QTO - Những ngày này, trên các vùng trồng hồ tiêu ở xã Cửa Tùng, không khí thu hoạch đang diễn ra khẩn trương, rộn ràng. Sau nhiều năm đối mặt với khó khăn do giá cả bấp bênh, dịch bệnh và chi phí đầu tư tăng cao, vụ tiêu năm nay mang đến niềm vui “kép” cho người nông dân khi vừa được mùa, vừa được giá. Đặc biệt, sự đồng hành của hợp tác xã (HTX) trong liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm đang trở thành điểm tựa quan trọng, góp phần giữ vững niềm tin cho người trồng tiêu hữu cơ.

Tuân thủ quy trình sản xuất hữu cơ

Tại vườn tiêu của gia đình bà Nguyễn Thị Huyền ở thôn Đông, những chùm tiêu chín đỏ đang chờ ngày thu hoạch. Bảy năm trước, khi nhiều hộ dân còn e ngại với phương thức canh tác hữu cơ, gia đình bà Huyền đã mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ diện tích hồ tiêu sang sản xuất theo quy trình sạch. Đến nay, hơn 800 gốc tiêu của gia đình sinh trưởng ổn định, cho sản lượng trên 1,5 tấn tiêu khô mỗi năm. Không chỉ năng suất được duy trì, chất lượng hạt tiêu cũng được nâng lên rõ rệt.

HTX Sản xuất và kinh doanh tiêu Vĩnh Linh liên kết với giá cao hơn 15-20% - Ảnh: M.H

Điều khiến bà Huyền phấn khởi hơn cả là sản phẩm làm ra được HTX Sản xuất kinh doanh hồ tiêu Vĩnh Linh đứng ra liên kết thu mua với giá cao hơn tiêu sản xuất truyền thống. Bà Huyền chia sẻ: “Năm nay tiêu vừa được mùa, giá lại cao hơn năm trước nên bà con rất phấn khởi. Có HTX đứng ra thu mua nên người dân cũng yên tâm sản xuất hơn”.

Niềm vui của người trồng tiêu không chỉ đến từ giá bán tăng mà còn từ sự ổn định của đầu ra. Trong bối cảnh thị trường nông sản nhiều biến động, việc có đơn vị liên kết tiêu thụ giúp người dân giảm bớt nỗi lo được mùa mất giá, từ đó mạnh dạn đầu tư, chăm sóc vườn cây theo hướng bền vững. Không chỉ riêng gia đình bà Nguyễn Thị Huyền được hưởng lợi từ mô hình sản xuất tiêu hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ, nhiều hộ dân khác trên địa bàn cũng đang có một vụ mùa đầy triển vọng.

Vườn tiêu hữu cơ của bà Nguyễn Thị Huyền được mùa được giá - Ảnh: M.H

Tại thôn Tân Trường, xã Cửa Tùng, ông Nguyễn Đức Hoan là Bí thư Chi bộ của thôn đang tất bật thu hái những cây tiêu cuối cùng của vụ mùa năm nay để kịp phơi những ngày nắng đẹp. Với hơn 700 gốc tiêu đang trong thời kỳ thu hái ổn định, năm nay gia đình ông dự kiến thu được trên 1 tấn tiêu khô. Điều đáng mừng là không chỉ năng suất được duy trì mà giá bán cũng tăng cao hơn so với những năm trước.

Ông Hoan cho biết, nhờ tham gia sản xuất theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chất lượng hạt tiêu được nâng lên, đầu ra ổn định hơn nên gia đình tôi và người dân trong thôn Tân Trường yên tâm đầu tư chăm sóc vườn cây.

Tân Trường được xem là một trong những vùng trồng hồ tiêu trọng điểm của địa phương. Hiện khoảng 80% số hộ trong thôn tham gia trồng tiêu; trong đó, có gần 30% hộ đạt sản lượng từ 1 tấn tiêu khô/năm trở lên. Cây hồ tiêu không chỉ là nguồn thu nhập chính mà còn góp phần nâng cao đời sống của nhiều gia đình trong thôn.

Theo ông Hoan, trước đây người dân từng nhiều lần lao đao vì giá tiêu xuống thấp, có thời điểm không đủ bù chi phí sản xuất. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhờ sự liên kết của HTX trong hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chú trọng chăm sóc theo hướng hữu cơ nên đã dần khôi phục lại vườn tiêu bị sâu bệnh trước đây. Quan trọng hơn là việc bao tiêu sản phẩm giá ổn định từ HTX Sản xuất kinh doanh hồ tiêu Vĩnh Linh nên bà con đã dần lấy lại niềm tin với cây trồng chủ lực này.

Liên kết bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm

Đối với tiêu hữu cơ, hàng năm HTX Sản xuất kinh doanh hồ tiêu Vĩnh Linh thu mua với giá cao hơn tiêu truyền thống từ 15-20%. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những hộ dân kiên trì thực hiện quy trình sản xuất sạch, đồng thời tạo động lực để mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn.“Giá tiêu hữu cơ được HTX thu mua cao hơn tiêu truyền thống. Khi tiêu bảo đảm chất lượng thì sẽ được thị trường đón nhận với giá cao và ổn định hơn, đem lại giá trị kinh tế cho người dân”, anh Minh cho biết.

Không dừng lại ở việc thu mua sản phẩm, HTX còn đồng hành cùng người dân trong suốt quá trình sản xuất. Từ tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng phân bón hữu cơ, kiểm soát quy trình canh tác đến xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, mọi khâu đều được thực hiện chặt chẽ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng của thị trường xuất khẩu. Đây chính là yếu tố quan trọng để bảo đảm phát triển bền vững cây hồ tiêu cũng như chất lượng khi thực hiện liên kết cho người dân.

Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu sản xuất sạch, nhiều diện tích hồ tiêu trên địa bàn đã đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường như Mỹ, Nhật Bản và một số nước châu Âu. Hiện nay, HTX đã xây dựng được vùng liên kết với sản lượng hơn 80 tấn tiêu khô đạt chuẩn, tạo điều kiện cho thành viên và người dân được hưởng mức giá thu mua cao hơn thị trường.

Hạt tiêu đỏ hữu cơ Vĩnh Linh đạt chất lượng Ocop 4 sao - Ảnh: M.H

Theo anh Nguyễn Tấn Minh, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh hồ tiêu Vĩnh Linh, để mở rộng diện tích tiêu hữu cơ và nâng cao giá trị sản phẩm, cần có sự chung tay của chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tập quán canh tác, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Hồ tiêu từ lâu được xem là cây trồng chủ lực mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho người dân các địa phương như Cửa Tùng, Vĩnh Hoàng và nhiều vùng chuyên canh khác của tỉnh Quảng Trị. Ông Nguyễn Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND xã Cửa Tùng cho rằng “những năm trở lại đây, người dân trồng tiêu đã phục hồi lại được vườn tiêu và canh tác theo hướng hữu cơ có liên kết do đó chất lượng và giá cả tăng hơn trước đây. Chính quyền địa phương tăng cường công tác tuyên truyền, tạo điều kiện để người dân tiếp cận với khoa học kỹ thuật, hỗ trợ liên kết nhằm khuyến khích người dân nâng cao hiệu quả từ lợi thế địa phương”.

Với diện tích khoảng 1.300ha, cây hồ tiêu ở Quảng Trị từng trải qua những giai đoạn khó khăn khi giá cả liên tục xuống thấp, nhiều diện tích bị ảnh hưởng bởi sâu bệnh, khiến không ít hộ dân chặt bỏ hoặc thu hẹp diện tích sản xuất. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy hướng đi sản xuất hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ đang từng bước khẳng định hiệu quả. Khi sản phẩm đạt các tiêu chuẩn chất lượng, được công nhận OCOP 4 sao, có chỉ dẫn địa lý và được doanh nghiệp, HTX bao tiêu với giá trị cao hơn, người nông dân không chỉ có thêm thu nhập mà còn có thêm niềm tin để tiếp tục gắn bó với cây tiêu.

Minh Hiển