QTO - Những năm gần đây, khu vực miền núi tỉnh Quảng Trị chứng kiến sự chuyển mình rõ nét trong phát triển kinh tế nông thôn. Từ những sản phẩm mang tính tự cung, tự cấp, các tổ hợp tác (THT), hợp tác xã (HTX) đã từng bước xây dựng sản phẩm OCOP gắn với thị trường. Đặc biệt, việc thay đổi nhận thức trong xây dựng thương hiệu, kết nối tiêu thụ và ứng dụng chuyển đổi số đang mở ra hướng đi bền vững cho sản phẩm nông sản miền núi.

Gắn sản xuất với nhu cầu thị trường

Trước đây, không ít sản phẩm đặc trưng như cà phê Khe Sanh, thổ cẩm A Bung, măng rừng, các loại dược liệu… dù bảo đảm chất lượng nhưng vẫn loay hoay trong việc tìm đầu ra. Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu nhãn hiệu, chưa chú trọng bao bì khiến giá trị sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng. Tuy nhiên, khi chương trình OCOP được triển khai, cùng với sự đồng hành của các ngành chức năng, nhận thức của người dân, HTX đã có nhiều thay đổi tích cực, làm sản phẩm không chỉ để bán, mà phải bán được giá trị.

Hợp tác xã Cà phê hữu cơ sinh thái Chân Mây quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội - Ảnh M.H

Một trong những điểm sáng là HTX Cà phê hữu cơ sinh thái Chân Mây ở thôn Chênh Vênh, xã Hướng Phùng, nơi những người trẻ là đồng bào dân tộc thiểu số đang góp phần thay đổi cách tiếp cận thị trường. Tiêu biểu là chị Hồ Thị Nương, người đã mạnh dạn đưa sản phẩm cà phê của HTX lên các nền tảng mạng xã hội.

Cách làm này tuy còn mới mẻ ở miền núi nhưng đã cho thấy hiệu quả bước đầu, mở ra hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số. Chị Hồ Thị Nương chia sẻ: “Thời gian qua, tôi được tham gia các lớp tập huấn về ứng dụng chuyển đổi số để bán hàng thông qua xây dựng trang web về HTX, đăng trên facebook, zalo và livestream những sản phẩm đặc trưng để từ đó đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng”.

Nếu như HTX Cà phê hữu cơ sinh thái Chân Mây thể hiện sự năng động của người trẻ trong kết nối thị trường thì HTX Nông sản Khe Sanh lại là minh chứng cho việc nâng tầm sản phẩm bằng chất lượng và thương hiệu. Hiện, sản phẩm cà phê Khe Sanh với sự đầu tư bài bản từ quy trình sản xuất đến bao bì, nhãn hiệu đang từng bước hướng tới đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao.

Điều mang lại ý nghĩa là HTX đã truyền cảm hứng sản xuất cà phê sạch đạt chuẩn hữu cơ cho bà con đồng bào dân tộc thiểu số. Từ 12 thành viên tham gia, hiện nay số lượng thành viên đã tăng lên 115 người. Chị Hồ Thị Thanh, một trong những thành viên của HTX chia sẻ, chị đã tham gia mô hình trồng cà phê theo hướng hữu cơ, được tập huấn, hướng dẫn từ khâu chăm sóc, thu hái nên chất lượng vườn cà phê dần được đảm bảo, sản lượng và giá trị từ cà phê của gia đình ngày càng nâng lên.

Chuyển đổi số-“đòn bẩy” nâng tầm sản phẩm

Thực tế cho thấy, việc kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP ở miền núi vẫn còn nhiều khó khăn. Thị trường chưa ổn định, khả năng quảng bá còn hạn chế, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều giữa các HTX, THT.

Để tháo gỡ “nút thắt” này, thời gian qua, các ngành chức năng của tỉnh đã đẩy mạnh hỗ trợ các chủ thể OCOP trong xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu, xúc tiến thương mại và ứng dụng chuyển đổi số. Nhiều lớp tập huấn về bán hàng online, đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử đã được triển khai, giúp người dân từng bước tiếp cận với phương thức kinh doanh hiện đại.

Người dân miền núi tiếp cận mô hình nông nghiệp hữu cơ - Ảnh M.H

Toàn tỉnh hiện có 160 sản phẩm OCOP của THT, HTX; trong đó, có 2 sản phẩm OCOP 5 sao, 31 sản phẩm OCOP 4 sao. Để hỗ trợ các HTX, THT miền núi nâng cao năng lực sản xuất và kết nối thị trường, thời gian qua, Liên minh HTX tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, đặc biệt là trong lĩnh vực chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho biết: “Chúng tôi tập trung tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số, trong năm 2025 đã tổ chức 21 lớp và phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức 11 lớp tập huấn hướng dẫn các HTX, THT ứng dụng công nghệ trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Đơn vị cũng hỗ trợ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, kết nối với doanh nghiệp, mở rộng thị trường tiêu thụ, nhất là đối với khu vực miền núi còn nhiều khó khăn”.

Bên cạnh đó, Sở Khoa học và Công nghệ cũng đã hỗ trợ các THT, HTX xây dựng nhãn hiệu, ứng dụng công nghệ bảo quản và quảng bá sản phẩm. Tiêu biểu như mô hình hỗ trợ chế biến, đóng gói cà phê Khe Sanh, măng A Ho, các loại dược liệu..., qua đó giúp nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ông Đào Ngọc Hoàng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết: “Chúng tôi đã hỗ trợ các HTX, THT ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chế biến, bảo quản nông sản, góp phần nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm. Đây là nền tảng quan trọng để sản phẩm OCOP miền núi có thể đáp ứng yêu cầu của thị trường”.

Có thể thấy, từ những thay đổi trong nhận thức đến sự đồng hành của các ngành chức năng, các THT, HTX ở miền núi Quảng Trị đang từng bước khẳng định hướng đi đúng trong phát triển sản phẩm OCOP. Khi sản phẩm được đầu tư bài bản, gắn với thương hiệu và kết nối thị trường, giá trị sản phẩm sẽ được nâng lên, mang lại thu nhập ổn định cho người dân.

Minh Hiển