QTO - Trong mọi giai đoạn cách mạng, tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và niềm tin của Nhân dân. Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu ấy không chỉ dừng ở việc “nói đi đôi với làm”, giữ gìn phẩm chất, chấp hành kỷ luật, mà phải được thể hiện bằng năng lực nhận diện vấn đề, chủ động hành động, dám đổi mới, dám nhận việc khó và chịu trách nhiệm đến cùng vì lợi ích chung.

Thực tiễn một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Quảng Trị cho thấy: Khi tổ chức bộ máy thay đổi, địa bàn rộng hơn, nhiệm vụ được phân cấp mạnh hơn, khoảng cách giữa chủ trương và kết quả thực hiện ngày càng phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là ở cơ sở. Vì vậy, phát huy tính tiên phong, gương mẫu phải trở thành một yêu cầu chính trị, một chuẩn mực công vụ và một phương thức lãnh đạo, quản trị trong tình hình mới.

Hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính tại xã Cửa Tùng - Ảnh: X.H

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Người khẳng định: “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”; “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Theo Người, nêu gương không phải là một phương thức tuyên truyền đơn thuần mà là phương thức lãnh đạo bằng hành động; cán bộ, đảng viên muốn vận động quần chúng thì trước hết phải tự mình thực hiện, tự mình làm mẫu.

Trong điều kiện hiện nay, nội hàm của tiên phong, gương mẫu cần được phát triển phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới. Nếu trước đây, trong nhiều hoàn cảnh, tiên phong thường được biểu hiện qua việc đi đầu trong chiến đấu, lao động, sản xuất, chấp hành chủ trương, chính sách thì ngày nay phải được mở rộng thành tiên phong trong tư duy, đổi mới phương thức làm việc, ứng dụng khoa học-công nghệ, cải cách hành chính, phục vụ Nhân dân và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra.

Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22/8/2026, xác định phát huy tính tiên phong, gương mẫu gắn với tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược. Nghị quyết nhấn mạnh việc đánh giá cán bộ phải dựa trên kết quả, sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực thi, khả năng tháo gỡ "điểm nghẽn" và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Đây là sự phát triển quan trọng trong nhận thức về phẩm chất người cán bộ trong kỷ nguyên mới. Tiên phong không chỉ là đi trước mà còn phải dám nhận việc khó. Gương mẫu không chỉ là làm đúng mà phải làm trước, làm đến cùng và chịu trách nhiệm về kết quả.

Từ góc độ này, tính tiên phong, gương mẫu không chỉ là vấn đề đạo đức cá nhân mà còn là một phương thức nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý. Một tổ chức đảng có nhiều cán bộ tiên phong, gương mẫu sẽ hình thành văn hóa hành động; một chính quyền có đội ngũ cán bộ dám chịu trách nhiệm sẽ giảm được tình trạng né tránh, đùn đẩy; một cơ quan mà người đứng đầu thực sự nêu gương sẽ tạo ra động lực để cấp dưới hành động.

Ngược lại, nếu người đứng đầu nói về đổi mới nhưng lại sợ trách nhiệm; yêu cầu cấp dưới chủ động nhưng bản thân không quyết đoán; giao nhiệm vụ nhưng không giao quyền; kiểm tra nhưng chủ yếu để tìm sai sót thay vì tháo gỡ vướng mắc thì rất khó tạo ra một môi trường khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Thực tiễn tỉnh Quảng Trị sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một minh chứng về năng lực, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Sau hợp nhất tỉnh Quảng Bình và tỉnh Quảng Trị (cũ), tỉnh mới có diện tích tự nhiên gần 12.700km², dân số trên 1,87 triệu người và 78 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 69 xã, 8 phường và 1 đặc khu.

Xã Vĩnh Linh tổ chức hội nghị "Lắng nghe dân nói" - Ảnh: X.H

Từ ngày 1/7/2025, yêu cầu đặt ra không chỉ là “sắp xếp lại” tổ chức, mà phải bảo đảm bộ máy mới vận hành ngay, không để gián đoạn công việc, không tạo khoảng trống trong quản lý và phục vụ Nhân dân. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo ổn định tổ chức, bố trí cán bộ, trực tiếp nắm địa bàn, thành lập các tổ công tác để hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn ngay trong giai đoạn đầu. Sau 1 năm, chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản vận hành ổn định, thông suốt, hiệu quả, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp được cải thiện.

Ở cấp tỉnh, bộ máy được tinh gọn mạnh; số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh còn 14, giảm 13 cơ quan, tương ứng 48,14%; tổ chức bên trong các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính cấp tỉnh còn 119, giảm 116 tổ chức. Ở cấp xã, hình thành các cơ quan chuyên môn và trung tâm phục vụ hành chính công, tạo điều kiện đưa nhiều nhiệm vụ đến gần dân hơn.

Đặc biệt, đến ngày 30/4/2026, Quảng Trị đã thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền với tổng số 1.967 nhiệm vụ; trong đó cấp tỉnh 1.546 nhiệm vụ, cấp xã 421 nhiệm vụ. Riêng giai đoạn từ ngày 30/6/2025 đến 30/4/2026, địa phương tiếp nhận 697 nhiệm vụ từ các bộ, ngành Trung ương chuyển giao. Những con số nêu trên cho thấy một thay đổi quan trọng: Khi tầng nấc trung gian được rút gọn, cán bộ cấp xã không còn chỉ là người thực hiện theo hướng dẫn mà phải trở thành chủ thể trực tiếp giải quyết vấn đề. Vì vậy, yêu cầu tiên phong, gương mẫu ở cơ sở cũng được nâng lên.

Thực tiễn đã xuất hiện nhiều biểu hiện tích cực, như: Chủ động bố trí cán bộ có chuyên môn từ cấp tỉnh về công tác tại cơ sở; qua đó góp phần giải quyết tình trạng thừa, thiếu cục bộ và tăng cường cán bộ cho các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Các địa phương cũng chủ động hình thành Tổ công nghệ số cộng đồng, Khu dân cư số, Tổ giải đáp vướng mắc ở cơ sở; huy động lực lượng thanh niên, phụ nữ hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, nhất là người cao tuổi, người yếu thế tại Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Đây chính là những biểu hiện cụ thể của tinh thần tiên phong: Không chờ cơ chế hoàn chỉnh mới hành động, mà chủ động tìm cách làm phù hợp trong khuôn khổ cho phép để giải quyết vấn đề của người dân.

Hiệu quả của tinh thần đó có thể nhìn thấy qua kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Từ ngày 1/7/2025 đến 26/4/2026, toàn tỉnh tiếp nhận 574.296 hồ sơ; 97,81% số hồ sơ đã giải quyết trước hạn và đúng hạn. Riêng cấp xã, tỉ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn và đúng hạn đạt 99,27%. Tỉ lệ hài lòng trong tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính đạt 98,04%.

Như vậy, “gần dân, sát dân” không chỉ được hiểu là cán bộ xuống cơ sở nhiều hơn, mà phải được đo bằng khả năng giải quyết công việc nhanh hơn, đúng hơn, thuận tiện hơn và tạo ra sự hài lòng thực chất hơn. Đó cũng là một trong những chuyển biến quan trọng về nội hàm của tính tiên phong, gương mẫu trong kỷ nguyên mới.

Lê Thế Quảng

>>> Bài 2: Khắc phục hạn chế, “dám làm” vì lợi ích chung