QTO - Từ những đoàn xe hàng nối dài qua các cửa khẩu quốc tế (CKQT) Cha Lo, Lao Bảo, La Lay đến các dự án hạ tầng đang được triển khai trên trục Đông-Tây, khu vực phía Tây tỉnh Quảng Trị đang chuyển mình mạnh mẽ. Không chỉ là những tuyến giao thương xuyên biên giới, hệ thống cửa khẩu cùng hạ tầng kết nối đang mở ra không gian phát triển mới, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa khu vực phía Tây trở thành động lực tăng trưởng của tỉnh sau sáp nhập.

Với đường biên giới dài gần 410km, tiếp giáp các tỉnh Khăm Muồn, Sạ-vẳn-na-khệt và Sả-lạ-văn (Lào), Quảng Trị hiện có 3 cửa khẩu quốc tế, 5 cửa khẩu phụ và 6 lối mở. Đây là lợi thế đặc biệt để phát triển thương mại biên giới, logistics và giữ vai trò cửa ngõ kết nối các nước trên tuyến Hành lang kinh tế Đông-Tây với Biển Đông.

Giao thương khởi sắc

Một buổi sáng đầu tháng 7, tại CKQT Lao Bảo, từng đoàn xe chở nông sản, vật liệu xây dựng, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng nối nhau làm thủ tục thông quan. Trên các tuyến đường dẫn vào cửa khẩu, xe mang biển số Việt Nam, Lào và Thái Lan liên tục qua lại, phản ánh nhịp giao thương ngày càng sôi động của vùng biên.

Lợi thế nằm trên Hành lang kinh tế Đông-Tây đã giúp hệ thống cửa khẩu của Quảng Trị trở thành đầu mối giao thương quan trọng của khu vực. Lũy kế trong những năm gần đây, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu đạt khoảng 6,5 tỉ USD; tổng số lượt phương tiện xuất nhập cảnh đạt hơn 2,6 triệu lượt; số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt hơn 6.024 tỉ đồng.

Khu vực Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo - Ảnh: Q.N

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm, tại CKQT Lao Bảo, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 480 triệu USD; số lượt phương tiện xuất nhập cảnh đạt hơn 189 nghìn lượt; số thu ngân sách đạt hơn 370 tỉ đồng. Tại CKQT La Lay, hơn 1,6 triệu tấn hàng hóa được thông quan với kim ngạch đạt 169 triệu USD.

Trong khi đó, tại khu vực CKQT Cha Lo, trị giá hàng hóa xuất nhập khẩu và quá cảnh đạt khoảng 1.997 triệu USD, trong đó hàng hóa quá cảnh chiếm hơn 70% tổng trị giá. Những con số này cho thấy dòng chảy hàng hóa trên hành lang kinh tế phía Tây đang ngày càng sôi động, khẳng định vai trò trung chuyển của các cửa khẩu trong mạng lưới giao thương khu vực.

Ông Trần Thanh Phong, đại diện Chi nhánh Công ty CP Đại lý Vận tải Safi tại Đà Nẵng, cho biết mặc dù lưu lượng hàng hóa tăng nhanh nhưng thời gian làm thủ tục tại cửa khẩu đã được rút ngắn đáng kể. “Các lực lượng chức năng ở đây đã tạo điều kiện và rút ngắn thời gian làm thủ tục nên chúng tôi rất hài lòng”, ông Phong chia sẻ.

Song song với đầu tư hạ tầng, các lực lượng chức năng cũng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Từ cửa khẩu đến chuỗi logistics hiện đại

Nếu như trước đây mỗi cửa khẩu phát huy lợi thế theo từng địa bàn thì hiện nay, Cha Lo, Lao Bảo và La Lay đang được định hướng phát triển trong một không gian kinh tế thống nhất. Mỗi cửa khẩu phát huy thế mạnh riêng, đồng thời bổ trợ lẫn nhau để hình thành chuỗi logistics xuyên suốt từ biên giới đến cảng biển.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Phó Trưởng ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh Quảng Trị cho biết: “CKQT Cha Lo hiện là cửa khẩu có quy mô lớn nhất trên tuyến biên giới Việt Nam-Lào. Với lợi thế kết nối Trung Lào, Đông Bắc Thái Lan với Biển Đông, tỉnh đang ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực logistics, kho bãi, vận tải và hạ tầng kết nối để phát huy tối đa vai trò của cửa khẩu trong Hành lang kinh tế Đông-Tây.

Việc Chính phủ đưa dự án cao tốc Cha Lo-Vũng Áng vào danh mục các công trình trọng điểm quốc gia, cùng với các dự án hạ tầng đang triển khai, được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực phát huy vai trò của cửa khẩu này trong chuỗi giao thương khu vực”.

Toàn cảnh khu vực Cửa khẩu quốc tế Cha Lo - Ảnh: Lê Trường

Cùng với việc phát huy lợi thế từng cửa khẩu, Quảng Trị đang đẩy mạnh đầu tư các dự án hạ tầng chiến lược như Quốc lộ 15D, cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo và cảng biển Mỹ Thủy nhằm hình thành trục kết nối thông suốt từ biên giới ra biển. Khi các công trình này hoàn thành, thời gian vận chuyển hàng hóa sẽ được rút ngắn, chi phí logistics giảm, tạo thêm sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Song song với đó, tỉnh đang phối hợp với các bộ, ngành trung ương và tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt (Lào) hoàn thiện đề án Khu thương mại qua biên giới Lao Bảo-Đen-sa-vẳn để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Đây được kỳ vọng sẽ tạo cơ chế mới cho phát triển thương mại, logistics và thu hút đầu tư tại khu vực biên giới.

Ông Trương Khắc Nghi, Phó Trưởng ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh Quảng Trị cho biết: “Cùng với việc điều chỉnh quy hoạch Khu Kinh tế thương mại Lao Bảo và phát triển cảng biển Mỹ Thủy, địa phương đang từng bước hoàn thiện chuỗi kết nối từ cửa khẩu đến cảng biển, tạo nền tảng để Quảng Trị trở thành trung tâm logistics quan trọng trên Hành lang kinh tế Đông-Tây, kết nối hàng hóa từ Lào, Thái Lan ra Biển Đông”.

Cửa khẩu Quốc tế La Lay đang được đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu thông quan hàng hóa - Ảnh: Lê Trường

Tuy nhiên, lợi thế địa kinh tế chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được nâng đỡ bằng hạ tầng đồng bộ và cơ chế đủ mạnh. Thực tế cho thấy, hạ tầng tại các khu vực cửa khẩu vẫn còn những điểm nghẽn; hệ thống kho bãi, trung tâm logistics và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Đây là những vấn đề Quảng Trị đang tập trung tháo gỡ để khai thác hiệu quả hơn lợi thế của hành lang kinh tế phía Tây.

Nếu Cha Lo là cửa ngõ kết nối Trung Lào và Đông Bắc Thái Lan, Lao Bảo là trung tâm thương mại truyền thống trên tuyến Đông-Tây thì La Lay đang mở ra dư địa phát triển mới trong vận tải hàng hóa, khoáng sản và năng lượng. Điều đáng nói là lợi thế của Quảng Trị không nằm ở từng cửa khẩu riêng lẻ mà ở khả năng kết nối 3 cửa khẩu quốc tế với hệ thống cảng biển, hình thành chuỗi logistics xuyên suốt từ biên giới ra Biển Đông.

Khi các điểm nghẽn về hạ tầng, logistics và cơ chế chính sách tiếp tục được tháo gỡ, hành lang kinh tế phía Tây sẽ không chỉ là tuyến giao thương xuyên biên giới mà còn trở thành động lực tăng trưởng mới, mở rộng không gian phát triển cho Quảng Trị trong giai đoạn mới.

Quang Ngọc