QTO - Thành công từ các mô hình sinh kế tại cụm bản Chiêng Túp là sự khởi đầu trên hành trình nối dài tình đoàn kết, hữu nghị giữa hai tỉnh Quảng Trị, Sạ-vẳn-na-khệt nói riêng và hai nước Việt Nam-Lào nói chung. Những ngày sống với người dân cụm bản Chiêng Túp, chúng tôi thấm đẫm hơn tình cảm bà con dành cho đội ngũ cán bộ tỉnh Quảng Trị, những người âm thầm “vượt nắng, thắng mưa”, sẵn sàng đi xa để cống hiến, giúp cuộc sống người dân biên giới dần dần ổn định, ấm no. Không ai nói thành lời trước khi chúng tôi trở về Việt Nam, nhưng những cái ôm hôn, cái bắt tay trao gửi đã chứa đựng cả ân tình.

>>> Bài 1: Chiêng Túp, cụm bản bên dòng Sê-Băng-Hiêng

>>> Bài 2: Những ngày “vượt nắng, thắng mưa”

Kỳ vọng về một hành trình mới

Với cụm bản Chiêng Túp, Ủy ban Chính quyền tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt và huyện Sê Pôn vốn sớm có chủ trương và định hướng quy hoạch thành các vùng, cụm, bản, khu phát triển kinh tế-xã hội căn cứ vào tập quán sản xuất của đồng bào cũng như tiềm năng, thế mạnh tự nhiên...

Tuy nhiên quá trình thực hiện gặp rất nhiều khó khăn, trong đó khó khăn lớn nhất là thiếu nguồn lực và nhân lực-đội ngũ cán bộ có trình độ, chuyên môn kỹ thuật. Từ đề xuất của lãnh đạo tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt, UBND tỉnh Quảng Trị đẩy nhanh quá trình khảo sát, xây dựng các mô hình trình diễn chăn nuôi, trồng trọt. Đặc biệt, trước khi khởi động chương trình, tỉnh Quảng Trị tiếp nhận, đào tạo 10 cán bộ khuyến nông, chăn nuôi, trồng trọt cho cụm bản Chiêng Túp, huyện Sê Pôn và tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt.

Chính nguồn nhân lực quan trọng này tiếp tục kế thừa, phát huy những kiến thức học được tại Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt sau này.

Ông Sitpa Konne, cán bộ chăn nuôi huyện Sê Pôn là một trong 10 học viên được cử sang đào tạo nghiệp vụ chăn nuôi, trồng trọt tại Việt Nam.

Ông chia sẻ: “Nhờ những kinh nghiệm đã học và tham quan thực tế các mô hình ở Việt Nam nên khi triển khai chăn nuôi, trồng lúa, ngô tại cụm bản Chiêng Túp, trong điều kiện thời tiết khí hậu không mấy thuận lợi, chúng tôi cùng đội ngũ cán bộ Việt Nam vẫn bảo đảm hướng dẫn người dân triển khai đúng yêu cầu kỹ thuật”.

Người dân cụm bản Chiêng Túp dần quen với cách sản xuất lúa nước do cán bộ kỹ thuật Việt Nam chuyển giao - Ảnh: T.L

“Sau 5 tháng thí điểm các mô hình trình diễn, căn cứ điều kiện tự nhiên, khí hậu, phương thức sản xuất của người dân cụm bản Chiêng Túp cho thấy giống bò vàng Việt Nam phù hợp với từng hộ gia đình, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có như cỏ, rơm và các phụ phẩm nông nghiệp. Phân bò sử dụng làm phân bón hữu cơ trồng lúa nước, sắn, ngô,… tạo vòng tuần hoàn khép kín. Giống dê, ngan đen nguồn gốc từ các địa bàn miền núi Quảng Trị, Việt Nam nên dễ thích nghi khí hậu nhiệt đới nóng ẩm phía Lào, khả năng chống chịu bệnh tật cao, dễ nuôi, tốc độ sinh sản nhanh, trở thành những vật nuôi sớm mang lại hiệu quả kinh tế, nâng cao thu nhập cho bà con cụm bản Chiêng Túp vốn có xuất phát điểm thấp”, ông Sitpa Konne khẳng định.

Ông Trần Đình Hiệp, Phó Giám đốc Sở NN-MT Quảng Trị cho biết: Kết quả ban đầu của các mô hình trình diễn mở ra nhiều cơ hội cho cụm bản Chiêng Túp. Đội ngũ cán bộ tỉnh Quảng Trị trực tiếp sang Chiêng Túp “ba cùng”, “bắt tay chỉ việc” giúp người dân Lào xây dựng thành công 9 mô hình chăn nuôi bò sinh sản, 9 mô hình chăn nuôi dê sinh sản, 9 mô hình chăn nuôi ngan đen; 18 mô hình trồng cỏ, chế biến và dự trữ thức ăn chăn nuôi; gần 3ha lúa nước và 1,6ha ngô... Tổng kinh phí thực hiện cho các hoạt động hỗ trợ trên 1.461 triệu đồng.

Cũng theo ông Trần Đình Hiệp, về lâu dài, tỉnh Quảng Trị tiếp tục đồng hành với tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt trong phát triển kinh tế-xã hội cụm bản Chiêng Túp. Theo đó, giai đoạn kế tiếp sẽ mở rộng diện tích đất trồng trọt tại bản Coọc lên 200ha, trong đó có 153ha trồng sắn; diện tích còn lại trồng thử nghiệm ngô lai, ngô nếp hoặc trồng cỏ phục vụ chăn nuôi. Củng cố, hoàn thiện hệ thống công trình thủy lợi sông Sa Lu cung cấp nước tưới cho 80ha lúa nước ở 2 bản Na và Xúp Xa Lu nhằm bảo đảm an ninh lương thực cho người dân. Tỉnh Quảng Trị chú trọng xây dựng thêm nhiều mô hình sinh kế, phát triển chăn nuôi; đào tạo nguồn cán bộ kỹ thuật thú y, chăn nuôi, trồng trọt cho phía bạn...

Nghĩa tình Chiêng Túp

Hai mươi hai năm trước, vào năm 2003, ông Sisa Át Raxaphonh, Trưởng phòng Trồng trọt, Sở NN-MT tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt theo học một lớp tiếng Việt cấp tốc với thời gian 4 tháng tại Đại học Thái Nguyên. Chỉ đúng 120 ngày, nhưng ngôn ngữ Việt đã thấm vào dòng máu Lào trong trái tim ông Sisa Át Raxaphonh như nghĩa tình thủy chung, trọn vẹn giữa hai dân tộc, hai đất nước Việt-Lào.

Những ngày chúng tôi ở cụm bản Chiêng Túp, ông Sisa Át Raxaphonh tình nguyện làm “thông dịch viên”. Trong câu chuyện giữa người dân Lào, tôi để ý đến các cụm từ “Khop chay”, “Khop chay lai lai, Việt Nam!” xuất hiện với tần suất rất nhiều.

Ông Sisa Át Raxaphonh bảo: “Đồng bào cảm ơn các “siều” Việt Nam đó. Vì sự giúp đỡ chân tình của các bạn Việt Nam mở ra nhiều cơ hội cho người dân cụm bản Chiêng Túp vươn lên xóa đói giảm nghèo. Bà con sẽ cố gắng chăn nuôi, trồng trọt theo đúng hướng dẫn của cán bộ Việt Nam để có cuộc sống tốt đẹp hơn. Khop chay lai lai, Việt Nam- Cảm ơn các bạn Việt Nam rất nhiều!”.

Nghĩa tình hai tỉnh Quảng Trị - Sạ-vẳn-na-khệt tại cụm bản Chiêng Túp - Ảnh: T.L

Trưởng Bản Na Viêng Sa Văn có một cách “trân quý” chúng tôi-những người bạn Việt Nam bằng việc làm thầm lặng theo cách của mình. Ông âm thầm nấu những  giỏ xôi nếp Lào dành sẵn. Nhiều lúc, cán bộ Việt Nam làm việc hăng say quá, quên cả thời gian, ông nhẹ nhàng mời “Kin Khao Nịa - Ăn cơm nếp đã!”.

Hôm chúng tôi chuẩn bị chào tạm biệt để trở lại Việt Nam, bữa cơm chiều trưởng bản Viêng Sa Văn đãi khách quý, ngoài giỏ xôi thường lệ còn có thêm con gà luộc xé ra chấm muối cheo. Nhìn chúng tôi dùng bữa ngon lành, ông hẹn: “Về rồi, nhớ Chiêng Túp, lại qua nhé!”.

Người dân cụm bản Chiêng Túp chúng tôi gặp gỡ nhiều lắm, tất cả đều chất phác đến lạ lùng. Như anh Hôm, chị Xinh, mế Lư... những người chẳng nhớ nổi cái họ của mình, nhưng “khắc cốt ghi tâm” từng gương mặt cán bộ Việt Nam từng chia nhau củ sắn, bắp ngô, giỏ xôi, bám đất, bám bản, bám đồng ruộng giúp đồng bào biết cách lao động, sản xuất tiên tiến, hiện đại.

“Samaki... Việt-Lào!”. Chia tay bà con cụm bản Chiêng Túp, chúng tôi ra tới mốc giới 584 bên dòng sông Sê-Băng-Hiêng vẫn còn quyến luyến câu chào kết đoàn từ phía đất bạn Lào.

Ngô Thanh Long