QTO - Cuối năm 2025, quan hệ Việt Nam-Lào được lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước nâng lên tầm mức mới: “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”. Trong dòng chảy của mối quan hệ truyền thống tốt đẹp đó, Quảng Trị đã cụ thể hóa bằng những chương trình hợp tác thiết thực, trong đó có đào tạo cán bộ, sinh viên Lào. Từ những giảng đường Quảng Trị, tri thức được chia sẻ, sự hiểu biết được bồi đắp, góp phần gắn kết, vun đắp tình hữu nghị và mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Lào trong giai đoạn mới.

Thực hiện chủ trương đối ngoại của Đảng, tỉnh Quảng Trị đã tiên phong mở lớp đào tạo trung cấp lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên hai tỉnh Sả-lạ-văn và Sạ-vẳn-na-khệt (Lào). Từ những lớp học trên quê hương giàu truyền thống cách mạng này, hàng trăm cán bộ, đảng viên nước bạn được đào tạo, bồi dưỡng, từng bước nâng cao trình độ lý luận, bản lĩnh chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tại địa phương.

Hai thế hệ, một hành trình

Nhắc lại kỷ niệm những ngày đầu theo học lớp trung cấp Lý luận chính trị (LLCT)-Hành chính tại tỉnh Quảng Trị (cũ), ông Phetsamone Phasi, nguyên Phó trưởng Ban Tổ chức tỉnh Sả-lạ-văn vẫn vẹn nguyên cảm xúc. Năm 2008, ông là lớp trưởng, quản lý 35 học viên đến từ hai tỉnh Sả-lạ-văn và Sạ-vẳn-na-khệt, nhiều người trong số đó lần đầu tiên sang Việt Nam.

Anh Soulevan Sitthisack trao đổi với phóng viên - Ảnh: H.H

Thấm nhuần quan điểm đó, học viên khóa I đều có tinh thần học tập rất cao, khi trở về địa phương đều nỗ lực phấn đấu rèn luyện, được bổ nhiệm vào các chức vụ cao hơn. “Riêng ở tỉnh Sả-lạ-văn, sau khi hoàn thành khóa học, một đồng chí được bầu làm phó bí thư huyện ủy, hai đồng chí, trong đó có một đảng viên nữ là ủy viên ban thường vụ huyện ủy”, ông Phetsamone Phasi cho biết.

Nếu khóa I đặt những viên gạch đầu tiên cho chương trình đào tạo cán bộ của nước bạn Lào tại Quảng Trị thì sau gần hai thập kỷ, những lớp học ấy đã trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều thế hệ cán bộ Lào.

Anh Soulevan Sitthisak (SN 1991), cán bộ Ủy ban Kiểm tra, Thanh tra Nhà nước tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt, học viên khóa XV (2025-2026) khi sang Việt Nam được trang bị khá tốt vốn tiếng Việt và các kỹ năng cần thiết. Theo anh, ngoài trình độ chuyên môn, cán bộ thanh tra phải có bản lĩnh chính trị vững vàng để không sa vào cám dỗ. Nhận thức rõ điều đó, anh càng tin tưởng vào chương trình đào tạo tại Quảng Trị, nhất là khi chứng kiến sự trưởng thành của những đồng nghiệp từng theo học tại đây.

“Trước đó, cơ quan tôi có hai đảng viên được cử sang học trung cấp LLCT tại Quảng Trị, sau khi trở về được bổ nhiệm chức vụ cao hơn. Điều tôi thấy rõ nhất ở các đồng nghiệp sau thời gian được đào tạo là sự chững chạc, tự tin trong công việc”, anh Soulevan Sitthisak cho hay.

Từ những viên gạch đầu tiên cách đây gần 20 năm, hành trình đào tạo cán bộ Lào tại Quảng Trị vẫn đang được tiếp nối, đạt kết quả đáng ghi nhận. 

“Giúp bạn là giúp mình”

Là ngôi trường đầu tiên trong cả nước được giao nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho nước bạn, Trường Chính trị Lê Duẩn đã mở đầu một hành trình hợp tác đặc biệt giữa Quảng Trị với một số tỉnh của nước bạn Lào suốt gần hai thập kỷ qua, với tinh thần “giúp bạn là giúp mình”.

Nhớ lại những ngày đầu nhận nhiệm vụ, thầy Nguyễn Hữu Thánh, nguyên Hiệu trưởng Trường Chính trị Lê Duẩn cho biết, dù còn nhiều khó khăn nhưng tỉnh Quảng Trị xác định tinh thần “giúp bạn là giúp mình” là trách nhiệm chính trị và tình cảm sâu nặng đối với các tỉnh bạn Lào. Tỉnh ủy đã chủ trì nhiều cuộc họp với nhà trường và các đơn vị liên quan để xây dựng chương trình, chính sách hỗ trợ học viên; trích ngân sách bảo đảm chi phí ăn ở, đi lại, trang phục trong suốt quá trình học tập.

“Là tỉnh có đường biên giới tiếp giáp với các tỉnh của Lào, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Quảng Trị thấu hiểu sự gắn bó đặc biệt giữa hai bên, được tôi luyện qua lịch sử đấu tranh chung của hai dân tộc. Vì vậy, chúng tôi xác định đào tạo cán bộ cho hai tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt và Sả-lạ-văn không chỉ thực hiện chủ trương của Trung ương mà còn là mệnh lệnh từ trái tim”, thầy Thánh chia sẻ.

Học viên Lào học tập tại Trường Chính trị Lê Duẩn tham quan thực tế tại Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị - Ảnh: H.H

Từ quyết tâm đó, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Chính trị Lê Duẩn chủ động nghiên cứu, khảo sát, xây dựng đề án; phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng chương trình đào tạo, tiêu chuẩn tuyển sinh và chuẩn bị các điều kiện phục vụ dạy học. Cũng theo thầy Nguyễn Hữu Thánh, đây là một nhiệm vụ hoàn toàn mới, chưa có nhiều kinh nghiệm để tham khảo, từng bước được hiện thực hóa bằng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Theo thầy giáo Dương Hương Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị Lê Duẩn, hợp tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực là một nội dung quan trọng trong mối quan hệ giữa hai Đảng, hai Nhà nước.

“18 năm qua là hành trình thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân Quảng Trị và các tỉnh nước bạn Lào; vừa đáp ứng nhu cầu đào tạo cán bộ của bạn, vừa góp phần vun đắp, thắt chặt hơn nữa quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Lào”, thầy Sơn khẳng định.

Đến nay, Trường Chính trị Lê Duẩn đã đào tạo được 15 khóa trung cấp LLCT với 680 học viên và 2 khóa Bồi dưỡng Kỹ năng lãnh đạo quản lý với 79 học viên là cán bộ của 2 tỉnh Sả-lạ-văn và Sạ-vẳn-na-khệt.

Vận dụng sáng tạo, hiệu quả

Là đơn vị tiên phong nên ngay từ những ngày đầu, Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường phải vừa tổ chức thực hiện nhiệm vụ, vừa tìm tòi, vận dụng sáng tạo để giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Về tuyển sinh, nhà trường vận dụng quy chế của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và quy định hiện hành của trường. Khó khăn lớn nhất là trình độ ngôn ngữ của học viên và khả năng đáp ứng yêu cầu phiên dịch chuyên ngành.

Học viên Lào tặng hoa cho đại diện Ban Giám hiệu Trường Chính trị Lê Duẩn sau khi kết thúc khóa học - Ảnh: H.H

Đồng chí Lê Thế Quảng, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Tổ chức Tỉnh ủy, thời điểm đó là giáo viên chủ nhiệm lớp Trung cấp LLCT-Hành chính khóa đầu tiên, chia sẻ: “Tuy được học 3 tháng tiếng Việt, nhưng khả năng giao tiếp của học viên hạn chế, trong khi toàn bộ giáo viên nhà trường không ai biết tiếng Lào. Khóa I, nhà trường phải hợp đồng phiên dịch tiếng Lào cùng đứng lớp với giáo viên. Tuy nhiên, phiên dịch không chuyên về lĩnh vực này nên việc chuyển tải các kiến thức về LLCT có lúc chưa chính xác. Vậy nhưng, niềm tin và trách nhiệm đã giúp chúng tôi gắn kết và vượt qua khó khăn”.

Từ khóa II, nhà trường mời ông Trần Ngọc Quý-một cán bộ biên phòng thông thạo tiếng Lào và am hiểu phong tục, tập quán nước bạn làm phiên dịch. Không chỉ chuyển ngữ, ông còn phải bảo đảm nội dung bài giảng được truyền đạt đúng và dễ tiếp thu.

Đồng hành với học viên Lào hơn 16 năm qua, ông Quý chia sẻ: “Phiên dịch tiếng Lào tại một lớp học chính trị hoàn toàn khác với phiên dịch thông thường. Vì thế, để học viên dễ tiếp thu bài, tôi phải nghiên cứu kỹ tài liệu, giáo án của Trường đại học Quốc gia Lào, Trường Chính trị Lê Duẩn, đồng thời tương tác nhiều với học viên”.

Ngay việc tổ chức thi cũng đòi hỏi có cách làm phù hợp. Khóa I, học viên làm bài thi bằng tiếng Lào trong khi giáo viên chấm thi chỉ sử dụng tiếng Việt. Sau khi được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đồng ý cho đề xuất hình thức thi phù hợp, nhà trường lựa chọn phương pháp vấn đáp; câu hỏi và đáp án được chuẩn bị bằng tiếng Việt và tiếng Lào, mỗi kỳ thi có hai giám khảo, một phiên dịch.

 Không dừng ở việc tháo gỡ khó khăn trước mắt, những sáng kiến tiếp tục được hình thành từ thực tiễn dạy và học. Từ khóa II, nhà trường đề xuất UBND tỉnh tăng kinh phí để tổ chức cho học viên Lào đi thực tế tại các địa danh lịch sử, văn hóa của Việt Nam, nhất là Quảng Trị. Hoạt động này được học viên hưởng ứng tích cực, vì ngoài kiến thức lý luận, họ có cơ hội hiểu sâu hơn về lịch sử, đất nước và con người Việt Nam. Sau hai khóa, trước nhu cầu đào tạo ngày càng tăng, quy mô lớp học được nâng từ 35 lên 50 học viên, mỗi tỉnh 25 người.

Học viên lớp trung cấp lý luận chính trị khoá XV nghiên cứu thực tế tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Ảnh: H.H

Đối với nội dung và phương pháp giảng dạy, trên cơ sở chương trình chung, nhà trường xin ý kiến Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh điều chỉnh một số chuyên đề, tinh gọn các nội dung trong từng bài giảng, từng bước hình thành phương pháp đào tạo phù hợp hơn với đối tượng học viên đặc thù. Cụ thể, chương trình đào tạo tăng chuyên đề thực tế về Quảng Trị; bổ sung kiến thức liên quan đến quốc phòng-an ninh; nhận diện và đấu tranh với những luận điệu sai trái, kích động chia rẽ, phá hoại mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa Việt Nam-Lào...

Đặc biệt, chương trình đào tạo được mở rộng theo hướng gắn lý luận chính trị với quản lý nhà nước, kỹ năng lãnh đạo, quản lý và thực tiễn công tác cán bộ của Lào. Năm 2018, Trường Chính trị Lê Duẩn tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm 10 năm đào tạo Trung cấp LLCT cho học viên Lào, đề ra những giải pháp nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả công tác đào tạo.

Từ một chủ trương mang tính mở đường, Quảng Trị từng bước hình thành mô hình hợp tác đào tạo cán bộ có tính liên tục và ngày càng đi vào chiều sâu cho các tỉnh nước bạn Lào, đồng thời mở rộng sang đào tạo nguồn nhân lực ở nhiều lĩnh vực, chuẩn bị hành trang cho thế hệ trẻ Lào trong quá trình hội nhập và phát triển.

                                                                                                                     Phan Hoài Hương - Lâm Thanh

Bài 2: Đào tạo nguồn nhân lực tương lai