Để trẻ khuyết tật tự tin hòa nhập cộng đồng

  • 10:24, 20/11/2026
  • icon facebook
  • icon youtube
  • icon titok

QTO - Nếu chuyển đổi số (CĐS) trong giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông gặp không ít khó khăn, thì CĐS trong giáo dục trẻ khuyết tật (TKT) còn đối mặt với nhiều gian nan, thử thách hơn. Bởi “chướng ngại vật” không chỉ đến từ cơ sở vật chất, nguồn nhân lực…, mà còn xuất phát từ chính những đặc thù của TKT, khiến việc tiếp nhận các ứng dụng CĐS, thành tựu khoa học công nghệ không hề dễ dàng. Vượt qua thách thức, CĐS trong giáo dục TKT trên địa bàn tỉnh đã đạt được một số thành công bước đầu, tạo tiền đề để tiếp tục triển khai trong thời gian tới.

Cô năng động, trò chủ động

Một buổi học ở Trường Giáo dục chuyên biệt (GDCB) Đồng Hới thường bắt đầu bằng màn khởi động rộn ràng với bài tập thể dục được mở trên chiếc tivi thông minh. Nhìn cô trò hào hứng, vui tươi trong từng động tác thể dục, tiếng nói cười rộn ràng vang lên trong lớp học, ít ai nghĩ đây là một lớp học đặc biệt dành cho TKT. Hết bài thể dục, cô trò lại bắt đầu tiết học. Cô giáo Hoàng Thị Bé, chủ nhiệm lớp 2A chia sẻ, lớp có các bạn “đa dạng” khuyết tật: Có bạn tự kỷ, bạn khiếm thị, bạn khiếm thính, có bạn mắc hội chứng Down... nên việc dạy học gặp rất nhiều khó khăn, bởi mỗi bạn đòi hỏi một phương pháp dạy phù hợp.

Từ khi CĐS bắt đầu được triển khai trong ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), các cô giáo như cô Hoàng Thị Bé đã tìm được “công cụ vàng” để nâng cao chất lượng dạy học. Dù tuổi đã lớn (gần 50 tuổi), nhưng cô vẫn miệt mài tìm hiểu, nghiên cứu các bài giảng điện tử, ứng dụng thích hợp để giảng dạy cho các cháu hiệu quả nhất. Ngoài ra, khi đưa vào ứng dụng, cô còn điều chỉnh và đổi mới bài giảng sao cho phù hợp với từng cháu. Nhờ đó, TKT hứng thú hơn trong học tập và có nhiều tiến bộ, luôn háo hức mỗi khi đến trường.

Một tiết học ứng dụng chuyển đổi số tại Trường Giáo dục chuyên biệt Đồng Hới - Ảnh: M.Nhân
Một tiết học ứng dụng chuyển đổi số tại Trường Giáo dục chuyên biệt Đồng Hới - Ảnh: M.Nhân

Cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Dung, Phó Hiệu trưởng Trường GDCB Đồng Hới cho biết, điểm thuận lợi của nhà trường trong quá trình CĐS chính là sự chỉ đạo sát sao của Sở GD-ĐT. Nhà trường đã thành lập Ban Chỉ đạo CĐS, phân công trách nhiệm, công việc cụ thể cho từng thành viên; xây dựng kế hoạch CĐS cụ thể... Nhà trường cũng khai thác hiệu quả các phần mềm quản lý trường học, cơ sở dữ liệu ngành, hệ thống quản lý văn bản và các nền tảng số do cơ quan có thẩm quyền triển khai; đồng thời, tích cực ứng dụng công nghệ số trong dạy học, giáo dục và phục hồi chức năng... Đội ngũ các thầy cô giáo rất nhiệt tình, yêu học trò, linh hoạt và chủ động tìm kiếm các ứng dụng, bài giảng điện tử phù hợp để giảng dạy. Sở GD-ĐT cũng thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn về CĐS, trí tuệ nhân tạo cho giáo viên, trong đó có giáo viên chuyên biệt.

Thạc sĩ Trần Thị Ánh Tuyết, giảng viên Trường đại học Quảng Bình-người nhiều năm nghiên cứu, giảng dạy trong lĩnh vực công tác xã hội cho biết, việc ứng dụng CĐS trong giáo dục TKT mang lại nhiều thay đổi tích cực cho cả người dạy và người học. Đối với giáo viên, việc sử dụng công nghệ số giúp đổi mới phương pháp, đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học thông qua hình ảnh, video clip, trò chơi tương tác và các phần mềm hỗ trợ. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) giúp giáo viên thiết kế nội dung, điều chỉnh học liệu và xây dựng hoạt động phù hợp với khả năng, nhu cầu riêng của từng trẻ, từ đó, giảm áp lực trong quá trình giảng dạy và nâng cao hiệu quả giáo dục.

Đối với TKT, công nghệ số giúp TKT có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, học tập trực quan, sinh động và chủ động hơn. Nội dung học tập được truyền tải thông qua nhiều hình thức khác nhau, như: Âm thanh, hình ảnh, video clip, chữ nổi, phụ đề và ngôn ngữ ký hiệu; qua đó tạo điều kiện để trẻ tham gia các hoạt động học tập. Nhờ vậy, trẻ phát huy khả năng, tăng sự tự tin, tính độc lập và cơ hội hòa nhập với bạn bè, phát triển năng lực tự học và kỹ năng sống.

Còn nhiều thách thức

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, CĐS trong giáo dục TKT vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Theo Phó Hiệu trưởng Trường GDCB Đồng Hới Nguyễn Thị Ngọc Dung, khó khăn trước hết là việc thiếu các phần mềm, ứng dụng chuyên sâu dành riêng cho giáo dục TKT, từ quản lý, điều hành chung cho đến công tác dạy học đối với từng dạng khuyết tật. Với đặc thù riêng của TKT, các phần mềm, ứng dụng quản lý và dạy-học đòi hỏi phải phù hợp với thực tiễn, có tính ứng dụng cao, mang lại tiện ích cho cả người dạy và người học.

Tại Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Trí Tâm, chuyển đổi số trong dạy học còn gặp nhiều khó khăn - Ảnh: M.Nhân
Tại Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Trí Tâm, chuyển đổi số trong dạy học còn gặp nhiều khó khăn - Ảnh: M.Nhân

Thêm vào đó, phần lớn các cơ sở giáo dục chuyên biệt hiện thiếu nhân lực chuyên về công nghệ thông tin. Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý thường phải tự tìm tòi, học hỏi, trong khi một số thầy cô đã lớn tuổi, kỹ năng số, năng lực số còn hạn chế. Thời gian qua, Sở GD-ĐT mở các lớp tập huấn về CĐS, nhưng vẫn chưa có nhiều lớp dành riêng cho giáo viên tại các cơ sở GDCB. Đặc biệt, do có những dạng khuyết tật khác nhau, khả năng tiếp nhận của TKT cũng khác nhau nên việc ứng dụng CĐS đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp, sát với nhu cầu của từng em. Gia đình nhiều em có hoàn cảnh còn khó khăn, việc quan tâm đến CĐS giáo dục cũng không được thường xuyên.

Đối với Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Trí Tâm (phường Đồng Hới), ông Nguyễn An Ninh, Giám đốc trung tâm chia sẻ, khó khăn chủ yếu nằm ở chính các em. Bởi do đặc thù của TKT, chỉ cần có tivi hay điện thoại thông minh, các em sẽ sao nhãng, mất tập trung và rất khó học tập. Các thầy cô tại trung tâm chỉ có thể tự nghiên cứu, trau dồi về kỹ năng số và tìm các cách ứng dụng sao cho phù hợp thực tiễn. Do đó, để ứng dụng CĐS trong dạy học là cả một quá trình dài.

Hướng đến những mục tiêu bền vững

Phó Hiệu trưởng Trường GDCB Đồng Hới Nguyễn Thị Ngọc Dung cho biết, nhà trường mong muốn có các lớp tập huấn về CĐS dành riêng cho giáo viên tại các cơ sở GDCB; đồng thời, được quan tâm đầu tư, triển khai kịp thời các phần mềm đặc thù phục vụ công tác quản lý, điều hành, dạy học... Cơ sở vật chất, hạ tầng CĐS cũng kỳ vọng được quan tâm, đầu tư hơn nữa, đặc biệt từ nguồn xã hội hóa. Bên cạnh đó, cũng rất cần các cuộc giao lưu, trao đổi kinh nghiệm CĐS giữa các cơ sở GDCB...

Cùng chung mong muốn này là Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Trí Tâm. Ông Nguyễn An Ninh bày tỏ cần sự quan tâm nhiều hơn về công tác tập huấn, bồi dưỡng năng lực, kỹ năng số cho đội ngũ giáo viên. Bên cạnh đó, là một cơ sở tư nhân, trung tâm rất kỳ vọng sẽ nhận được nhiều hỗ trợ hơn từ các nguồn để bảo đảm cơ sở vật chất về CĐS trong quá trình dạy-học.

Thạc sĩ Trần Thị Ánh Tuyết cho biết: “Mục tiêu cuối cùng không phải là đào tạo những giáo viên biết sử dụng thật nhiều công nghệ, mà là đào tạo những giáo viên biết lựa chọn và sử dụng công nghệ phù hợp để giúp mỗi TKT phát huy khả năng, tự tin học tập và hòa nhập cộng đồng. Đó là giá trị cốt lõi của CĐS trong giáo dục hòa nhập”.

Theo thạc sĩ Trần Thị Ánh Tuyết, để đào tạo được đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu CĐS trong giáo dục TKT, các trường đại học, cao đẳng cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm. Trước hết, cần đổi mới chương trình đào tạo, tích hợp kiến thức về CĐS, công nghệ hỗ trợ người khuyết tật, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các phần mềm giáo dục vào chương trình đào tạo giáo viên. Cần chú trọng kỹ năng thực hành, trong đó, quá trình thực hành cần giúp sinh viên thiết kế bài giảng điện tử, video clip, trò chơi tương tác, học liệu số và sử dụng các công cụ công nghệ phù hợp với từng dạng tật.

Ngoài ra, các nhà trường cần gắn đào tạo với thực tiễn và phát triển năng lực cá nhân hóa giáo dục. Việc nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp cũng đóng vai trò rất quan trọng. Bên cạnh năng lực số, cần chú trọng bồi dưỡng lòng yêu nghề, sự kiên nhẫn, tinh thần trách nhiệm, khả năng thấu hiểu và tôn trọng sự khác biệt của TKT.

Mai Nhân

 

 

tin liên quan

Những nhà giáo quanh tôi
Những nhà giáo quanh tôi
QTO - Nghề giáo là một nghề cao quý thiêng liêng. Vì thế, được làm con của nhà giáo, tôi rất đỗi tự hào. Những năm 1980 của thế kỷ 20, nhà giáo rất nghèo. Không ai có thể hình dung, một thầy giáo chỉn chu, sạch sẽ bước ra khỏi nhà với áo trắng, quần xanh, sáng chỉ ăn vội bát cơm vợ nấu, thêm mấy hạt muối rang cho đỡ nhạt, rồi đạp chiếc xe đạp cà rọc cà tang đến trường. Cũng thầy giáo ấy, vài phút sau đĩnh đạc đứng trên bục giảng, hứng khởi giảng về truyện Kiều của Nguyễn Du cho học sinh, về cuộc đời tài hoa xinh đẹp nhưng đầy thăng trầm của nàng Kiều…
 Từ mạch nguồn lịch sử đến khát vọng vươn mình
 Từ mạch nguồn lịch sử đến khát vọng vươn mình
QTO - Thuở nhỏ, tôi thường nghe người lớn ngâm câu hò cũ: "Tham công lên cắt trên Cùa/Một ngày ba bữa cũng thua ở làng". Xứ Cùa thuộc xã Cam Chính và xã Cam Nghĩa trước đây, nay là xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Ngày ấy, đường lên vùng đất này chỉ là lối mòn đất đỏ quanh co, vắt vẻo qua đèo Cùa hiểm trở, đi lại cách trở vô cùng. Nay, con đèo dài chừng 8 cây số đã được trải nhựa phẳng lỳ, tạo thuận lợi cho việc đi lại, giao thương và mở ra diện mạo mới cho cả vùng bán sơn địa giàu truyền thống.
Mưu sinh theo con nước Hạc Hải
Mưu sinh theo con nước Hạc Hải
QTO - Bao đời nay, người dân ven phá Hạc Hải vẫn bám theo nhịp lên xuống của con nước để đánh bắt cá tôm. Qua thời gian, nguồn lợi thủy sản không còn dồi dào, phương thức đánh bắt cũng thay đổi, nhưng trên mặt phá hôm nay, nhịp mưu sinh vẫn diễn ra mỗi ngày, nối dài ký ức về một thời cá tôm trù phú.