QTO - Những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Quảng Trị đã có nhiều giải pháp thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học (NCKH), từng bước xây dựng môi trường giáo dục gắn với khoa học công nghệ. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc phỏng vấn ông Mai Huy Phương, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT để tìm hiểu về tín hiệu vui, cũng như những “điểm nghẽn” cần khơi thông trong lĩnh vực này.
- P.V: Thưa ông, thời gian qua, phong trào NCKH trong trường học ở Quảng Trị liên tục tạo dấu ấn ở đấu trường quốc gia và quốc tế. Từ góc độ quản lý, ông đánh giá thế nào về kết quả này?
- Ông Mai Huy Phương: Chúng tôi rất vui mừng khi học sinh Quảng Trị liên tục tạo dấu ấn trên các đấu trường trong nước và quốc tế. Đây là kết quả của chiến lược đầu tư trọng điểm. Chúng ta đang có những “cánh chim đầu đàn” với năng lực làm chủ công nghệ cao.
Đơn cử, Trường THPT Quảng Trị đã viết nên những trang vàng cho giáo dục tỉnh nhà. Năm 2017, dự án “Cánh tay robot cho người khuyết tật” của em Phạm Huy xuất sắc đoạt giải ba cuộc thi Khoa học-Kỹ thuật quốc tế (ISEF) tại Hoa Kỳ. Duy trì đỉnh cao, năm 2025, dự án “Xe lăn hỗ trợ người mắc bệnh xơ cứng teo cơ” của em Cao Trung Quân và Lê Minh Hiếu mang về giải tư quốc tế ISEF. Gần nhất, năm học 2025-2026, dự án “Hệ thống khung xương robot hỗ trợ di chuyển và giao tiếp cho người bị đột quỵ liệt nửa người” của học sinh nhà trường xuất sắc đoạt giải nhì quốc gia.
Nếu Trường THPT Quảng Trị mạnh về robot vật lý thì Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn lại tiên phong về phần mềm, AI và khởi nghiệp. Năm học 2023-2024, dự án “Găng tay điện tử chuyển đổi ngôn ngữ ký hiệu thành ngôn ngữ tự nhiên dành cho người câm điếc” của học sinh nhà trường đoạt giải nhất quốc gia, được chọn dự thi quốc tế. Tiếp đó, dự án “Thành cổ Quảng Trị 3D” đoạt giải nhất cuộc thi toàn quốc “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp”. Mới đây nhất, trường vừa có 2 dự án rất hay, chinh phục thành công cuộc thi quy mô quốc gia.
 |
| Từ “vườn ươm” Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, nhiều học sinh đã có những dự án hay, chinh phục các sân chơi lớn - Ảnh: Q.H |
- P.V: Ngoài những “cánh chim đầu đàn”, làn gió NCKH, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đã phát triển, lan tỏa ra sao trong toàn ngành GD-ĐT, thưa ông?
- Ông Mai Huy Phương: Thời gian qua, Sở GD-ĐT đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm thúc đẩy hoạt động NCKH và chuyển đổi số. Các chương trình bồi dưỡng năng lực số cho cán bộ quản lý, giáo viên thường xuyên được triển khai. Hệ thống quản lý giáo dục từng bước được số hóa.
Đến nay, hạ tầng số và công tác quản trị hệ thống giáo dục đã có nhiều chuyển biến tích cực. 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn đã triển khai các hệ thống quản lý học sinh, hồ sơ điện tử… Phong trào NCKH sư phạm ứng dụng và viết sáng kiến kinh nghiệm trong đội ngũ giáo viên được duy trì thường xuyên. Hằng năm, có hàng nghìn sáng kiến kinh nghiệm, đề tài nghiên cứu được triển khai từ thực tiễn giảng dạy.
Hiện nay, ngành Giáo dục Quảng Trị đang tiếp tục thúc đẩy các hoạt động giáo dục STEM/STEAM trong nhà trường. Qua ghi nhận, 100% cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn đã triển khai các hoạt động giáo dục STEM. Những hoạt động này đã góp phần giúp học sinh chuyển từ phương thức học tập thụ động sang học tập thông qua trải nghiệm, thực hành và giải quyết vấn đề thực tiễn.
- P.V: Bên cạnh tín hiệu vui, xin ông cho biết ngành đang gặp khó khăn gì trong đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo?
- Ông Mai Huy Phương: Hiện nay, ngành đang đối mặt với 3 “điểm nghẽn” về cơ sở hạ tầng, nhân lực và khai thác dữ liệu. Cụ thể, sự chênh lệch về điều kiện cơ sở vật chất giữa các vùng miền đang là rào cản lớn. Tại một số trường vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, điều kiện thiết bị và hạ tầng công nghệ còn rất hạn chế.
Về nhân lực, ngành vẫn còn thiếu giáo viên ở một số môn học có vai trò quan trọng trong phát triển khoa học, công nghệ như: Tin học, công nghệ, ngoại ngữ. Một thực tế khác là việc chuyển đổi số hiện nay chủ yếu tập trung vào số hóa hồ sơ, quản lý hành chính. Việc khai thác dữ liệu giáo dục để phục vụ quản trị, phân tích và ra quyết định mới chỉ ở giai đoạn đầu.
- P.V: Để hiện thực hóa mục tiêu đột phá phát triển giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong giai đoạn 2026-2030, ngành sẽ bắt đầu thay đổi từ đâu, thưa ông?
- Ông Mai Huy Phương: Đổi mới giáo dục trước hết phải bắt đầu từ đổi mới tư duy quản trị. Đây chính là “điểm khởi đầu” của mọi chuyển dịch. Các trường phải chuyển mạnh từ mô hình “quản lý hành chính” sang “quản trị nhà trường theo hướng đổi mới sáng tạo”. Người đứng đầu cơ sở giáo dục không thể chỉ ngồi điều hành thủ tục, mà phải đóng vai trò là người kiến tạo không gian sáng tạo, dám chịu trách nhiệm và dám trao quyền. Khi người đứng đầu thay đổi tư duy, đổi mới mới có thể hiện hữu trong từng bài giảng, từng sản phẩm của học sinh.
Bên cạnh đó, ngành GD-ĐT xác định phải xây dựng bằng được hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ theo mô hình “Nhà trường-doanh nghiệp-viện nghiên cứu”. Việc đầu tư hạ tầng số và phát triển giáo dục vùng khó khăn cũng sẽ được quan tâm nhiều hơn. Đặc biệt, ngành sẽ nỗ lực để hoàn thiện cơ chế chính sách và chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ giáo viên.
Chúng tôi hiểu, khi được tin tưởng, tôn vinh và tạo điều kiện phát triển, đội ngũ nhà giáo sẽ trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng nhất, là động lực trực tiếp thúc đẩy quá trình đổi mới sáng tạo trong toàn ngành.
- P.V: Xin cảm ơn ông!
Quang Hiệp (thực hiện)
