tính toán, nếu người dân tuân thủ quy trình kỹ thuật, thâm canh tốt, mỗi ha ngô sinh khối dự kiến sẽ cho năng suất từ 50-60 tấn. Với giá cả thị trường hiện tại, sau khi trừ chi phí đầu tư, người dân thu lãi từ 25-30 triệu đồng/ha.

Triển khai mô hình trồng ngô sinh khối gắn với bao tiêu sản phẩm tại các xã - Ảnh: Phan Khiêm

Bao tiêu sản phẩm để ổn định sản xuất

Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng lần này chính là việc giải quyết vấn đề đầu ra cho sản phẩm. Khác với các mô hình mang tính tự phát, 100% sản lượng ngô sinh khối của 60ha này đã được ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm.

Ông Phan Ngọc Đồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: “Để bảo đảm quyền lợi cho bà con, trung tâm đã làm việc với Công ty CP chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình ký kết hợp đồng với các xã thu mua toàn bộ 100% sản lượng ngô sinh khối, giúp người dân xóa bỏ tâm lý lo ngại về đầu ra, yên tâm sản xuất”.

Cán bộ Trung tâm Khuyến nông tỉnh khảo sát mô hình trồng ngô sinh khối tại xã Trường Ninh - Ảnh: Phan Khiêm

Chia sẻ về vấn đề này, ông Cao Minh Tân, Phó Giám đốc Công ty CP chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình nhấn mạnh: “Doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu thức ăn xanh lớn và ổn định cho hệ thống trang trại. Chúng tôi đã làm việc với các xã, các HTX tham gia mô hình để ký kết hợp đồng thu mua 100% sản lượng. Khi cây ngô đạt từ 70 ngày tuổi trở lên, bảo đảm các chỉ số về dinh dưỡng sinh khối, chúng tôi sẽ thu mua trực tiếp tại ruộng với mức giá ổn định từ 1.400-1.600 đồng/kg”.

Việc hình thành chuỗi liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, hộ nông dân và doanh nghiệp ngay từ đầu vụ đã giải quyết được hai vấn đề lớn trong sản xuất nông nghiệp, đó là chi phí đầu tư và đầu ra sản phẩm. Những diện tích đất sản xuất lúa không chủ động được nguồn nước, từng phải bỏ hoang trước đây nay đã được chuyển đổi sang trồng ngô sinh khối. Mô hình này hy vọng sẽ đạt kết quả tốt, từ đó tạo sự liên kết bền vững, giúp người dân ổn định thu nhập, yên tâm sản xuất trước những diễn biến bất lợi của thời tiết.

Phan Khiêm