QTO - Sau hơn 20 năm khiếu kiện kéo dài, điều khiến nhiều người ở tổ dân phố Đình Chùa, phường Bắc Gianh cảm thấy nhẹ nhõm không chỉ là vụ việc tranh chấp đất đai cuối cùng đã được giải quyết, mà còn bởi tình cảm họ hàng được giữ gìn. Để có được kết quả ấy, chính quyền phường Bắc Gianh đã kiên trì tìm hướng tháo gỡ hài hòa cho cả hai bên trên tinh thần thấu tình đạt lý. Đặc biệt, vai trò chủ động của cấp xã, phường trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã trở thành yếu tố quan trọng đưa vụ việc kéo dài nhiều năm đi đến đồng thuận.

Tranh chấp từ mảnh vườn hương hỏa

Ông Nguyễn Xuân Mỹ là chủ sở hữu thửa đất số 768, tờ bản đồ số 4, diện tích 569m2 tại tổ dân phố Đình Chùa, là mảnh vườn hương hỏa do cha mẹ để lại. Những năm chiến tranh, khi đi công tác xa và đưa mẹ đi sơ tán, ông Mỹ nhờ chú ruột là ông Nguyễn Thiệp trông coi khu vườn. Năm 1990, ông Thiệp qua đời, việc quản lý thửa đất được giao lại cho ông Nguyễn Thanh Khê, em họ ông Mỹ. Đến năm 2002, ông Khê cho con trai là ông Nguyễn Thanh Phong xây dựng nhà ở trên mảnh vườn này khi chưa có sự đồng ý của ông Mỹ. Từ đây bắt đầu phát sinh tranh chấp giữa các bên.

Gia đình ông Mỹ quyết liệt phản đối và yêu cầu người cháu là ông Nguyễn Thanh Phong tháo dỡ ngôi nhà, trả lại thửa đất. Trong quá trình tranh chấp, bản thân ông Nguyễn Thanh Khê và một số người thân cũng lên tiếng thừa nhận việc ông Phong xây dựng nhà trên đất khi chưa có sự đồng ý của ông Mỹ là chưa phù hợp; đồng thời mong muốn các bên tìm được cách giải quyết ổn thỏa để giữ gìn tình cảm gia đình. Tuy nhiên, tháng 12/2004, ông Khê qua đời và sự việc tiếp tục kéo dài.

Thửa đất tranh chấp và ngôi nhà của ông Nguyễn Thanh Phong - Ảnh: N.M

Sau nhiều lần trực tiếp gặp gỡ, viết thư, gọi điện cho vợ chồng ông Nguyễn Thanh Phong và tổ chức họp gia đình để yêu cầu trả lại thửa đất nhưng không đạt kết quả, ông Mỹ đã gửi đơn đến chính quyền địa phương đề nghị giải quyết. Tuy nhiên, vụ việc vẫn kéo dài nhiều năm mà chưa tìm được tiếng nói chung giữa các bên.

Ngày 20/1/2026, ông Nguyễn Xuân Mỹ tiếp tục gửi đơn đến Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh đề nghị UBND phường tổ chức hòa giải với phương án ông Phong tháo dỡ, di dời căn nhà và trả lại thửa đất theo hiện trạng, ranh giới hợp pháp.

Kiên trì gỡ “nút thắt”

Đây là vụ tranh chấp đất đai kéo dài nhiều năm, đã qua nhiều lần hòa giải nhưng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung. Sau khi tiếp nhận đơn của ông Nguyễn Xuân Mỹ, UBND phường Bắc Gianh đã thành lập hội đồng hòa giải do bà Trần Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường làm Chủ tịch hội đồng.

Với tinh thần sâu sát cơ sở, nắm bắt đầy đủ thông tin và diễn biến vụ việc, hội đồng hòa giải đã tiếp tục rà soát, thẩm tra, xác minh, thu thập các giấy tờ liên quan và kiểm tra hiện trạng sử dụng đất nhằm bảo đảm quá trình hòa giải được thực hiện khách quan, đúng quy định và phù hợp thực tế.

Đặc biệt, đối với yêu cầu của ông Nguyễn Xuân Mỹ là được hoàn trả toàn bộ diện tích 569m2, hội đồng hòa giải đã nghiên cứu và cân nhắc phương án nhằm bảo đảm thấu tình đạt lý và giữ gìn được tình thân. “Gia đình ông Nguyễn Thanh Phong có hoàn cảnh kinh tế khó khăn và hiện không có bất cứ mảnh đất nào khác. Vợ chồng ông Phong đều là đảng viên, nhiều năm qua luôn chấp hành các quy định của pháp luật. Từ khi xảy ra tranh chấp đến nay, gia đình cũng không cơi nới hay xây dựng thêm trên phần đất đang tranh chấp. Đặc biệt, vợ ông Phong mang bệnh nặng hơn 10 năm nay nên cuộc sống gia đình gặp nhiều khó khăn. Xét về lý, việc hoàn trả toàn bộ diện tích đất cho ông Nguyễn Xuân Mỹ là có cơ sở, nhưng về tình, chúng tôi rất băn khoăn, trăn trở. Vì vậy, trong quá trình hòa giải, hội đồng đã lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của hai bên, kiên trì phân tích, thuyết phục để vụ việc được giải quyết theo hướng hài hòa quyền lợi, giữ được sự ổn định và tình cảm họ hàng”, bà Trần Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh, Chủ tịch hội đồng hòa giải chia sẻ.

Bà Trần Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh trao đổi với ông Nguyễn Thanh Phong - Ảnh: N.M

Thay vì tiếp cận vụ việc theo hướng hành chính đơn thuần, phường Bắc Gianh đã lựa chọn cách giải quyết thận trọng, thấu tình đạt lý, phù hợp với thực tế cuộc sống của các bên. Ngày 8/5/2026, phiên hòa giải thành công. Đặc biệt, thay vì yêu cầu hoàn trả toàn bộ diện tích 569m2 như ban đầu, ông Nguyễn Xuân Mỹ đồng ý phương án chia thửa đất theo hiện trạng thành hai phần, với ranh giới bảo đảm căn nhà chính của gia đình ông Nguyễn Thanh Phong không phải phá dỡ, tránh ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của gia đình.

Trước kết quả này, ông Phong không nén nổi sự xúc động. “Việc xảy ra tranh chấp cũng do điều kiện, hoàn cảnh cuộc sống. Hơn 20 năm rồi, bây giờ tôi mới được ngủ ngon. Tôi rất cảm ơn gia đình bác Mỹ, cảm ơn địa phương đã quan tâm giải quyết vụ việc hợp tình, hợp lý”, ông Phong vui mừng cho biết.

Là người nhiều năm theo sát vụ việc, ông Trần Ngọc Thuận, Tổ trưởng tổ dân phố Đình Chùa qua 4 nhiệm kỳ, cũng bày tỏ sự vui mừng khi mâu thuẫn kéo dài cuối cùng đã được tháo gỡ. Theo ông Thuận, điều đáng quý nhất là các bên đã tìm được tiếng nói chung để giữ gìn tình cảm họ hàng, ổn định tình hình ở khu dân cư sau nhiều năm.

Cái bắt tay ấm áp sau khi “nút thắt” hơn 20 năm được tháo gỡ - Ảnh: N.M

Đồng hành để đi đến đồng thuận

Trao đổi về vụ việc, bà Trần Ngọc Hương cho biết, đây là kết quả rất vui mừng, phấn khởi khi “nút thắt” hơn 20 năm được tháo gỡ, vụ việc khiếu kiện kéo dài được giải quyết dứt điểm, dư luận Nhân dân đồng tình, tin tưởng và hai gia đình giữ được tình thân.

Để vụ việc được giải quyết trọn vẹn, hiện địa phương đang hoàn tất các thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình ông Nguyễn Xuân Mỹ và ông Nguyễn Thanh Phong theo nội dung đã hòa giải thành công. Theo bà Trần Ngọc Hương, với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, thủ tục liên quan đến đất đai đã được phân cấp, phân quyền cho cấp cơ sở, tạo thuận lợi trong quá trình xử lý hồ sơ, đáp ứng mong mỏi của cả hai gia đình sau nhiều năm chờ đợi.

Không chỉ góp phần tháo gỡ dứt điểm một vụ việc kéo dài hơn hai thập kỷ, câu chuyện ở tổ dân phố Đình Chùa, phường Bắc Gianh còn cho thấy hiệu quả rõ nét của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp khi chính quyền cơ sở có điều kiện nắm tình hình sát hơn, phản ứng kịp thời hơn và chủ động hơn trong xử lý nhiều vấn đề phát sinh, đẩy nhanh quy trình ở những lĩnh vực thuộc thẩm quyền, qua đó phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn ngay từ cơ sở.

Ông Nguyễn Văn Tình, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh cho rằng, đối với những vụ việc khiếu kiện kéo dài, điều quan trọng không chỉ là giải quyết đúng quy định pháp luật mà còn phải tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân. “Khi chính quyền gần dân, nắm chắc tình hình từ cơ sở và chủ động đối thoại, nhiều vụ việc tồn đọng lâu năm sẽ có điều kiện tháo gỡ hiệu quả hơn. Điều người dân cần không chỉ là một kết quả đúng quy định, mà còn là sự thấu hiểu, trách nhiệm và đồng hành của chính quyền trong suốt quá trình giải quyết vụ việc”, ông Nguyễn Văn Tình chia sẻ.

Ngọc Mai