QTO - Luồng lạch bị thu hẹp và bồi lắng nghiêm trọng đang gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động giao thương qua cảng Cửa Việt. Thực trạng này đòi hỏi các cấp, ngành liên quan cần nhanh chóng tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ dự án nạo vét nhằm bảo đảm an toàn hàng hải và tạo động lực phát triển kinh tế biển.

Do luồng Cửa Việt bị bồi lấp, tàu hàng phải chờ thủy triều lên mới có thể ra vào cảng - Ảnh: Phan Khiêm

Luồng ra vào cảng bị thu hẹp

Cảng Cửa Việt có diện tích 8,2ha với 4 bến cảng và 1 khu chuyển tải, là một trong những đầu mối logistics quan trọng kết nối các khu công nghiệp, khu kinh tế của tỉnh với mạng lưới vận tải miền Trung. Tuy nhiên, hằng năm, sự thay đổi dòng chảy cùng hiện tượng bồi lấp tự nhiên làm thu hẹp luồng ra vào cảng, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của các tàu hàng và tàu cá.

Theo thông báo hàng hải mới nhất, tại khu vực Km0+400 của luồng Cửa Việt đã xuất hiện dải cạn lấn vào luồng khoảng 20m. Tại luồng tàu chạy, một dải cát rộng 40m chắn ngang từ bờ Bắc sang bờ Nam khiến vị trí rộng nhất còn lại khoảng 20m. Độ sâu tại điểm cạn nhất từ 1,6-1,9m, thấp hơn rất nhiều so với chuẩn thiết kế là 5,6m. Khu vực vùng quay tàu cũng gặp tình trạng tương tự với dải cạn kéo dài gần 1km, chiều rộng lên tới 250m và độ sâu từ 3-4,9m.

Thực tế này đang gây trở ngại lớn cho các doanh nghiệp và phương tiện vận tải biển. Ông Lê Văn Thành, Trưởng phòng Điều độ Cảng Hợp Thịnh (xã Cửa Việt) chia sẻ: “Do luồng lạch quá cạn, tàu thuyền muốn vào cảng phải neo chờ thủy triều lên, vừa mất thời gian vừa khiến chi phí phát sinh tăng mạnh”.

Ông Phan Minh Ánh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Cảng Cửa Việt cho biết thêm: “Để ra vào cảng, các tàu buộc phải giảm tải hoặc thực hiện tăng bo hàng hóa từ ngoài khơi. Việc này đẩy chi phí vận tải lên rất cao, ảnh hưởng trực tiếp lên hoạt động kinh doanh của các đơn vị vận tải biển”.

Cần khơi thông luồng Cửa Việt để bảo đảm hoạt động giao thương - Ảnh: Phan Khiêm

Không chỉ tàu vận tải, nhiều tàu cá công suất lớn của ngư dân địa phương cũng đang phải chịu ảnh hưởng nặng nề. Ngư dân Bùi Đình Chiến, chủ đội tàu 3 chiếc, mỗi chiếc có công suất hơn 800CV, bày tỏ: “Khu vực bồi lấp kéo dài và rộng khiến tàu vỏ thép công suất lớn ra vào cảng gặp rất nhiều khó khăn, nguy hiểm.

Nhiều thời điểm, chúng tôi phải neo tàu 3-4 ngày để chờ thủy triều lên mới có thể ra khơi. Ngư dân ở đây chứng kiến không ít lần tàu thuyền mắc cạn, có trường hợp gặp sóng lớn dẫn đến chìm tàu, thiệt hại lớn về tài sản. Do vậy, bà con mong muốn cơ quan chức năng sớm nạo vét để tàu thuyền ra vào thuận lợi, yên tâm vươn khơi, bám biển, phát triển kinh tế”.

Cần cơ chế linh hoạt để thu hút nhà đầu tư

Trước tình trạng bồi lấp nghiêm trọng tại luồng Cửa Việt, năm 2025, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã phê duyệt thực hiện dự án nạo vét duy tu với kinh phí hơn 20 tỉ đồng. Tuy nhiên, do vướng mắc đấu thầu và thời tiết bất lợi nên dự án  chậm tiến độ. Dù kế hoạch ban đầu là kéo dài thời gian thi công sang năm 2026, nhưng đến nay dự án vẫn không thể tiếp tục triển khai.

Theo cCông văn số 1436/CHHĐTVN-KCHT, ngày 19/6/2026 của Cục Hàng hải Việt Nam, nguyên nhân là do nguồn kinh phí hạn hẹp và biến động giá nhiên liệu, ngân sách năm 2026 sẽ chỉ tập trung ưu tiên cho 3 tuyến luồng trọng điểm có lưu lượng vận tải lớn. Trong bối cảnh đó, việc chuyển sang phương án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm theo hình thức xã hội hóa là giải pháp cần thiết và cấp bách nhất hiện nay để khơi thông luồng Cửa Việt.

Dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Cửa Việt được Bộ Xây dựng công bố tại danh mục ddự án NNạo vét vùng nước cảng biển kết hợp thu hồi sản phẩm tại Quyết định số 331/QĐ-BXD, ngày 9/3/2026, thời gian thực hiện từ năm 2021-2030,; với mục tiêu đáp ứng cho tàu có trọng tải đến 5.000DWT ra, vào khai thác.

 Thực hiện chủ trương này, UBND tỉnh đã ban hành cCông văn số 1726/UBND-CTXD, ngày 2/4/2026 giao Sở Xây dựng công bố danh mục dự án trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh từ ngày 7/4/2026 nhằm kêu gọi các nhà đầu tư quan tâm nghiên cứu, đề xuất thực hiện dự án.

Tàu hàng phải hạ tải mới có thể vào cảng - Ảnh: Phan Khiêm

Để nhanh chóng hoàn thiện thủ tục, Sở Xây dựng đã nhiều lần kiến nghị Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam hướng dẫn tháo gỡ các vướng mắc pháp lý liên quan đến hợp đồng tư vấn lập bBáo cáo đánh giá tác động môi trường chuyển tiếp nhằm hoàn thiện hồ sơ dự án theo Nghị định số 57/2024/NĐ-CP, ngày 20/5/2024 của Chính phủ về quản lý hoạt động nạo vét trong vùng nước cảng biển và vùng nước đường thủy nội địa. Gần đây nhất, tại cCông văn số 5886/SXD-KCHT, ngày 14/7/2026, Sở Xây dựng tiếp tục đề xuất Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam xem xét, hướng dẫn xử lý các nội dung còn tồn tại nhằm sớm đủ điều kiện triển khai dự án.

Về giải pháp kỹ thuật, Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Quảng Trị Phan Phụng Hải,  phân tích: “Do Cửa Việt nằm ở vùng giao thoa sông-biển, chịu tác động mạnh của sóng gió và hiện tượng bồi lấp tự nhiên nên tình trạng sa bồi sẽ liên tục tái diễn. Biện pháp tối ưu vẫn là nạo vét duy tu kết hợp xã hội hóa”.

Cùng với việc đôn đốc triển khai các thủ tục để thực hiện dự án Nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Cửa Việt, trước mắt, Sở Xây dựng tham mưu UBND tỉnh tiếp tục đề nghị Bộ Xây dựng, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam quan tâm, xem xét bố trí nguồn kinh phí nạo vét duy tu để xử lý ngay các dải cạn tại khu vực Km0+400 và vùng quay tàu. Đây là việc làm cần thiết để kịp thời thông luồng, bảo đảm an toàn cho người, phương tiện và duy trì hoạt động giao thương ổn định tại cảng Cửa Việt.