QTO - Từ lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên biển và hệ thống cảng, Quảng Trị đang từng bước mở rộng không gian phát triển kinh tế biển. Cảng biển gắn với công nghiệp và logistics, thủy sản gắn với sinh kế và chế biến, trong khi du lịch biển, dịch vụ mở thêm những giá trị mới. Cùng với đó, nhiều công trình hạ tầng đang được đầu tư, tạo điều kiện để các ngành kinh tế biển phát triển theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.

Khai thác lợi thế, nâng cao giá trị

Tại Khu kinh tế (KKT) Hòn La, lợi thế về cảng biển đang được khai thác gắn với công nghiệp, chế biến, năng lượng và dịch vụ. Hiện, KKT có 84 dự án đăng ký đầu tư và đã đầu tư, tổng mức đầu tư 114 nghìn tỉ đồng; 30 dự án đã đi vào hoạt động, giải quyết việc làm cho gần 1.000 lao động. Doanh thu sản xuất công nghiệp và dịch vụ thương mại mỗi năm đạt khoảng 5.500 tỉ đồng.

Nhà máy chế biến khoáng sản titan Hoàng Long là một trong những cơ sở sản xuất tại khu vực Hòn La. Nhà máy có công suất 120.000 tấn sản phẩm/năm, tạo việc làm thường xuyên cho 92 lao động, thu nhập bình quân từ 12-15 triệu đồng/người/tháng.

Ông Nguyễn Huy Thục, Giám đốc Nhà máy chế biến khoáng sản titan Hoàng Long, cho biết: “Chúng tôi chọn KKT Hòn La để đầu tư vì thấy ở đây có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp. Lợi thế lớn nhất là vị trí gần cảng biển nước sâu, thuận lợi vận chuyển đường biển sang các nước. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp đầu tư lâu dài, phát triển bền vững”.

Một góc Cảng biển Hòn La - Ảnh: Q.N

Cảng biển Hòn La cũng tạo điều kiện hình thành các hoạt động sản xuất, dịch vụ phía sau cảng. Từ năm 2018 đến nay, các cảng đón khoảng 25 nghìn lượt tàu thuyền, lượng hàng hóa thông quan khoảng 35 triệu tấn.

Ở các vùng ven biển, khai thác và nuôi trồng thủy sản vẫn là sinh kế quan trọng. Tại xã Mỹ Thủy, việc chuyển đổi những hồ nuôi tôm kém hiệu quả sang nuôi cá kình đang mở ra một hướng sản xuất mới. Đến nay, toàn xã có khoảng 20ha nuôi cá kình. Ông Đặng Minh Đức, ở thôn Thuận An, là một trong những hộ chuyển đổi sớm. Gia đình ông cải tạo 3 hồ với tổng diện tích khoảng 10.000m² để nuôi cá kình.

Năm 2025, gia đình thu 40 tấn cá, lợi nhuận khoảng 2,8 tỉ đồng sau khi trừ chi phí; năm 2026, tiếp tục mở rộng diện tích nuôi lên 15.000m². “Nuôi tôm trước đây đầu tư lớn nhưng hiệu quả không ổn định. Chuyển sang nuôi cá kình, gia đình thấy phù hợp hơn, cá dễ nuôi, ít dịch bệnh, đầu ra tương đối ổn định. Thấy hiệu quả nên chúng tôi tiếp tục mở rộng diện tích”, ông Đặng Minh Đức chia sẻ.

Du lịch biển và dịch vụ cũng đang tạo thêm động lực cho kinh tế ven biển. Năm 2025, toàn tỉnh đón khoảng 9,6 triệu lượt khách, tổng thu từ khách du lịch ước đạt 11.040 tỉ đồng. Hệ thống cơ sở lưu trú, các khu nghỉ dưỡng ven biển tiếp tục được đầu tư. Riêng biển Nhật Lệ mỗi năm đón khoảng 1,7 triệu lượt khách. Tại khu vực Bảo Ninh, hệ thống cơ sở lưu trú, nghỉ dưỡng, vui chơi, giải trí từng bước hình thành, cùng các hoạt động lễ hội, ẩm thực, nghệ thuật phục vụ du khách.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Trị, cho biết: “Quảng Trị có nhiều điểm đến hấp dẫn, từ Vũng Chùa-Đảo Yến, biển Nhật Lệ đến Cửa Tùng, Cửa Việt và đảo Cồn Cỏ. Dư địa phát triển các sản phẩm du lịch biển, đảo, sinh thái và văn hóa còn lớn, do đó, việc kết nối những điểm đến này thành các hành trình liên hoàn sẽ tạo thêm sản phẩm, tăng trải nghiệm và thời gian lưu trú của du khách”.

Tạo nền tảng cho phát triển lâu dài

Những hoạt động sản xuất, kinh doanh đang diễn ra cho thấy hạ tầng có vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian kinh tế biển. Tại Mỹ Thủy, dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 16/QĐ-TTg, ngày 4/1/2019, với tổng quy mô sử dụng đất, mặt nước khoảng 685ha, gồm 10 bến, được phát triển qua 3 giai đoạn.

Ông Trần Văn Dũng, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy, cho biết: Giai đoạn 1 đã hoàn tất thủ tục pháp lý và đạt khoảng 73% khối lượng thi công các hạng mục trọng điểm như đê chắn sóng phía đông, bến 1, bến 2, vũng quay tàu và các công trình phụ trợ. Cảng quốc tế Mỹ Thủy đã bắt đầu khai thác, đón chuyến tàu đầu tiên cập bến ngày 15/7/2026; đến ngày 21/8 đã đón 20 chuyến tàu. Dự án cũng đang triển khai thủ tục đấu nối nút giao cổng dự án với Quốc lộ 15D.

Cảng Mỹ Thủy được định hướng gắn với KKT Đông Nam Quảng Trị, tạo điều kiện phát triển logistics, công nghiệp chế biến và các dịch vụ hậu cần. Cùng với đầu tư cảng, việc bố trí khu hậu cần nghề cá, khu neo đậu, tập kết ghe thuyền và bảo đảm sinh kế cho người dân cần được tính toán đồng bộ.

Bãi biển Nhật Lệ thu hút nhiều du khách đến vui chơi, trải nghiệm - Ảnh: Q.N

Cùng với hạ tầng, yêu cầu phát triển bền vững cũng đặt ra rõ hơn. Tỉnh tiếp tục đẩy mạnh liên kết vùng, liên kết ngành; tăng cường nguồn nhân lực cho một số ngành kinh tế biển như du lịch, dịch vụ cảng biển, khai thác vùng biển xa, năng lượng tái tạo, bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái biển gắn với phát triển kinh tế tại các địa phương.

Đồng chí Hoàng Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cho biết: “Thời gian tới, tỉnh tiếp tục phát triển các ngành kinh tế biển quan trọng, khai thác tốt lợi thế cảng biển, du lịch biển, khai thác, nuôi trồng và chế biến hải sản, năng lượng; đồng thời chú trọng bảo vệ tài nguyên, môi trường và hệ sinh thái biển. Cùng với đó là tăng cường liên kết giữa các ngành, các địa phương, tạo sự đồng bộ về hạ tầng và nâng cao giá trị từ các lợi thế biển”.

Ngày Văn hóa-Du lịch Khánh Hòa tại Quảng Trị năm 2026 với chủ đề “Khánh Hòa-Quảng Trị: Kết nối di sản, vươn tầm biển xanh” mở thêm không gian hợp tác giữa hai địa phương về văn hóa, thể thao, du lịch, xúc tiến đầu tư và thương mại. Cùng với đường bay Nha Trang - Đồng Hới, những kết nối mới tạo thêm cơ hội đưa du khách đến Quảng Trị và đưa sản phẩm du lịch của tỉnh tiếp cận các thị trường mới.

Từ cảng biển, khu công nghiệp đến những vùng nuôi thủy sản và các điểm du lịch ven biển, những giá trị mới đang được hình thành từ biển. Khi hạ tầng tiếp tục được hoàn thiện, sản xuất được tổ chức theo hướng nâng cao giá trị, các điểm đến được mở rộng và tài nguyên được khai thác gắn với bảo vệ môi trường, kinh tế biển sẽ có thêm nền tảng để đóng góp lớn hơn cho phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.              

Quang Ngọc