QTO - Khoảng 15 năm trở về trước, làng biển Hải Ninh (nay thuộc xã Ninh Châu) được nhiều người biết đến với “đặc sản” là những triền cát trắng chạy dài tít tắp và những chiếc bơ nan chuyên quẩn quanh vùng biển cạn. "Biển cạn, đòn gánh nặng đè vai, cái đói, nghèo cứ bám riết địa phương chúng tôi trong suốt nhiều đời, rất khó tìm được cách hóa giải. Mãi cho tới giai đoạn 2012-2015, khi những chiếc tàu cá xa bờ của ngư dân nơi làng biển Hải Ninh lần lượt được đóng mới, vùng đất này thực sự “trở mình” để chứng kiến nhiều khởi sắc mạnh mẽ, mà cho tới nay, lớp người già như chúng tôi vẫn còn cảm thấy… bất ngờ!”, cụ Mai Đình Lừa, ở làng biển Hải Ninh cho biết.

Nhiều ngư dân ở làng biển Hải Ninh kể thêm với chúng tôi, từ nhiều đời qua, để sắm được một chiếc tàu lớn vươn khơi xa là điều chẳng mấy ai ở đây dám nghĩ tới. Sống ở vùng biển bãi ngang, do yếu tố địa lý, mặt bằng dân trí thấp..., suốt quãng thời gian dài, người dân nơi đây chỉ có thể đóng được những chiếc bơ nan nhỏ bé rồi nhìn thủy triều, thời tiết mà đi, dựa vào kinh nghiệm để tiến hành đánh bắt cá, mực quanh vùng biển cạn. Hiện nay, dọc vùng biển Hải Ninh có hơn 500 chiếc bơ nan như thế...

Những chiếc tàu cá đánh bắt xa bờ của ngư dân làng biển Hải Ninh neo đậu tại khu vực cầu Quán Hàu - Ảnh: V.M

Theo anh Nguyễn Văn Đông, Tổ phó Tổ tàu đoàn kết trên biển thôn Tân Định, xã Ninh Châu, trước đây, nhắc đến vùng cát Hải Ninh, người ta thường nhớ đến một vùng đất muốn giao thương với bên ngoài, người dân phải lội qua những cồn cát dài gần chục cây số. Cái nghèo bủa vây đến mức nhiều gia đình không sắm nổi đôi dép, phải dùng tới bẹ chuối, tấm ván buộc vào chân để lội cát cho bớt nóng.

"Cũng do nghèo khó, tôi cùng nhiều thanh niên khác trong làng biển này vừa lớn lên đã bươn chải về Bảo Ninh, Hải Thành, Quang Phú hoặc vào tận Vũng Tàu để làm thuê nghề đánh bắt khơi xa. Nhờ chăm chỉ lao động, kiên trì tích lũy thu nhập, giai đoạn 2012-2015, vùng biển bãi ngang Hải Ninh đã chứng kiến nhiều gia đình ở địa phương lần lượt “khai sinh” ra những chiếc tàu cá công suất lớn (từ 100 CV trở lên) nhằm vươn khơi thực hiện giấc mơ đổi đời. Kể qua tưởng chừng đơn giản, nhưng để có được những chiếc tàu cá lớn như vậy, nhiều chủ tàu phải vay mượn sổ đỏ của người thân, hàng xóm, bạn bè đi cầm cố ngân hàng. Các chú xem, thời điểm đó giá trị tài sản của mỗi chiếc tàu cá xa bờ, ngư lưới cụ đều trên 1 tỉ đồng, trong hầu hết các sổ đỏ ở địa phương mang đi cầm cố cũng không vượt quá 200 triệu đồng. Làng nghèo nên giá trị đất đai, tài sản trong mỗi gia đình nơi đây có thấm tháp gì đâu. Ngay như bản thân tôi hồi đó cũng phải vay tới 4 cái sổ đỏ của anh em ruột thịt trong gia đình, mới sắm được 1 chiếc tàu cá 100 CV để hoạt động cho tới nay…”, anh Đông chia sẻ.

Nghề đánh bắt xa bờ đã tạo động lực để người dân làng biển Hải Ninh mạnh dạn mở mang thêm dịch vụ hậu cần nghề cá trên vùng cát rất hiệu quả - Ảnh: V.M

Được biết, đầu năm 2012, ngư dân Mai Văn Hậu, thôn Tân Hải, xã Ninh Châu, sau một thời gian đi làm thuê ở miền Nam trở về đã mạnh dạn mang theo một chiếc tàu cá công suất 100 CV trước sự thán phục của nhiều người địa phương. Đây là chiếc tàu cá đầu tiên của làng biển Hải Ninh do anh Hậu mua lại từ một ngư dân trong miền Nam, rồi đưa ra neo đậu tại cửa biển Nhật Lệ. Số tiền anh mua tàu cá và ngư lưới cụ ngót nghét gần 1 tỉ đồng.

Nhờ mạnh dạn vươn khơi, năm 2013, anh Hậu đã bán chiếc tàu này cho một ngư dân trong xã và huy động thêm nguồn vốn trong anh em bà con, ngân hàng để đóng mới một chiếc tàu cá có công suất lên tới 220 CV. Hiện nay, toàn làng biển Hải Ninh có tổng số 8 chiếc tàu đánh bắt  xa bờ, hoạt động rất hiệu quả. Vào thời điểm hưng thịnh nhất, cả làng biển Hải Ninh có đến 30 chiếc tàu cá công suất từ 100 CV trở lên, tạo việc làm ổn định cho gần 200 lao động, với mức thu nhập bình quân hàng tháng cao gấp đôi so với các lao động đánh bắt gần bờ.

Trong giai đoạn từ 2020 đến nay, rất nhiều hộ có tàu cá lớn ở địa phương đã bán tàu với giá thành thấp bằng ½ khi sắm mới, để theo nghề nuôi tôm trên cát. Hiệu quả đâu chẳng thấy, chỉ thấy hầu hết các hộ đánh bắt xa bờ khi chuyển sang nghề nuôi tôm trên cát đều nợ chất chồng vì thua lỗ. Bây giờ, hầu hết trong số đó dù có muốn quay trở lại nghề biển xa thì chỉ đi “làm bạn” chứ không được “làm chủ” như trước đây. Vì toàn bộ tài sản của họ cơ bản hiện đang nằm trong ngân hàng, không có đủ tiền để đóng mới tàu lớn.

Dẫn chúng tôi vượt qua mấy trảng cát phủ đặc cỏ rười, cỏ lông chông để đến bên chiếc bơ nan đậu sát mép biển, anh Hoàng Minh Chiến, thôn Tân Định, xã Ninh Châu, lý giải: "Hầu hết các ngư dân trong làng tuy có tàu cá công suất lớn dùng khai thác vùng biển xa, nhưng vẫn sắm thêm những chiếc bơ nan dưới 30 CV nhằm đánh bắt ven bờ. Vì tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân trong làng đều đăng ký hành nghề rập mực lá, lưới rê, lái cá chim trắng…, nên chỉ hoạt động được trên biển từ tháng 1 đến hết tháng 9 là phải chấp nhận nằm bờ. Kể từ thời gian này đến hết năm, do bước vào mùa biển động nên ngư dân không thể hoạt động được những nghề nói trên. Khi sắm thêm chiếc bơ nan này, tôi đã có thêm thu nhập, việc làm ngay trong mùa nhàn rỗi. Có bơ nan, vào mùa biển động cũng đỡ phải ngồi nhớ biển, hạn chế được tình trạng dùng bia, rượu, chơi bời nhằm đốt thời gian, tiền bạc, gây bất hòa với vợ con, làng xóm…”.

Văn Minh