QTO - Nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi (NCT) trên địa bàn tỉnh, Chương trình chăm sóc sức khỏe NCT đến năm 2030 tập trung vào các giải pháp mang tính thực thi cao, phù hợp  với bối cảnh sau khi sáp nhập tỉnh.

Chủ động thích ứng với già hóa dân số

Trước xu hướng già hóa dân số, chăm sóc sức khỏe NCT không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội. Chăm sóc NCT không thể chỉ dừng lại ở việc khám, chữa bệnh khi có vấn đề sức khỏe mà cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, từ dự phòng, phát hiện sớm bệnh tật đến điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng.

Với tỉ lệ NCT trên toàn tỉnh khoảng 17,46% (số liệu tại thời điểm tháng 6/2026) cho thấy nhiều nhiệm vụ, yêu cầu mới đối với hệ thống an sinh, y tế đang cần được kịp thời quan tâm và đưa ra hướng giải quyết phù hợp. Việc chủ động chuẩn bị các điều kiện chăm sóc sức khỏe NCT nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao mang ý nghĩa thực sự quan trọng. Đây vừa là yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội, vừa là giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống, góp phần giảm áp lực chăm sóc dài hạn đối với gia đình và xã hội.

Kế hoạch được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh, trong đó ưu tiên các địa phương có tỉ lệ NCT cao, vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các nhóm được quan tâm gồm: NCT, gia đình có NCT, người trực tiếp chăm sóc và những người tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt, chương trình chú trọng người có công với cách mạng, NCT thuộc hộ nghèo, cận nghèo và các đối tượng yếu thế trong xã hội. Việc xác định rõ địa bàn, nhóm đối tượng ưu tiên giúp các hoạt động chăm sóc sức khỏe đến đúng những người có nhu cầu, đồng thời tạo điều kiện để NCT tiếp cận dịch vụ phù hợp với hoàn cảnh và khả năng của mình.

Tư vấn, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại Trạm Y tế phường Nam Đông Hà - Ảnh: V.H

Đưa dịch vụ y tế đến gần người cao tuổi

Một trong những trọng tâm của chương trình là củng cố hệ thống cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, tăng cường phòng, chống bệnh không lây nhiễm và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho NCT. Theo mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, từ năm 2026, NCT được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm và được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe.

Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu có ít nhất 90% NCT được phát hiện, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm như: Ung thư, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, sa sút trí tuệ và các bệnh liên quan. Để hiện thực hóa giải pháp này, ngành y tế sẽ tổ chức các chiến dịch truyền thông lồng ghép khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh thường gặp và lập hồ sơ theo dõi sức khỏe. Các bệnh viện được nâng cao năng lực khám, chữa bệnh, phục hồi chức năng và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới.

Trong khi đó, trạm y tế cấp xã được chú trọng nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng, chống, điều trị và quản lý bệnh không lây nhiễm cho NCT tại gia đình và cộng đồng. Việc phát huy vai trò của y tế cơ sở có ý nghĩa thiết thực, bởi đây là tuyến y tế gần dân, thuận lợi trong phối hợp với gia đình và cộng đồng để theo dõi sức khỏe NCT thường xuyên, kịp thời.

Khi thông tin sức khỏe được quản lý, nguy cơ bệnh tật được phát hiện sớm và NCT được hướng dẫn theo dõi, điều trị phù hợp, công tác chăm sóc sẽ chủ động hơn, hiệu quả hơn, đồng thời tiết kiệm nguồn lực so với việc phải tập trung điều trị khi bệnh đã tiến triển nặng.

Cùng với nâng cao chất lượng dịch vụ tại cơ sở, kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% bệnh viện đa khoa tỉnh và bệnh viện đa khoa các khu vực có khoa lão khoa hoặc bố trí buồng, giường điều trị dành cho NCT. Đối với NCT cô đơn, bị bệnh nặng, không thể đến cơ sở khám, chữa bệnh, mục tiêu đặt ra là 100% được khám và điều trị tại nơi ở vào năm 2030…

Những mục tiêu này hướng đến việc giảm bớt trở ngại trong tiếp cận dịch vụ y tế, nhất là với NCT sức khỏe yếu, người sống một mình hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Chăm sóc sức khỏe vì thế không chỉ được đo bằng số lượt khám, chữa bệnh mà còn ở khả năng tiếp cận dịch vụ đúng lúc, đúng nhu cầu và phù hợp với từng đối tượng, từng hoàn cảnh của NCT.

Giao lưu thể thao góp phần rèn luyện sức khỏe, tăng cường kết nối và nâng cao đời sống tinh thần người cao tuổi - Ảnh: V.H

Phát huy vai trò gia đình và cộng đồng

Sức khỏe NCT không chỉ phụ thuộc vào dịch vụ y tế mà còn gắn chặt với thói quen sinh hoạt, khả năng tự chăm sóc và sự quan tâm của những người xung quanh. Vì vậy, chương trình xác định công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe và vận động thay đổi hành vi là một trong những giải pháp quan trọng, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng chăm sóc sức khỏe cho NCT và người thân trực tiếp chăm sóc.

Chương trình đặt ra mục tiêu có ít nhất 85% NCT hoặc người thân trực tiếp chăm sóc NCT biết thông tin về già hóa dân số và quyền được chăm sóc sức khỏe của NCT. Đến năm 2030, tỉ lệ NCT có khả năng tự chăm sóc, được cung cấp kiến thức và kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe đạt 90%; 100% NCT không có khả năng tự chăm sóc được gia đình và cộng đồng chăm sóc…

Để đạt được những mục tiêu này, hoạt động truyền thông sẽ được triển khai thông qua nhiều hình thức, từ tư vấn trực tiếp hay tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; xây dựng chuyên mục, phóng sự trên truyền hình, truyền thanh cấp xã và biên soạn các sản phẩm truyền thông phù hợp… với các nội dung tập trung cung cấp kiến thức về các bệnh thường gặp, kỹ năng chăm sóc và tự chăm sóc sức khỏe, đồng thời nâng cao nhận thức về quyền, lợi ích và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong chăm sóc NCT.

Cùng với đó, việc chú trọng xây dựng, duy trì các câu lạc bộ (CLB) chăm sóc sức khỏe NCT, lồng ghép nội dung chăm sóc sức khỏe vào các hoạt động định kỳ, đột xuất hay hưởng ứng sự kiện của các CLB NCT, phát triển mạng lưới tình nguyện viên được xem là hướng đi phù hợp với tình hình thực tế tại tỉnh.

Trên cơ sở đó, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu có ít nhất 60% số xã, phường, đặc khu có CLB liên thế hệ tự giúp nhau hoặc mô hình CLB chăm sóc và phát huy vai trò NCT; 90% số xã, phường, đặc khu có ít nhất một CLB chăm sóc NCT và phấn đấu có ít nhất 50% số xã, phường, đặc khu có đội tình nguyện viên tham gia chăm sóc NCT.

Bên cạnh các hoạt động tại cộng đồng, Quảng Trị định hướng thí điểm, phát triển mô hình cơ sở chăm sóc NCT ban ngày tại 10%-20% số xã, phường, đặc khu vào năm 2030; đồng thời phấn đấu hình thành cơ sở chăm sóc NCT theo hình thức xã hội hóa. Để đạt được mục tiêu đó cần sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền các cấp, sự phối hợp tích cực của các ban, ngành, đoàn thể, trong đó ngành Y tế giữ vai trò chủ chốt trong tham mưu thực hiện, phối hợp tổ chức triển khai.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp, Quảng Trị hướng đến thực hiện hiệu quả Chương trình chăm sóc sức khỏe NCT đến năm 2030, từng bước xây dựng môi trường sống thân thiện, bảo đảm NCT được chăm sóc, tôn trọng và tạo điều kiện phát huy vai trò trong gia đình, cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để từng bước thích ứng với già hóa dân số, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nói chung và NCT nói riêng trên địa bàn toàn tỉnh.

Thu Hiền