QTO - Không chỉ gìn giữ phong tục, truyền dạy văn hóa truyền thống, những già làng, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số ở Quảng Trị còn là người tiên phong phát triển kinh tế, tuyên truyền pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự (ANTT), bảo vệ đường biên, cột mốc. Bằng uy tín và sự gương mẫu, họ đang trở thành những “hạt nhân đoàn kết”, góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với người dân.

Giữ gìn bình yên, bản sắc văn hóa

Trong căn nhà sàn ở thôn A Xing, xã Lìa, già làng Hồ Văn Hảo thường xuyên trò chuyện với những người lớn tuổi, rồi lại kiên nhẫn răn dạy lớp trẻ. Với ông, làm già làng trước hết là giữ sự đoàn kết trong cộng đồng, biết hòa giải những mâu thuẫn, giáo dục con cháu và vận động bà con cùng giữ gìn bình yên cho bản làng. 

"Muốn dân nghe, dân tin thì bản thân mình phải làm gương. Cái gì mình làm, mình có rồi thì mình mới nói. Mình làm, mình nói đúng thì người ta mới theo mình”, ông Hảo chia sẻ.

Uy tín, theo ông, không phải tự nhiên mà có. Đó là hành trình sống cùng bà con, cùng chia sẻ những khó khăn và quan trọng hơn là nói đi đôi với làm. Từ phát triển kinh tế gia đình, chấp hành pháp luật, giữ gìn ANTT đến bảo vệ đường biên, cột mốc, già làng phải luôn là người đi trước.

Già làng Hồ Văn Hảo hướng dẫn trẻ em sử dụng mạng xã hội an toàn, không tin và làm theo những điều xấu trên không gian mạng - Ảnh: N.B

Điều đó được người dân trong thôn ghi nhận. Chị Hồ Thị Căn Te cho biết, bà con tin tưởng và nghe lời ông Hảo bởi ông luôn tích cực trong công việc, làm kinh tế hiệu quả, gương mẫu trong cuộc sống. Những điều ông làm được cũng trở thành điều để mọi người học theo.

Ở vùng biên, ông Hảo còn thường xuyên phối hợp với Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, vận động bà con chấp hành quy định khi qua lại khu vực biên giới, nâng cao cảnh giác, bảo vệ đường biên, cột mốc và kịp thời báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Trung tá Hồ Văn Hanh, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Thanh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cho biết, già làng Hồ Văn Hảo là người được Nhân dân tin tưởng, là cầu nối giữa Đồn Biên phòng với bà con. Lực lượng Biên phòng thường xuyên phối hợp với ông tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Luật Biên phòng Việt Nam; vận động người dân phát triển kinh tế, chấp hành pháp luật và chăm lo cho việc học tập, tương lai của con cháu.

Cũng bằng sự tận tâm và uy tín của mình, tại thôn Linh Thượng, xã Cồn Tiên, người có uy tín Hồ Văn Sơn lại dành nhiều tâm sức cho việc giữ gìn bản sắc văn hóa Bru-Vân Kiều.

Trong những buổi sinh hoạt cộng đồng, ông Sơn hướng dẫn con cháu sử dụng các nhạc cụ truyền thống và những loại nhạc cụ từng gắn bó với đời sống tinh thần của đồng bào. Anh Hồ Văn Đỏ, Trưởng thôn Linh Thượng cho biết, ông Sơn còn truyền đạt cho con cháu nhiều phong tục, tập quán của cha ông, để những giá trị văn hóa không chỉ nằm trong ký ức của lớp người lớn tuổi mà tiếp tục đến với thế hệ trẻ.

Bản thân ông Sơn lưu giữ các nhạc cụ, trang phục và nhiều giá trị văn hóa truyền thống của người Bru-Vân Kiều. Ông mong muốn cộng đồng có những tổ, nhóm sinh hoạt văn hóa để các già làng, người có uy tín và những người am hiểu phong tục cùng truyền dạy cho con cháu. Theo ông, nếu không được trao truyền, văn hóa rất dễ mai một.

Từ uy tín cá nhân đến sức mạnh cộng đồng

Từ câu chuyện của già làng Hồ Văn Hảo và người có uy tín Hồ Văn Sơn có thể thấy, vai trò của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín ở các bản làng miền Tây Quảng Trị đang được thể hiện trên nhiều lĩnh vực của đời sống.

Họ là những người hiểu phong tục, gần gũi với bà con và có tiếng nói trong cộng đồng. Vì vậy, từ việc vận động phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới đến tuyên truyền pháp luật, giữ gìn ANTT, bảo vệ đường biên, cột mốc hay bảo tồn bản sắc văn hóa, họ đều có thể trở thành cầu nối quan trọng giữa người dân với cấp ủy, chính quyền.

Già làng, người có uy tín luôn phát huy vai trò trong gìn giữ bản sắc văn hóa và gắn kết cộng đồng - Ảnh: N.B

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Cồn Tiên đánh giá, người có uy tín thực sự là cầu nối giữa Nhân dân với cấp ủy, chính quyền địa phương. Họ gương mẫu trong lối sống, vận động bà con tham gia các phong trào thi đua, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn bản sắc văn hóa và  ANTT.

Thực tế cho thấy, ở những cộng đồng nơi quan hệ làng bản, dòng họ vẫn có sức ảnh hưởng lớn, một lời vận động từ người được dân tin thường dễ đi vào đời sống. Đó không chỉ là sự truyền đạt thông tin, mà còn là quá trình giải thích, thuyết phục, chia sẻ và cùng người dân tháo gỡ những vấn đề phát sinh từ thực tế.

Chính vì vậy, việc phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín không chỉ dừng ở việc biểu dương, ghi nhận. Các địa phương cần tiếp tục quan tâm, động viên, tạo điều kiện để những người có uy tín được giao lưu, học tập những mô hình phù hợp, từ đó có thêm cách làm và kinh nghiệm để vận động bà con.

Trong đời sống hôm nay, khi phương thức tuyên truyền ngày càng đa dạng, tiếng nói của những người có uy tín vẫn giữ một giá trị đặc biệt. Đó là tiếng nói của những người hiểu phong tục, hiểu bà con và được cộng đồng tin tưởng.

Ông Nguyễn Đăng Thái, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã A Dơi khẳng định, già làng, trưởng bản, người có uy tín là một trong những “cánh tay nối dài” để đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân. Thông qua lực lượng này, các mô hình phát triển kinh tế được vận động, giá trị văn hóa được bảo tồn và ý thức bảo vệ đường biên, cột mốc được nâng lên.

Từ những việc làm bình dị, uy tín của các già làng, người có uy tín dần trở thành sức mạnh cộng đồng; giúp chủ trương đến gần hơn với người dân, pháp luật đi vào đời sống và những giá trị văn hóa được trao truyền, gìn giữ. Giữa truyền thống và hiện tại, giữa cộng đồng và chính quyền, họ vẫn lặng lẽ giữ một vai trò không thể thay thế: Làm gương để dân tin, vận động để dân đồng thuận và góp sức để bản làng ngày càng đoàn kết, bình yên, phát triển hơn.

Nguyên Bảo