QTO - Giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn được xác định là khâu then chốt, quyết định tiến độ của các công trình, dự án. Thực tiễn cho thấy, đây là nhiệm vụ phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền lợi và đời sống của Nhân dân. Điều này đòi hỏi năng lực lãnh đạo, điều hành quyết liệt từ cấp ủy, chính quyền địa phương, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với các chính sách an sinh xã hội.

Vai trò tổ chức đảng ở cơ sở

Dự án Quốc lộ 15D được UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt đầu tư từ tháng 8/2025 với tổng vốn 1.940 tỉ đồng, triển khai giai đoạn 2025-2027. Tuyến đường dài hơn 21km qua các xã: Vĩnh Định, Diên Sanh và Mỹ Thủy. Là công trình giao thông trọng điểm, dự án kết nối cảng Mỹ Thủy với cao tốc Cam Lộ-La Sơn, tạo trục logistics chiến lược thúc đẩy Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương.

Tại xã Vĩnh Định, dự án Quốc lộ 15D đi qua hơn 5,2km, ảnh hưởng gần 14,8ha đất và hàng trăm hộ dân. Thách thức lớn nhất là có đến 1.336 ngôi mộ và 17 lăng nằm trong khu vực buộc phải di dời, trong đó, riêng thôn Kim Long đã có 107 hộ gia đình bị ảnh hưởng.

Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Định Nguyễn Hữu Thắng cho biết: “Xác định GPMB là khâu then chốt, có tính chất quyết định tiến độ của dự án, Đảng ủy xã thành lập ngay ban chỉ đạo do Bí thư Đảng ủy trực tiếp làm trưởng ban, phân công các đảng ủy viên phụ trách cụ thể từng địa bàn, từng thôn. Quan điểm xuyên suốt của Đảng ủy là phải rà soát, phân tích kỹ lưỡng từng nhóm vướng mắc, từ đất đai, tài sản cho đến mồ mả, để từ đó xây dựng phương án hỗ trợ tối ưu cho người dân theo quy định pháp luật, giải quyết thấu đáo tâm tư nguyện vọng của quần chúng, không để xảy ra tình trạng khiếu kiện phức tạp”.

Đại diện cấp ủy và Ban công tác Mặt trận thôn Kim Long gặp gỡ người dân để vận động di dời mồ mả - Ảnh: T.T

Trong công tác GPMB phục vụ dự án này, việc di dời lăng mộ được xác định là khâu phức tạp, khó khăn nhất do ảnh hưởng đến đời sống tinh thần và phong tục tập quán lâu đời của Nhân dân. Với phương châm “lãnh đạo toàn diện, đi trước mở đường”, Đảng ủy các xã đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các chi bộ thôn phát huy vai trò hạt nhân chính trị. Đồng thời, Ban công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị-xã hội cũng tích cực vào cuộc, phát huy vai trò của từng cán bộ, hội viên trong việc tiếp cận, thuyết phục từng hộ gia đình.

Công tác dân vận tại nhiều địa bàn đạt kết quả tích cực nhờ sự đồng thuận, chủ động bàn giao mặt bằng sớm từ các dòng họ lớn. Tại thôn Kim Long, xã Vĩnh Định, sau nhiều lần họp bàn và được cấp ủy, Mặt trận xã, thôn phân tích thấu đáo, con cháu họ Nguyễn Nhất đã đi đến thống nhất cao, tự nguyện di dời 27 ngôi mộ tiền khai khẩn để bàn giao mặt bằng cho dự án. Hay dòng họ Nguyễn Thanh có ngôi mộ phái với lịch sử 500 năm đã đồng thuận di dời để sớm bàn giao mặt bằng thi công công trình.

Ông Nguyễn Ánh, Trưởng phái họ Nguyễn Thanh cho biết: “Đối với những việc hệ trọng mang tính tâm linh, nếu áp đặt hoặc nóng vội thì rất khó thành công. Kinh nghiệm của chúng tôi là vận động các bậc cao niên, những người có uy tín trong phái họ lên tiếng trước để làm gương. Khi nội bộ gia tộc đã thông suốt về mặt nhận thức thì việc vận động con cháu trở nên thuận lợi hơn rất nhiều. Chính sự đồng thuận từ trong nội bộ dòng họ đã tạo ra tiếng nói chung để cùng chính quyền tháo gỡ nút thắt này”.

Bảo đảm lợi ích của Nhân dân

Đến nay, các địa phương như Vĩnh Định và Mỹ Thủy cơ bản hoàn thành công tác GPMB đối với diện tích đất sản xuất, cũng như khu vực có mồ mả, lăng mộ. Đóng góp vào kết quả đó có vai trò kết nối của các thành viên Ban công tác Mặt trận thôn và trưởng thôn. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy, Mặt trận và các đoàn thể ở cơ sở, công tác dân vận đã cụ thể hóa bằng việc bám làng, bám hộ, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng người dân nhằm kịp thời tham mưu cho Đảng ủy, UBND xã có phương án hỗ trợ phù hợp.

Ông Nguyễn Thanh Liêm, Trưởng thôn Kim Long, xã Vĩnh Định nêu kinh nghiệm: “Để người dân tin tưởng, từng cán bộ thôn phải bám sát từng hộ, nắm chắc hoàn cảnh và tâm tư của từng gia đình. Chúng tôi giải thích rõ chế độ chính sách bồi thường của Nhà nước, đồng thời tiếp thu những kiến nghị chính đáng của bà con để đề xuất lên cấp trên giải quyết kịp thời, nhờ đó tạo được sự thông suốt”.

Ông Võ Thược, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Kim Giao, xã Mỹ Thủy, cho biết thêm: “Khi triển khai, chúng tôi luôn đặt tính công khai lên hàng đầu. Các phương án bồi thường, vị trí quy hoạch nghĩa trang mới đều được đưa ra họp bàn công khai tại nhà văn hóa thôn để người dân tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp. Khi nhận thức đã thống nhất, người dân tự giác chủ động di dời lăng mộ, công trình phụ trợ và đồng thuận bàn giao diện tích đất sản xuất vốn gắn liền với sinh kế gia đình”.

Ông Cáp Xuân Tá, Chủ tịch UBND xã Mỹ Thủy khẳng định: “Chúng tôi chỉ đạo thực hiện nghiêm túc quy trình áp giá bồi thường, bảo đảm không để xảy ra sai sót. Mọi thông tin về diện tích thu hồi, đơn giá bồi thường đều được niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã và ban điều hành các thôn để người dân theo dõi, giám sát”.

Bài học về mối quan hệ mật thiết giữa “Ý Đảng-lòng Dân” được khẳng định qua công tác GPMB dự án Quốc lộ 15D. Sự thấu hiểu chủ trương và chủ động bàn giao mặt bằng, lăng mộ, nhà cửa của hàng trăm hộ dân tại các địa phương phản ánh tinh thần trách nhiệm của Nhân dân, đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của tổ chức đảng ở cơ sở.      

Thanh Trúc