QTO - Toàn tỉnh Quảng Trị hiện có hơn 1.700 nhân viên nấu ăn (cô nuôi) là hợp đồng lao động tại các cơ sở mầm non công lập, trong đó có 699 người làm việc ở các trường thuộc vùng đặc biệt khó khăn. Đây là đội ngũ có vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ nhưng thu nhập tương đối thấp. Nâng cao thu nhập, cải thiện chế độ đãi ngộ là mong muốn của các cơ sở giáo dục mầm non cũng như đội ngũ cô nuôi, nhằm giúp họ yên tâm gắn bó với công việc.

Nỗi vất vả mang tên “cô nuôi”

Một ngày của Nguyễn Thị Kim Anh, cô nuôi tại Trường mầm non Hoa Mai, phường Quảng Trị, thường bắt đầu từ 6 giờ sáng. Công việc đầu tiên sau khi mở cửa gian bếp nhà trường là nấu một nồi nước sôi thật lớn, cẩn thận tiệt trùng từng chiếc cốc, chiếc chén, từng cái thìa… bảo đảm bộ đồ ăn của các cháu luôn sạch sẽ tinh tươm, đồng thời chuẩn bị nước uống cho các cháu.

Sau đó, chị cùng các đồng nghiệp tiếp nhận thực phẩm, sơ chế, chế biến bữa ăn và chia suất ăn chuyển đến từng lớp. Mỗi suất ăn mầm non đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng công đoạn chế biến, đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Khi trẻ ăn xong, các chị bắt tay vào thu dọn sạch sẽ mới bắt đầu bữa ăn trưa của mình. Không kịp nghỉ ngơi, công việc lại tiếp diễn với việc rửa bát đĩa, dụng cụ nấu nướng và chuẩn bị bữa phụ cho các cháu, thường diễn ra vào 14 giờ 30 phút với những món nhẹ như cháo, súp, bánh…

Một ngày làm việc chỉ thực sự kết thúc khi toàn bộ dụng cụ và khu vực bếp đã được vệ sinh sạch sẽ. Vất vả là vậy nhưng mức lương của các cô nuôi chỉ khoảng 5,7 triệu đồng/tháng sau khi đóng bảo hiểm. Chị Kim Anh thừa nhận, mức lương này khiến chị khá chật vật để xoay xở cuộc sống gia đình. Tuy nhiên, tình yêu nghề đã giúp chị gắn bó với công việc này hơn 12 năm.

Cô nuôi Trường mầm non Hoa Mai, phường Quảng Trị chuẩn bị bữa ăn trưa cho các cháu - Ảnh: T.T

Bà Lê Thị Thanh Hương, Hiệu trưởng Trường mầm non Hoa Mai cho biết, trường hiện hợp đồng 4 cô nuôi. Bên cạnh chế độ lương và bảo hiểm được chi trả theo chính sách hỗ trợ của nghị quyết HĐND tỉnh, nhà trường phải tích cực vận động nguồn xã hội hóa để hỗ trợ thêm thu nhập. Dù vậy, mức thu nhập hiện tại vẫn chưa tương xứng với áp lực công việc, chưa đủ giúp các cô trang trải cuộc sống.

Đối với các trường ở vùng sâu, vùng xa, bài toán gian nan nhất lại rơi vào 3 tháng hè. Khi học sinh nghỉ học, nhà trường hoàn toàn mất nguồn thu, khiến việc duy trì phụ cấp cho cô nuôi vô cùng khó khăn. Hệ quả là nhiều nhân viên nuôi dưỡng rơi vào cảnh thu nhập bấp bênh, thậm chí phải nghỉ việc trong khoảng thời gian này.

Năm học 2025-2026, Trường mầm non Hướng Phùng, xã Hướng Phùng, có 328 học sinh chia làm 14 lớp, với 7 nhân viên hợp đồng nấu ăn. Bà Phạm Quỳnh Nga, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, bên cạnh khoản lương theo nghị quyết của HĐND tỉnh, trường phải vận động phụ huynh đóng góp thêm để hỗ trợ các cô.

Tuy nhiên, nguồn kinh phí này thiếu ổn định do phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện kinh tế của phụ huynh từng địa bàn. Cụ thể, mức hỗ trợ xã hội hóa học kỳ I chỉ bảo đảm hỗ trợ thêm khoảng 900.000 đồng/người/tháng, sang học kỳ II mới tăng lên 1,8 triệu đồng nhờ tích cực vận động.

“Tổng thu nhập khoảng 5 triệu đồng/tháng đối với cô nuôi là quá thấp, việc không được đóng BHXH trong 3 tháng hè khiến quá trình tham gia bảo hiểm bị gián đoạn, gây thiệt thòi rất lớn cho người lao động”, bà Nga trăn trở.

Để cô nuôi yên tâm gắn bó với nghề

Nhiệm vụ của trường mầm non là chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Cùng với việc dạy học, công tác nuôi dưỡng hàng ngày bảo đảm chế độ dinh dưỡng, khẩu vị, yêu cầu an toàn, vệ sinh thực phẩm đóng vai trò rất quan trọng, giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí tuệ. Trong đó phải kể đến vai trò của các cô nuôi, những người lặng lẽ chăm chút từng bữa ăn hàng ngày cho các cháu.

Trước khi hợp nhất, tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình (cũ) đều đã có những chính sách riêng nhằm hỗ trợ lương và bảo hiểm cho nhân viên nấu ăn mầm non, giúp các trường duy trì hoạt động bán trú, bảo đảm công tác nuôi dạy trẻ. Theo đó, từ năm 2018, tỉnh Quảng Trị (cũ) đã ban hành Nghị quyết số 35/2018/NQ-HĐND quy định thực hiện chế độ lương và hỗ trợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đối với nhân viên nấu ăn trong các trường mầm non công lập. Tỉnh Quảng Bình (cũ) vừa giao UBND cấp huyện (trước khi giải thể) chủ động bố trí ngân sách hỗ trợ, vừa đẩy mạnh xã hội hóa để hỗ trợ lương và đóng bảo hiểm cho nhân viên nấu ăn.

Sau khi sáp nhập thành tỉnh Quảng Trị mới, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 47/NQ-HĐND năm 2025 để tiếp tục áp dụng Nghị quyết số 35/2018/NQ-HĐND trên toàn tỉnh. Tuy nhiên, chính sách này chỉ kéo dài đến hết năm 2026.

Bước sang năm 2027, nếu không có nghị quyết mới thay thế, chính sách hỗ trợ sẽ không còn cơ sở pháp lý để triển khai thực hiện. Mặt khác, thực tế cho thấy mức hỗ trợ từ năm 2018 đến nay đã không còn phù hợp khi lương tối thiểu vùng đã tăng nhiều lần.

Đứng trước nguy cơ “khoảng trống” pháp lý và bài toán giữ chân người lao động, đặc biệt tại các vùng khó khăn, Sở Giáo dục và Đào tạo đang tích cực tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết mới. Dự thảo nghị quyết được xây dựng trên cơ sở kế thừa các chính sách còn phù hợp, đồng thời cập nhật các quy định mới của pháp luật và điều kiện thực tiễn của tỉnh.

Chính sách dự kiến tập trung vào việc hỗ trợ tiền lương và các khoản bảo hiểm đối với lao động hợp đồng vị trí nấu ăn; ưu tiên mức hỗ trợ cao hơn đối với các trường, điểm trường, phân hiệu trường thuộc vùng khó khăn và vùng đặc biệt khó khăn; quy định rõ nguồn kinh phí, nguyên tắc thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện.

Ông Nguyễn Văn Thông, Trưởng phòng Giáo dục mầm non, Sở Giáo dục và Đào tạo chia sẻ: “Việc ban hành nghị quyết mới phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay không chỉ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, mà còn tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục mầm non ổn định đội ngũ nhân viên nấu ăn, nâng cao chất lượng tổ chức bữa ăn bán trú và bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học. Đồng thời, chính sách mới cũng được kỳ vọng giúp giảm bớt gánh nặng đóng góp kinh phí cho cha mẹ trẻ, nhất là ở khu vực thuộc vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn”.

Một chính sách hỗ trợ ổn định, bảo đảm cả thu nhập lẫn chế độ bảo hiểm xã hội liên tục cho người lao động sẽ là nguồn động viên tinh thần to lớn. Đây là sự quan tâm thiết thực, thể hiện sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực thầm lặng, giúp đội ngũ cô nuôi yên tâm gắn bó với nghề, góp phần nâng cao chất lượng nuôi dạy trẻ tại các nhà trường.

Thanh Trúc