QTO - Cách đây tròn 60 năm, ngày 20/9/1966, Trường cấp 3 Đồng Hới, tiền thân của Trường THPT Đồng Hới ngày nay được thành lập. Hành trình đi qua 60 mùa hoa phượng nở, các thế hệ giáo viên, học sinh nhà trường đã có nhiều đóng góp cho quê hương, đất nước, làm rạng danh thêm truyền thống vẻ vang của nhà trường.

Ngược dòng thời gian 60 năm về trước, Trường cấp 3 Đồng Hới thành lập tại vùng đất Cồn Chùa. Vào thời điểm khi cả nước đang oằn mình trong khói lửa chiến tranh, 17 cán bộ giáo viên do thầy giáo Hoàng Trọng Đóa làm hiệu trưởng cùng nhau đào hầm hào, làm lán trại, dựng trường lớp... kịp đón 365 học sinh tựu trường năm học đầu tiên.

Trên vùng đất lửa Quảng Bình cũ, ngôi trường cấp ba non trẻ vừa mới ra đời đã cùng với quân và dân Quảng Bình làm rạng danh quê hương “Hai giỏi”, thực hiện lời dạy của Bác Hồ kính yêu “Còn non, còn nước, còn người/Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay”.

Từ trong hầm tối, ánh sáng tri thức vẫn cháy bỏng cùng lời ca, tiếng hát át tiếng bom. Giáo viên vừa là người thầy đồng thời cũng là những chiến sĩ tự vệ, vững tay súng bảo vệ mái trường thân yêu, kiên cường bám lớp dạy học sinh. Học sinh ngoài giờ học còn tham gia đào công sự, chặt lá ngụy trang pháo cao xạ trên đồi Độc Lập.

Quên sao được sự kiện bi thương ngày 5/1/1967, máy bay Mỹ oanh tạc đất Cồn Chùa, văn phòng nhà trường bị đánh tan, hầm sập, 3 học sinh bị bom vùi. Vượt qua khó khăn, vất vả, mất mát, đau thương, ngọn lửa căm thù giặc, lòng yêu quê hương, đất nước càng bồi đắp thêm ý chí, tinh thần dạy và học của thầy và trò. Dưới mưa bom bão đạn, thậm chí có lúc trường phải chuyển sang học ban đêm, học sinh vẫn mũ rơm, túi dết đến trường, miệt mài cùng con chữ...

Toàn cảnh Trường THPT Đồng Hới - Ảnh: T.L

Sau 4 năm ở Cồn Chùa, năm học 1970-1971, Trường cấp 3 Đồng Hới chuyển về Cộn. Học kỳ II năm học 1971-1972, trường bị B52 cày nát phải sơ tán về Mỹ Cương, Trung Nghĩa, Đức Ninh. Đến năm học 1972-1973, một phần Trường cấp 3 Đồng Hới chia tách để thành lập Trường cấp 3 Bắc Quảng Ninh. Chiến tranh phá hoại lan rộng toàn miền Bắc, Trường cấp 3 Đồng Hới tiếp tục sơ tán ra xã Quảng Hòa, huyện Quảng Trạch cũ.

Hiệp định Paris ký kết, Trường cấp 3 Đồng Hới trở lại Cộn, ngay chính khuôn viên trước đây. Mùa xuân năm 1975, đất nước thống nhất. Nhân dân Quảng Bình cùng với cả nước bắt tay vào công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục đất nước. Trong điều kiện khó khăn, gian khổ của thời bao cấp, tập thể thầy và trò nhà trường vẫn “bền chí, kiên gan” đoàn kết vượt qua, tất cả vì mục tiêu “trồng người”.

Nhìn lại thời gian đầu khi mới thành lập trường, dù tuổi đời non trẻ, nhưng với sự phấn đấu không biết mệt mỏi trong phong trào dạy học, phong trào sẵn sàng phục vụ, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ quê hương, Trường cấp 3 Đồng Hới trở thành một "địa chỉ đỏ" đáng tin cậy của nền giáo dục tỉnh Quảng Bình cũ. Năm 1966, năm học đầu tiên, thầy và trò nhà trường vinh dự được  Đại tướng Võ Nguyên Giáp về thăm. Năm 1968, Bộ trưởng Nguyễn Văn Huyên vào thăm và tặng bằng khen cho trường. Năm 1976, khi về thăm quê, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng đã dành thời gian đến thăm trường.

Đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, từ năm học 1990-1991, với phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, trên nền đất cũ, từ những bức tường vôi loang lổ, mái nhà dột nát, bàn ghế hư hỏng... mọc lên những phòng học khang trang, sạch đẹp. Chất lượng giáo dục tiếp tục duy trì và phát huy lên một tầm cao mới. Tổng kết 10 năm đầu đổi mới (1990-2000), trường  được UBND tỉnh tặng bằng khen.

Từ năm 2001, với dấu ấn tuổi 40, đội ngũ sư phạm nhà trường luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục với những thành quả đáng trân trọng. Trong phong trào “Thi đua dạy tốt học tốt”, Trường THPT Đồng Hới đạt nhiều giải văn hóa cấp tỉnh, nhiều huy chương thể thao các loại. Đặc biệt, tháng 1/2006, Trường THPT Đồng Hới là đơn vị thứ 2 trong toàn tỉnh đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2001-2010.

Trong dịp kỷ niệm 40 năm thành lập, nhà trường vinh dự đón nhận bằng khen của Thủ tướng chính phủ. Nhân dịp này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng viết thư khen. Trên đà phát triển, tháng 3/2011, trường được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba. Đây là sự kiện quan trọng, một mốc son đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt và vượt bậc của nhà trường ở tuổi 45.

Các thế hệ thầy cô giáo, học sinh Trường THPT Đồng Hới - Ảnh: T.L

Kiên định với mục tiêu, nguyên lý giáo dục, nhà trường tích cực “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, thực hiện quyết liệt, đồng bộ các cuộc vận động: “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”, “Mỗi thầy cô giáo là tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”...

Với nhiều giải pháp phù hợp mang tính sáng tạo của giáo viên, học sinh. Cùng với đó là sự đồng lòng, đồng sức của các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là tay lái vững vàng của Đảng ủy, Ban Giám hiệu, tất cả tạo nên sức mạnh tổng hợp, viết nên những trang sử dài hơn trong bề dày thành tích của nhà trường.

Năm học 2026-2027, Trường THPT Đồng Hới tròn 60 tuổi, 60 mùa hoa phượng nở trong hành trình tiếp sức với nội lực dẻo dai, bền bỉ của các thế hệ giáo viên và học sinh. Song hành cùng dấu ấn 60 năm là gần 25.000 học sinh tốt nghiệp ra trường, trưởng thành, công tác trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Nhiều học sinh giữ những cương vị cốt cán tại các ban, ngành trung ương và địa phương; hàng ngàn học sinh trở thành sĩ quan quân đội, kỹ sư, bác sỹ, giáo viên, công nhân lành nghề... Họ trưởng thành từ mái trường này và chính họ đã tôn vinh, làm rạng danh truyền thống nhà trường.

Hành trình tròn 60 năm, quê hương, đất nước vẫn ghi ơn trọn vẹn sự đóng góp của các thế hệ thầy cô: Hoàng Trọng Đóa, Lê Quang Lịch, Trần Đình Hải, Lê Khánh, Trần Đình Các, Hoàng Xuân Trợ, Đặng Đức Sơn... Và không thể nào quên những tấm gương học sinh-chiến sĩ từ mái trường, tạm xếp bút nghiên theo tiếng gọi Tổ quốc lên đường nhập ngũ: Nguyễn Đức Kỳ lấy máu viết quyết tâm thư tình nguyện ra mặt trận và Nguyễn Kỳ Sơn, Đoàn Thu, Đặng Khiếm... sẵn sàng “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Trong giây phút lắng đọng này, hãy nghe những dòng nhật ký của liệt sĩ Nguyễn Kỳ Sơn vọng về từ chiến trường Thành Cổ Quảng Trị 54 năm về trước: “Rất có thể, rồi đây tôi sẽ ngã xuống. Không can gì, đấu tranh là phải đổ máu. Có máu mới có màu đỏ, có chiến thắng. Không sợ chết, không sợ hy sinh, gian khổ. Cuộc sống đẹp nhất là sống trong chiến trận. Cuộc đời đẹp nhất là cuộc đời được tôi rèn...”

Những kết quả đạt được của Trường THPT Đồng Hới qua 60 năm hình thành và phát triển ngoài sự nỗ lực, cố gắng, tâm huyết của đội ngũ cán bộ giáo viên, phụ huynh, học sinh còn có sự quan tâm, chỉ đạo, giúp đỡ nhiệt tình từ các cấp lãnh đạo tỉnh, thành phố, Sở Giáo dục và Đào tạo; sự hỗ trợ quý báu từ các ban, ngành, cơ quan đoàn thể, doanh nghiệp, nhà tài trợ...

Đây chính là nguồn cổ vũ, động viên về vật chất, tinh thần to lớn giúp thầy trò nhà trường tiếp tục phấn đấu, xứng đáng với danh hiệu trường chuẩn quốc gia; trở thành một địa chỉ giáo dục tin cậy của tỉnh Quảng Trị, xứng đáng với niềm tin Đảng bộ và Nhân dân trao gửi.

Hoàng Văn Hải

Hiệu trưởng Trường THPT Đồng Hới