QTO - Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Thượng Hòa, xã Vĩnh Linh thành lập từ năm 1960, hiện có 438 hộ thành viên. Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ về phát huy vai trò “hợp vốn, hợp sức” của mô hình HTX, đơn vị đã chủ động làm tốt vai trò “bà đỡ” thông qua việc chủ động những khâu khó nhất như tìm nguồn vật tư giá gốc, ứng dụng công nghệ hiện đại, triển khai dồn điền đổi thửa xây dựng cánh đồng mẫu lớn, đến ký hợp đồng bao tiêu, ổn định đầu ra cho nông sản. Với phương châm lấy thành viên làm trung tâm, HTX từng bước dịch chuyển từ các khâu phục vụ truyền thống sang làm dịch vụ nông nghiệp hiện đại.

Thay đổi tư duy sản xuất

Với diện tích gieo cấy duy trì ổn định từ 280-290ha mỗi năm, HTX Thượng Hòa xác định khâu thủy nông phải đi trước một bước. HTX ký hợp đồng với  đơn vị thủy nông tại địa phương để chủ động lịch tưới tiêu cho từng xứ đồng. Cứ chuẩn bị vào vụ mới, trước gieo sạ 15 ngày, máy múc và nhân lực các đội lại ra đồng nạo vét mương máng, dọn sạch cát bồi, bùn lấp. Để giải quyết tình trạng mất nước ở những chân ruộng cao, HTX cho xây kiên cố 2 phai chắn ở vùng Hòa Lô, 1 phai ở Khu Bàu và 1 phai ở Cồn Đình giúp giữ nước, điều tiết tiết kiệm nên vụ hè-thu không lo thiếu nước.

Khi nguồn nước tưới đã bảo đảm, HTX chủ động thay đổi cơ cấu bằng cách đưa vào gieo cấy các bộ giống mới, chất lượng cao và dễ tiêu thụ như: HG12, HG244, HN6, ST25, VNR20, Dự hương 8, TBR97, ĐB6… Đến nay, tỉ lệ giống xác nhận trên đồng ruộng đã đạt trên 90% nhờ việc kiên quyết loại bỏ các loại giống thoái hóa, nhiễm bệnh. Chính việc chủ động thay đổi bộ giống và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã giúp nâng cao rõ rệt chất lượng gạo thương phẩm, đồng thời duy trì năng suất lúa bình quân ổn định ở mức 54,8 tạ/ha.

Mô hình liên kết sản xuất lúa hữu cơ mang lại thu nhập cao cho thành viên Hợp tác xã nông nghiệp Thượng Hòa - Ảnh: T.T

Một trong những đột phá lớn của HTX Thượng Hòa là công tác dồn điền đổi thửa để triển khai cánh đồng mẫu lớn. Việc chỉnh trang đồng ruộng vốn rất khó khăn do ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen canh tác và quyền lợi của từng hộ gia đình.

Giám đốc HTX nông nghiệp Thượng Hòa Trần Phước Hùng chia sẻ, học tập tác phong dân vận khéo của Bác Hồ, Hội đồng quản trị HTX đã kiên trì đi từng ngõ, gõ từng nhà để lắng nghe tâm tư và giải thích rõ lợi ích của việc dồn điền đổi thửa để áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất.

Năm 2023, dự án dồn điền đổi thửa tạo cánh đồng mẫu lớn quy mô 20ha tại Đội 7 (cũ) đã được triển khai thành công nhờ sự đồng thuận của người dân. Từ 185 thửa ruộng manh mún ban đầu được quy hoạch gọn gàng lại chỉ còn 82 thửa lớn, trung bình mỗi hộ chỉ còn 1-2 thửa thay vì 7-8 thửa như trước kia. Phương châm chia ruộng là ưu tiên ghép xăm cho cha mẹ, con cái, anh chị em ruột ghép cùng xăm, đưa về cùng một vùng, những hộ có diện tích nhỏ quy hoạch cùng một vùng, những hộ có diện tích lớn quy hoạch vào cùng một vùng để thuận lợi cho sản xuất hàng hóa, liên doanh, liên kết.

Nhờ cách làm hợp lý, minh bạch này mà bà con bốc xăm nhận ruộng đều phấn khởi và rất hài lòng, không có khiếu kiện, khiếu nại khi thực hiện dồn điền đổi thửa.

Ông Ngô Văn Hà, thôn Thượng Lập nhớ lại: “Gia đình tôi có 1,6 mẫu ruộng nhưng trước đây phải sản xuất trên 11 mảnh ruộng, công sức bỏ ra rất lớn mà hiệu quả không cao. Từ khi dồn điền đổi thửa gom lại còn đúng 2 mảnh lớn, đưa máy móc vào gieo cấy, thu hoạch rất dễ dàng. Thuận lợi hơn cả là khi tham gia mô hình liên kết trồng lúa hữu cơ với Tổng công ty Thương mại Quảng Trị, chúng tôi không còn áp lực về đầu ra. Lúa tươi thu hoạch đến đâu được doanh nghiệp thu mua ngay tại ruộng, đặc biệt trong vụ hè thu vừa qua, giá lúa tươi tăng lên 13.000 đồng/kg nên bà con rất phấn khởi”.

Để đảm bảo an ninh trật tự và nâng cao hiệu quả thu hoạch, trước vụ gặt khoảng 1 tháng, HTX đã chủ động liên kết và ký hợp đồng chặt chẽ với các chủ máy gặt. Giá dịch vụ được thống nhất theo thị trường (140.000 đồng/sào vụ đông-xuân và 130.000 đồng/sào vụ hè-thu). Nhờ công tác điều hành sát sao, kịp thời, quá trình thu hoạch diễn ra thuận lợi, không xảy ra mâu thuẫn, tình trạng ép giá hay gặt lúa xanh, giúp bà con nông dân yên tâm sản xuất.

Đi đầu về công nghệ, từ năm 2021, HTX Thượng Hòa thử nghiệm phun thuốc bằng máy bay không người lái (UAV) trên diện tích 21ha, rồi nhân rộng lên 100 ha/vụ vào cuối năm 2024. Đầu năm 2025, HTX chi 275,6 triệu đồng mua máy bay UAV T25p để tự chủ phun thuốc phòng trừ dịch bệnh.

Trong năm 2025, máy đã thực hiện 3 đợt phun cho 350ha vụ đông-xuân và 250 ha vụ hè-thu, thay thế hoàn toàn việc phun tay thủ công. Công nghệ này giúp phun nhanh, chính xác, tiết kiệm chi phí vật tư và bảo vệ trực tiếp sức khỏe cho nông dân.

Hợp tác xã nông nghiệp Thượng Hóa đầu tư thiết bị bay không người lái để tự chủ phun thuốc phòng trừ dịch bệnh - Ảnh: T.T

Liên kết sản xuất để tăng giá trị nông sản

Xác định liên kết chuỗi là chìa khóa ổn định đầu ra, HTX Thượng Hòa chủ động bắt tay với các doanh nghiệp lớn như Tổng công ty Sông Gianh, Tổng công ty Thương mại Quảng Trị và Trung tâm Giống vật nuôi tỉnh để bao tiêu lúa tươi tại ruộng. Cách làm này giúp diện tích liên kết tăng từ 18,6ha năm 2020 lên 64,5ha năm 2025, tổng sản lượng thu mua đạt hơn 520,4 tấn.

Giai đoạn 2022-2024, HTX hợp tác chặt chẽ với Tổng công ty Sông Gianh, mở rộng quy mô từ 33,6ha lên 53ha; giá thu mua lúa tươi được nâng từ 5.500 đồng/kg lên mức 6.800-7.300 đồng/kg. Đặc biệt từ năm 2025, HTX tập trung sản xuất theo hướng hữu cơ.

Bên cạnh việc duy trì 33ha giống lúa HG12 với Công ty Sông Gianh, HTX đã hợp tác với Tổng công ty Thương mại Quảng Trị trồng 11,5ha lúa ST25, thu mua 56,55 tấn lúa tươi với giá cao 9.000 đồng/kg. Cùng với đó, mô hình 10ha giống ĐB6 phối hợp với Trung tâm Giống vật nuôi Quảng Trị cũng đạt sản lượng 32 tấn lúa tươi, được bao tiêu với giá 6.000 đồng/kg. Hiện tại, vùng trồng lúa hữu cơ của HTX đang trong quá trình hoàn tất các thủ tục để được cấp chứng nhận đạt chuẩn hữu cơ.

Chính cách làm linh hoạt, nhạy bén trong các hoạt động quản lý, tổ chức sản xuất và kinh doanh đã mang lại kết quả tích cực cho HTX. Tổng doanh thu cả nhiệm kỳ (2020-2025) của đơn vị đạt hơn 9,8 tỉ đồng, lợi nhuận tích lũy đạt trên 770 triệu đồng. Hợp tác xã đã đầu tư gần 3 tỉ đồng để kiên cố hóa hệ thống kênh mương, nâng cấp hơn 3,7km đường giao thông nội đồng, dành hơn 58 triệu đồng cho các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, khuyến học và xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

Đánh giá về hiệu quả hoạt động của HTX Thượng Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Linh Hồ Thị Lan Hương cho biết: “Sự bứt phá và hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX Thượng Hòa góp phần quan trọng nâng cao thu nhập cho các thành viên, đồng thời tạo sức lan tỏa lớn trong phong trào phát triển kinh tế tập thể tại địa phương”.

Với sự nỗ lực trong sản xuất kinh doanh, HTX Nông nghiệp Thượng Hòa liên tục nhận được nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp, ngành và UBND xã Vĩnh Linh trao tặng, ghi nhận thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước.

Thanh Trúc