QTO - Nhằm nâng cao thu nhập cho người dân và cung cấp sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh Quảng Trị đã triển khai mô hình trồng chanh không hạt VietGAP tại xã Hải Lăng và Cồn Tiên. Bước đầu, cây chanh phát triển tốt và cho quả bói, tạo niềm tin cho nông dân vùng đồi về một loại cây ăn quả, mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng địa phương.

Tháng 12/2024, dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng mô hình trồng chanh không hạt (Citrus latifolia) theo tiêu chuẩn VietGAP” chính thức được triển khai với thời gian 30 tháng. Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát, lựa chọn 2 hộ dân xây dựng mô hình với quy mô 2ha tại vùng đồi các xã: Hải Lăng và Cồn Tiên.

Trung tâm hỗ trợ 100% cây giống chuẩn, phân bón và hệ thống tưới tự động. Cán bộ kỹ thuật trực tiếp bám sát địa bàn, hướng dẫn nông dân cải tạo đất, sản xuất phân hữu cơ và phòng trừ sâu bệnh sinh học. Nhờ địa hình đồi dốc thoải, thoát nước tốt, mô hình 1.100 cây chanh không hạt tại Hải Lăng phát triển vượt trội. Tỉ lệ sống đạt 97,7%, chiều cao trung bình của cây từ 100-120cm, đường kính tán rộng 1,2-1,5m. Từ tháng 3/2026, cây bắt đầu ra hoa, đến tháng 5-6/2026 có 25% số cây cho quả bói. Trái chanh to, mọng nước, vỏ mỏng, đáp ứng tốt tiêu chuẩn thị trường.

Hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc cây chanh không hạt - Ảnh: K.S

Sở hữu trang trại 6ha gồm cây ăn quả, ao cá và chè xanh, ông Trần Ngọc Nhơn đã dành 1ha để thử nghiệm giống chanh mới. Ông Nhơn chia sẻ: “Trước đây, trên vùng đồi này, gia đình chủ yếu trồng cây ngắn ngày nên hiệu quả kinh tế không cao. Nay được trung tâm hỗ trợ giống chanh dây không hạt, cùng hệ thống tưới tiết kiệm và được hướng dẫn kỹ thuật tận tình, diện tích cây phát triển rất tốt. Dù mới trồng hơn một năm nhưng cây đã cho lứa quả bói đầu tiên. Giống chanh này rất thích nghi với thổ nhưỡng địa phương, ít sâu bệnh, hứa hẹn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình”.

Tại xã Cồn Tiên, dù giai đoạn đầu chịu ảnh hưởng từ mưa bão kéo dài gây nghẹt rễ nhẹ, nhưng nhờ sự xử lý kịp thời của cán bộ chuyên môn, vườn cây đã phục hồi tốt. Đến nay, tỉ lệ sống đạt trên 93,3%, chiều cao từ 60-95cm, cây đang tập trung phát triển bộ khung cành tán vững chắc cho các vụ thu hoạch tiếp theo.

Vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức kiểm tra thực địa tiến độ nhiệm vụ khoa học công nghệ trồng chanh không hạt. Qua kiểm tra thực tế vườn cây và hồ sơ kỹ thuật, đoàn công tác đánh giá đơn vị chủ trì triển khai nghiêm túc, đúng tiến độ. Các chỉ tiêu sinh trưởng, tỉ lệ sống, khả năng chống chịu sâu bệnh cùng kết quả ra hoa, đậu quả bói đều đạt và vượt kế hoạch đề ra.

Trực tiếp theo dõi mô hình, kỹ sư Hà Thị Thu Hiền, Chủ nhiệm nhiệm vụ thường xuyên có mặt hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân. Chị Thu Hiền cho biết: “Nhiệm vụ thiết kế theo phương thức liên kết chặt chẽ giữa đơn vị chủ trì và nông hộ. Chúng tôi tập trung áp dụng đồng bộ kỹ thuật chuẩn bị đất, bón phân hữu cơ, tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước và quản lý sâu bệnh. Việc theo dõi thường xuyên các đợt lộc giúp xử lý kịp thời sâu vẽ bùa, nhện đỏ. Kết quả bước đầu cho thấy cây chanh không hạt phát triển phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng các xã Hải Lăng và Cồn Tiên”.

Từ những kết quả khả quan ban đầu, dự án đặt mục tiêu đến năm thứ 3, năng suất trung bình của các mô hình đạt ít nhất 35 tấn/ha/năm. Toàn bộ sản phẩm thu hoạch từ mô hình sẽ thuộc về hộ dân hưởng lợi. Bên cạnh đó, dự án sẽ hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch chanh không hạt VietGAP hoàn chỉnh, phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương, làm cơ sở để ngành nông nghiệp nhân rộng.

Ông Nguyễn Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh Quảng Trị cho biết: “Mục tiêu của dự án là ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ giúp bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích. Kết quả bước đầu tại Hải Lăng và Cồn Tiên cho thấy tính đúng đắn của mô hình.

Trung tâm sẽ tiếp tục hỗ trợ 2 hộ dân thuộc mô hình kỹ thuật chăm sóc cây, phân tích chất lượng quả đạt chuẩn VietGAP; đánh giá hiệu quả thực tế để hoàn thiện quy trình kỹ thuật. Đồng thời, đẩy mạnh quảng bá sản phẩm trên các trang thông tin, kết nối với các doanh nghiệp tiêu thụ để đảm bảo đầu ra ổn định, giúp người dân yên tâm mở rộng diện tích, vươn lên làm giàu bền vững”.

Kô Kăn Sương