QTO - Hiện nay, tỉ số giới tính khi sinh tại tỉnh Quảng Trị vẫn ở mức cao, cho thấy tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) còn tồn tại ở một số xã, phường. Trước thực trạng này, ngành Y tế tỉnh phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh truyền thông, tư vấn trực tiếp tại cộng đồng nhằm từng bước thay đổi nhận thức về giá trị của trẻ em ở cả hai giới, hướng đến sự bình đẳng trong mỗi gia đình.

Tăng cường tư vấn tại cộng đồng

Tại tổ dân phố Cộn, phường Đồng Sơn, thời gian qua, cán bộ trạm y tế phường đã phối hợp với cộng tác viên dân số đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, tư vấn về bình đẳng giới (BĐG) và những tác động tiêu cực của tình trạng MCBGTKS.

Cán bộ trạm Y tế phường Đồng Sơn phối hợp với cộng tác viên dân số đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, tư vấn về bình đẳng giới - Ảnh: B.N

Nội dung tuyên truyền giúp người dân hiểu rõ hơn những bất cập từ tư tưởng trọng nam khinh nữ, đồng thời khẳng định con trai hay con gái đều có giá trị như nhau, cần được yêu thương, chăm sóc và tạo điều kiện phát triển bình đẳng. Đối với những gia đình sinh con một bề là gái, cán bộ y tế và cộng tác viên dân số tập trung tư vấn về BĐG giúp các cặp vợ chồng giảm áp lực phải sinh con trai để nối dõi tông đường. Thông qua những cuộc trò chuyện gần gũi, cởi mở, các gia đình đã có cách nhìn rõ ràng hơn về định kiến giới, từ đó xây dựng môi trường bình đẳng, nơi mọi trẻ em đều được yêu thương và chăm sóc như nhau.

Là một trong những hộ gia đình sinh hai con gái, chị Trương Thị Nguyệt, ở tổ dân phố Cộn chia sẻ: “Theo tôi, con nào cũng là con. Cha mẹ cần dành sự quan tâm, chăm sóc và tạo điều kiện tốt nhất cho các con ăn học nên người, trở thành những công dân có ích cho xã hội là điều quan trọng nhất ”.

Bên cạnh tuyên truyền tại cộng đồng, hoạt động truyền thông về BĐG cũng được trạm y tế phường Đồng Sơn phối hợp với các cơ sở giáo dục trên địa bàn triển khai trong trường học thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, hoạt động ngoại khóa, giúp học sinh nâng cao nhận thức về bình đẳng nam nữ, từng bước xóa bỏ định kiến giới và hình thành thái độ tôn trọng, không phân biệt đối xử dựa trên giới tính.

Từ đầu năm đến nay, phường Đồng Sơn ghi nhận 226 trẻ chào đời, gồm: 135 bé trai và 91 bé gái. Tỉ số giới tính khi sinh đạt 148 bé trai/100 bé gái, cao hơn mức 126 bé trai/100 bé gái của năm 2025. 

Ông Lê Thanh Cảnh, Giám đốc Trạm Y tế phường Đồng Sơn, cho biết: “Trước tình trạng MCBGTKS, chúng tôi đã trực tiếp tư vấn tại 146 hộ gia đình và thực hiện hơn 360 lượt tư vấn tại trạm y tế. Qua đó, giúp người dân hiểu rõ những hệ lụy của tình trạng này, nâng cao nhận thức về BĐG, không lựa chọn giới tính thai nhi, góp phần đưa tỉ số giới tính khi sinh trở về mức cân bằng tự nhiên”.

Cần giải pháp đồng bộ

Ngành y tế xã Nam Hải Lăng phối hợp với các cơ sở giáo dục trên địa bàn tuyên truyền về bình đẳng giới cho học sinh trong trường học - Ảnh: B.N

Trong 9 tháng của năm 2026, toàn tỉnh có 6.083 bé trai và 5.453 bé gái chào đời, tương ứng 111,5 bé trai/100 bé gái. Tuy nhiên, tỉ số giới tính khi sinh tại một số địa phương cao hơn đáng kể so với mức bình quân toàn tỉnh. Trong đó, xã Ba Lòng ghi nhận 19 bé trai và 7 bé gái, tương ứng 271 bé trai/100 bé gái; xã Minh Hóa có 80 bé trai và 38 bé gái, tương ứng 210,5 bé trai/100 bé gái; xã Cồn Tiên có 78 bé trai và 46 bé gái, tương ứng 169,6 bé trai/100 bé gái. Ngoài ra, một số địa phương khác như: Tân Lập, Đồng Thuận, Nam Gianh, Vĩnh Thủy và Vĩnh Định cũng có tỉ số giới tính khi sinh cao.

Bà Hoàng Thị Ba, viên chức dân số, Trạm Y tế xã Ba Lòng cho biết: “Trong quá trình tuyên truyền trực tiếp tại các hộ gia đình, chúng tôi gặp không ít khó khăn do những quan niệm truyền thống về giới vẫn còn tồn tại trong một bộ phận người dân. Đây là những quan niệm đã ăn sâu qua nhiều thế hệ nên việc thay đổi nhận thức cần có thời gian và sự kiên trì. Có những gia đình, cán bộ dân số phải gặp gỡ, trao đổi nhiều lần mới từng bước tạo được sự đồng thuận.

Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, đa dạng hóa các hình thức truyền thông, từ phát thanh trên hệ thống loa cơ sở, tư vấn trực tiếp tại hộ gia đình đến tổ chức tập huấn, nói chuyện chuyên đề nhằm nâng cao nhận thức về BĐG, từng bước giảm MCBGTKS trên địa bàn”.

Các địa phương tổ chức tập huấn cho viên chức y tế và cộng tác viên dân số về chương trình mất cân bằng giới tính khi sinh - Ảnh: B.N

Trước thực trạng tỉ số giới tính khi sinh ở một số địa phương cao hơn mức bình quân toàn tỉnh, các giải pháp giảm MCBGTKS cần được triển khai phù hợp với tình hình thực tế của từng địa bàn. Cùng với đẩy mạnh truyền thông về BĐG, ngành y tế cần nâng cao chất lượng tư vấn sức khỏe sinh sản, tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở y tế nhằm phát hiện, xử lý kịp thời hành vi lựa chọn giới tính thai nhi trái quy định. Đồng thời, việc thường xuyên phân tích số liệu sẽ giúp theo dõi chính xác những địa bàn có tỉ số giới tính khi sinh cao, từ đó phân bổ nguồn lực và triển khai các giải pháp phù hợp, hiệu quả.

Chi cục trưởng Chi cục Dân số Trương Hữu Thiện, cho biết: “Thời gian tới, Chi cục sẽ phối hợp với các địa phương tiếp tục đánh giá thực chất tình hình MCBGTKS, làm rõ những yếu tố tác động và những khó khăn trong quá trình triển khai. Trên cơ sở đó, xác định nhiệm vụ ưu tiên cho từng địa bàn, đồng thời thường xuyên đánh giá kết quả để kịp thời điều chỉnh giải pháp, bảo đảm các hoạt động được triển khai đúng trọng tâm và phù hợp”.

                                                                                                                                                          Bảo Nhi