QTO - Những năm gần đây, tận dụng diện tích đất trũng thấp, bãi bồi quanh năm ngập nước, nông dân xã Triệu Cơ, đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa cây sen vào canh tác. Hướng đi này không chỉ giúp hồi sinh những vùng đất khó mà còn mở ra sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Thu hoạch hạt sen trên vùng đất trũng Triệu Cơ - Ảnh: K.S

Hướng đi mới từ cây sen

Trước đây, nhiều diện tích tại xã Triệu Cơ là vùng đồng trũng sâu, thường xuyên ngập úng vào mùa mưa, khiến việc canh tác lúa gặp nhiều khó khăn, hiệu quả bấp bênh. Thực trạng này dẫn đến việc một bộ phận người dân bỏ hoang ruộng đồng, ao hồ, khiến cỏ dại mọc um tùm. Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm tăng giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích, cấp ủy và chính quyền xã Triệu Cơ đã tích cực vào cuộc.

Qua khảo sát, nhận thấy đặc thù thổ nhưỡng bùn lầy rất phù hợp với cây sen, xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hộ dân chuyển đổi những diện tích lúa kém hiệu quả sang trồng sen. Từ các diện tích thử nghiệm ban đầu, đến nay cây sen đã khẳng định được vị thế trên đồng đất trũng Triệu Cơ.

So với cây lúa, cây sen sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội về chi phí đầu tư và công chăm sóc. Theo kinh nghiệm của bà con, sen là loại cây “dễ tính”, phù hợp đất trũng, tỉ lệ hao hụt thấp và ít sâu bệnh. Nông dân chỉ cần đầu tư giống cho lần đầu, các năm sau cây sẽ tự phát triển sau khi bón phân cơ bản. Thông thường, sen bắt đầu xuống giống từ tháng 2 dương lịch. Sau khoảng 4-6 tháng chăm sóc sẽ cho thu hoạch và thời gian thu hái kéo dài liên tục trong 3 tháng.

Khách tham quan và người dân chụp ảnh bên hồ sen ở Triệu Cơ - Ảnh: K.S

Chị Nguyễn Thị Thùy, trú tại thôn Phương An, một trong những hộ dân tiên phong trồng sen ở xã Triệu Cơ chia sẻ: “Gia đình tôi trồng hơn 1 mẫu sen. Vùng đất này trước đây trồng lúa thường bị ngập lụt, năng suất rất thấp. Từ khi chuyển sang trồng sen, tôi thấy cây phù hợp chân đất này. Hiện nay sen bước vào thu hoạch, bà con rất phấn khởi vì cây phát triển tốt, chất lượng cao. Đặc biệt, chúng tôi yên tâm về đầu ra nhờ có hợp tác xã thu mua tận nơi. Với thu nhập từ 60-70 triệu đồng/sào, hiệu quả kinh tế từ sen cao hơn nhiều lần so với trồng lúa”.

Phấn khởi trước kết quả đạt được, vụ tới, chị Thùy dự định chuyển đổi thêm 1 sào đất lúa kém hiệu quả sang trồng sen. Mô hình này không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn mở ra sinh kế bền vững trên vùng đất khó.

Nâng cao giá trị nông sản

Đến nay, toàn xã Triệu Cơ đã phát triển được 35ha sen. Đầu ra sản phẩm tương đối ổn định nhờ sự kết nối chặt chẽ giữa hợp tác xã và thương lái. Giá hạt sen vỏ trung bình đạt 50.000 đồng/kg; sản phẩm đã tách lụa và lấy tim sen có giá khoảng 160.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, bình quân mỗi ha sen cho lãi ròng khoảng 150 triệu đồng, góp phần quan trọng vào công tác giảm nghèo tại địa phương.

Bên cạnh giá trị kinh tế, những hồ sen xanh ngát còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch sinh thái. Chị Lương Thị Thanh Trà đến từ phường Quảng Trị chia sẻ: “Thấy hồ sen ở Triệu Cơ quá đẹp và thơm nên tôi dừng chân chụp ảnh kỷ niệm. Hy vọng địa phương phát triển thêm các dịch vụ trải nghiệm để quảng bá hình ảnh quê hương nhiều hơn”.

Quy trình chế biến các sản phẩm từ sen tại Hợp tác xã Nông sản sen Triệu Sơn - Ảnh: K.S

Để góp phần đưa cây sen thực sự trở thành cây trồng chủ lực, HTX Nông sản sen Triệu Sơn đã tập trung vào khâu chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bà Trần Thị Lan, Phó Giám đốc HTX Nông sản sen Triệu Sơn cho biết: “Dựa trên nguyên liệu địa phương, chúng tôi thu mua sen tươi để chế biến 10 dòng sản phẩm từ thân, lá, hạt đến tim sen. Sen Triệu Cơ rất chất lượng, thơm ngon nhờ trồng ở lớp bùn màu mỡ. Sản phẩm của HTX hiện có mặt tại các siêu thị trong toàn quốc, đặc biệt là thị trường TP. Hồ Chí Minh. Hiện, HTX tạo việc làm ổn định cho 5 lao động với mức lương 6 triệu đồng/tháng, doanh thu đạt khoảng 1 tỉ đồng/năm. Xác định sen là cây trồng tiềm năng, xã Triệu Cơ đang từng bước xây dựng loại cây này thành sản phẩm chủ lực. Định hướng tới đây, HTX đa dạng hóa các sản phẩm chế biến sâu từ ngó, lá và củ sen; đồng thời đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại”.

Sự hồi sinh của những vùng thấp trũng tại xã Triệu Cơ cho thấy tư duy đổi mới, sự nhạy bén của người nông dân trong việc thích ứng tự nhiên. Với sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền, cây sen hứa hẹn trở thành "đòn bẩy" thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch UBND xã Triệu Cơ Hoàng Thị Hồng Huế cho biết: “Địa phương sẽ tiếp tục vận động người dân khai thác tối đa diện tích đất trũng, ao hồ bỏ trống để mở rộng quy mô trồng sen. Xã sẽ phối hợp hướng dẫn kỹ thuật an toàn, hỗ trợ bà con xây dựng sản phẩm OCOP và khuyến khích phát triển du lịch trải nghiệm tại các hồ sen”.

Kô Kăn Sương