QTO - Những năm qua, Quảng Trị đã chủ động ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ (KHCN) vào công tác quản lý, bảo vệ rừng (QLBVR), đặc biệt là phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR). Giải pháp này đã góp phần tích cực giúp các lực lượng chức năng, chủ rừng phát hiện sớm những biến động hiện trạng rừng và nâng cao hiệu quả công tác QLBVR, PCCCR theo hướng hiện đại, bền vững.
Quảng Trị hiện có hơn 840.000ha rừng (trong đó, rừng tự nhiên gần 596.000ha, rừng trồng 178.000ha và diện tích đã trồng rừng hơn 66.000ha). Tỉ lệ che phủ rừng toàn tỉnh đến thời điểm hiện tại là 61,01%.
Hiện nay, đa số diện tích rừng trên địa bàn tỉnh chủ yếu phân bố ở các vùng núi cao hiểm trở, điều kiện giao thông đi lại rất khó khăn, dân cư phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều phong tục tập quán lạc hậu nên nguy cơ xâm canh, xâm lấn rừng, khai thác gỗ trái pháp luật vẫn đang ở mức cao.
Trong khi đó, mỗi kiểm lâm địa bàn được giao phụ trách quản lý từ 5.000-7.000ha rừng, dẫn tới việc tuần tra dài ngày, rất khó khăn... Bởi vậy, việc tăng cường áp dụng KHCN, chuyển đổi số vào thực tiễn QLBVR, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng là một trong những giải pháp hiệu quả để phát hiện sớm biến động hiện trạng rừng, mất rừng...
 |
| Lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào công tác quản lý, bảo vệ rừng - Ảnh: V.Minh |
Những năm trước đây, việc QLBVR trên địa bàn tỉnh chủ yếu dựa vào bản đồ giấy, kinh nghiệm nên việc BVR có lúc, có nơi còn chưa chặt chẽ, thiếu chính xác. Từ năm 2006, việc áp dụng KHCN trong công tác QLBVR đã được quan tâm thực hiện nhằm quản lý bản đồ số hóa 3 loại rừng, hiện trạng rừng trên máy tính bằng các phần mềm như MapInfor, ArcGis.
Từ đó đến nay, việc cập nhật diễn biến rừng, xây dựng bản đồ trồng rừng, bản đồ xác nhận hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp phục vụ cho công tác chuyển mục đích sử dụng rừng, bản đồ quy hoạch 3 loại rừng, PCCCR… được chú trọng. Trên cơ sở áp dụng tiến bộ KHCN thông qua các phần mềm MapInfor, MapSource, Microstation, Arcview, đã tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan từ cấp tỉnh đến xã, đơn vị, chủ rừng dễ dàng theo dõi QLBVR.
Ông Vương Công Thuyết, Trạm trưởng Trạm bảo vệ rừng số 2 Cầu Khỉ (Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu-khe Nước Trong) chia sẻ: “Trước đây, mỗi lần tuần tra rừng là phải cầm theo sổ sách, bút ghi chú từng đoạn đường, từng vị trí phát hiện dấu hiệu bất thường. Giờ chỉ cần vài thao tác là cập nhật được hết lên hệ thống, từ tọa độ, khoảnh rừng đến hình ảnh thực địa, rất thuận tiện.
Bằng ứng dụng thiết bị flycam, điện thoại thông minh…, người kiểm tra có thể đứng cách xa điểm kiểm tra và điều khiển thiết bị thực hiện việc kiểm tra với tầm nhìn từ trên cao, dễ dàng bao quát được biến động tài nguyên rừng. Từ đó, xác nhận được hiện trạng rừng thực tế với thời gian ngắn nhất và diện tích bị biến động với độ chính xác cao để đưa ra những giải pháp phù hợp theo tình hình thực tế”.
Với quyết tâm “Lấy dữ liệu số làm nền tảng-lấy hiệu quả quản lý làm mục tiêu- lấy bài toán thực tiễn làm trung tâm”, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã đặt mục tiêu, gồm: Thống nhất một nền tảng dữ liệu rừng kết nối thông suốt từ tỉnh đến cơ sở, tích hợp WebGIS mở; đồng bộ dữ liệu tài nguyên rừng với ngành đất đai để công khai cho toàn dân khai thác, sử dụng; số hóa 100% thủ tục hành chính lâm nghiệp; triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc lâm sản bằng mã QR. Ngoài ra, chi cục còn chủ động xây dựng bộ dữ liệu không gian phục vụ triển khai Quy định EUDR về chống mất rừng; tăng cường tập huấn kỹ năng số cho 100% cán bộ kiểm lâm cơ sở; xây dựng thí điểm từ 2-3 mô hình "Kiểm lâm số" tại các hạt có điều kiện thuận lợi kể từ năm 2027...
Những năm gần đây, ngành Lâm nghiệp tỉnh đã tăng cường ứng dụng KHCN để theo dõi diễn biến rừng, giám sát sự thay đổi hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp; cập nhật tất cả các lô rừng có biến động trong từng năm vào cơ sở dữ liệu; số hóa thông tin và quản lý đồng bộ từ cơ sở đến Trung ương; rà soát điều chỉnh 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh; tiếp cận với thực tế tại hiện trường, giúp cho ngành Lâm nghiệp quản lý rừng và đất lâm nghiệp hiệu quả hơn.
Ông Nguyễn Công Chung, Trưởng phòng Quản lý bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên, Chi cục Kiểm lâm tỉnh, cho biết: “Hiện nay, hầu hết cán bộ nghiệp vụ của Chi cục Kiểm lâm đều sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng cài đặt các phần mềm FMRS, Vtool, GeoPfes có nền ảnh vệ tinh… để quản lý, giám sát, điều tra, khảo sát thực địa; chuyển đổi và khai thác các dữ liệu bản đồ số, xác định vị trí, khoanh vẽ lô rừng, điểm, đường, xác định khoảng cách, diện tích một cách nhanh chóng và chính xác.
Ngoài ra, lực lượng kiểm lâm còn chú trọng ứng dụng các tiến bộ KHCN nhằm theo dõi hệ thống cảnh báo, dự báo cấp dự báo cháy rừng, tiến tới xây dựng cơ sở dữ liệu để quản lý theo dõi biến động rừng, giám sát mất rừng. Nhờ đó, lực lượng chức năng đã phát hiện sớm được các vụ vi phạm xâm hại rừng để kịp thời ngăn chặn, xử lý, không để mở rộng diện tích xâm lấn…”.
Văn Minh
