QTO - Sau gần 9 năm triển khai, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã tạo dấu ấn rõ nét trong phát triển kinh tế nông thôn, trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi tư duy sản xuất của người dân. Từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, nhiều chủ thể đã từng bước chuyển sang tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, chú trọng liên kết chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển theo nhu cầu thị trường.

Chuyển đổi hướng sản xuất

Trước khi hoàn thiện để được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, tinh dầu tràm Nghĩa Ninh, phường Đồng Sơn được bán ra thị trường theo hình thức truyền thống. Chủ cơ sở tận dụng các chai thủy tinh đủ kích cỡ để đựng tinh dầu tràm và bán cho người tiêu dùng. Sản phẩm hoàn toàn không có bao bì riêng và nhãn mác để khách hàng có thể nhận diện thương hiệu. Mặc dù là sản phẩm truyền thống có chất lượng nhưng những hạn chế này khiến tinh dầu tràm Nghĩa Ninh bị thu hẹp thị trường và giá trị kinh tế không cao.

Tham gia chương trình OCOP đã trở thành bước ngoặt quan trọng đối với sản phẩm tinh dầu tràm Nghĩa Ninh. Từ việc chỉ bán chất lượng, cơ sở đã đầu tư hoàn thiện quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và đăng ký các tiêu chuẩn cần thiết. Nhờ đó sản phẩm bán ra thị trường đã tạo được lòng tin, uy tín với khách hàng.

Ông Phan Văn Tân, chủ cơ sở tinh dầu tràm Nghĩa Ninh cho biết: “Tham gia OCOP đã giúp cho tôi nhận ra việc sản phẩm được đánh giá cao và khách hàng tin tưởng lựa chọn không chỉ có chất lượng tốt mà phải đáp ứng các yếu tố như bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc. Chính vì vậy, cơ sở đã đầu tư kinh phí để hoàn thiện sản phẩm. Đến nay, tinh dầu tràm Nghĩa Ninh đã được công nhận OCOP 3 sao”.

Nhiều chủ thể hướng đến xây dựng sản phẩm theo chuỗi giá trị - Ảnh: Đ.N

Là sản phẩm truyền thống trước đây từng có nguy cơ mai một, tuy nhiên, tinh dầu tràm Giáo Vượng đã từng bước hoàn thiện, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu để trở thành sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực miền Trung-Tây Nguyên và sản phẩm OCOP 3 sao. Ông Lê Văn Giáo, chủ cơ sở sản xuất tinh dầu tràm Giáo Vượng cho hay: Mặc dù còn gặp rất nhiều khó khăn, nhưng cơ sở đã cố gắng xây dựng những tiêu chí chưa đạt để đưa tinh dầu tràm Giáo Vượng trở thành sản phẩm OCOP.

Trước đây, sản phẩm sản xuất và bán ra thị trường không có nhãn mác, mẫu mã nhưng từ năm 2021, cơ sở đã nghiên cứu, đầu tư thiết kế mẫu mã bao bì, nhãn hiệu để hướng đến sản phẩm đạt chuẩn OCOP. Đầu năm 2022, sản phẩm đã được chứng nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Nhờ OCOP, đến nay, sản phẩm truyền thống như tinh dầu tràm Giáo Vượng đã có mẫu mã riêng biệt, hiện đại hơn.

Xây dựng chuỗi giá trị

Mặc dù máy móc, cơ sở vật chất của không ít cơ sở vẫn còn tương đối đơn giản, tuy nhiên, việc đầu tư hoàn thiện mẫu mã, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu cho sản phẩm đã cho thấy chuyển biến trong thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Từ chỗ manh mún, mang nặng truyền thống thì nay đã hướng đến sản xuất nông nghiệp hiện đại, định hướng theo chuỗi giá trị.

"Do nguồn nguyên liệu để chưng cất tinh dầu tràm ở địa phương ngày càng khan hiếm nên cơ sở nhiều lần đã tính đến chuyện dừng sản xuất. Để chủ động nguồn nguyên liệu và bảo đảm đầu vào chất lượng, cơ sở đã liên kết với một số hộ dân xây dựng vùng trồng nguyên liệu. Trước đây nguồn nguyên liệu phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, đến nay, sau khi tham gia vào OCOP, bên cạnh hoàn thiện mẫu mã sản phẩm, cơ sở đã có vùng trồng nguyên liệu lên đến 10ha phục vụ cho việc chưng cất sản phẩm tinh dầu tràm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ khách hàng trong và ngoài nước", ông Lê Văn Giáo, chủ cơ sở sản xuất tinh dầu tràm Giáo Vượng chia sẻ.

Hiện nay, toàn tỉnh có gần 295 sản phẩm đạt chuẩn OCOP, trong đó có 263 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, 29 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao, 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao. Chương trình OCOP đã tạo ra cuộc cách mạng tuy duy với nhiều chủ thể, nông dân. Từ việc chỉ biết sản xuất những gì mình có thì nay họ đã chuyển sang sản xuất những gì thị trường cần. Nhờ có OCOP, sản phẩm bán ra đã được chế biến sâu, có nhãn mác và câu chuyện sản phẩm.

Ông Nguyễn Quốc Tuấn, Phó Chánh Văn phòng điều phối NTM, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn cho biết: Giá trị lớn nhất mà chương trình OCOP mang lại không chỉ là số lượng sản phẩm được công nhận mà còn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân. Thông qua OCOP, người dân từng bước nhận thức rõ rằng muốn sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường thì phải đầu tư bài bản từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đến mẫu mã, bao bì và xây dựng thương hiệu. Đây chính là động lực để các sản phẩm nông thôn ngày càng nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững.

Đ.Nguyệt