QTO - Có mặt tại điểm lấy mẫu ADN, giữa dòng người mang chung một niềm hy vọng, bà Lê Thị Lý (SN 1960), phường Đồng Hới, mang theo nỗi khát khao hơn nửa thế kỷ, đó là được một lần thắp nén hương lên phần mộ người cha liệt sĩ mà bà chưa từng biết mặt. "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" tiếp tục thắp lên niềm hy vọng cho bà Lý cùng hàng nghìn thân nhân liệt sĩ trên hành trình tìm lại người thân sau nhiều thập kỷ chia xa.

Bà Lê Thị Lý thắp nén hương trước bàn thờ người cha liệt sĩ mà gần nửa thế kỷ qua gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ - Ảnh: N.M

Bà Lê Thị Lý (phường Đồng Hới) và những kỷ vật về người cha thân yêu chưa từng gặp mặt - Ảnh: N.M

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những cuộc tìm kiếm người thân chưa bao giờ dừng lại. Với bà Lê Thị Lý, khát khao ấy càng cháy bỏng khi chỉ mới hơn một tuổi, mẹ bà qua đời vì bạo bệnh và sáu năm sau, cha hy sinh ở chiến trường Quảng Trị. Lớn lên nhờ sự đùm bọc, cưu mang của họ hàng, cuộc sống dẫu đầy khó khăn nhưng bà vẫn lần theo những manh mối ít ỏi, nhiều lần lặn lội đi tìm phần mộ cha. Mấy chục năm đã trôi qua, bao lần niềm hy vọng bùng lên rồi lại vụt tắt.

Bây giờ, khi những người thân trong gia đình được lấy mẫu ADN để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, một lần nữa, bà lại nuôi niềm tin rằng hành trình gần nửa thế kỷ của gia đình mình rồi sẽ có ngày khép lại bằng cuộc đoàn tụ thiêng liêng giữa người đã khuất và người còn sống. “Tôi cũng đã gần 70 tuổi rồi. Ước mơ lớn nhất của tôi bây giờ là được một lần thắp nén hương lên phần mộ của cha. Chỉ cần biết cha đang nằm ở đâu là tôi mãn nguyện”, bà Lý nghẹn ngào.

Ông Nguyễn Văn Tán (xã Hoàn Lão) giữ gìn giấy báo tử, sợi dây kết nối gia đình với người anh liệt sĩ đã nằm lại chiến trường hơn nửa thế kỷ - Ảnh: N.M

Còn ông Nguyễn Văn Tán (SN 1950), xã Hoàn Lão cho biết, anh trai ông là liệt sĩ Nguyễn Văn Tráo (SN 1946), nhập ngũ năm 1965 và hy sinh năm 1971 tại mặt trận phía Nam. Cha mẹ ông, sau những năm tháng mỏi mòn tìm kiếm và đợi chờ con đã lần lượt qua đời. Giờ đây, ông là người tiếp tục hành trình ấy. Dù tuổi đã cao nhưng niềm tin tìm được người anh trai chưa bao giờ nguội tắt. Trên tay ông là tờ giấy báo tử đã được gia đình gìn giữ hơn 50 năm. Với ông Tán, đó không chỉ là kỷ vật thiêng liêng mà còn là sợi dây duy nhất kết nối gia đình với người anh đã nằm lại chiến trường hơn nửa thế kỷ.

Được lấy mẫu ADN trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", ông không giấu được niềm xúc động. Ông bày tỏ lòng biết ơn đối với các lực lượng thực hiện chiến dịch vì đã mang đến thêm cơ hội để các gia đình tìm lại người thân, đồng thời mong mỏi những tiến bộ của khoa học sẽ giúp anh trai mình sớm được xác định danh tính và trở về với quê hương, gia đình.

Bà Trần Thị Hạ (xã Trường Ninh) vẫn đau đáu mong một ngày tìm được phần mộ người anh trai là liệt sĩ Trần Hữu Chàn sau 60 năm gia đình mòn mỏi tìm kiếm - Ảnh: N.M

Cũng như ông Tán, bà Trần Thị Hạ (SN 1954), xã Trường Ninh, đang tiếp nối hành trình tìm người anh trai là liệt sĩ Trần Hữu Chàn (SN 1948), hy sinh năm 1966 tại chiến trường miền Nam. Đã tròn 60 năm anh trai bà hy sinh và gia đình miệt mài tìm kiếm nhưng vẫn chưa có kết quả. Chiến dịch 500 ngày đêm và việc thu nhận mẫu ADN đã tiếp thêm cho gia đình một niềm tin mới trên hành trình đưa người anh trở về với tên tuổi và quê hương.

Đó cũng là động lực để những thân nhân liệt sĩ, dù đã ngoài 80 tuổi, vẫn đau đáu trên hành trình tìm người thân. Ông Trương Văn Cung, ở xã Trường Ninh, là chiến sĩ đặc công nước dạn dày trận mạc, từng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh và giải phóng Trường Sa, không giấu được niềm xúc động khi đến lấy mẫu ADN nhằm xác định danh tính em trai là liệt sĩ Trương Văn Căng (SN 1945), hy sinh năm 1973.

Hơn nửa thế kỷ qua, gia đình nhiều lần lần theo thông tin từ giấy báo tử để tìm kiếm. Có thời điểm, chỉ với một tia hy vọng mong manh, gia đình đã lấy một nắm đất tại xã Thường Phước, huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp (cũ) mang về quê nhà thờ cúng. Thế nhưng, khát khao một lần được thắp nén hương trên phần mộ có tên em trai vẫn luôn đau đáu trong lòng người anh. Đồng hành cùng ông Cung là người em trai Trương Văn Khanh, cũng đã bước sang tuổi “xưa nay hiếm”. Hai anh em lặng lẽ có mặt từ sớm, mang theo niềm hy vọng rằng những giọt máu hôm nay sẽ góp phần đưa người anh đã hy sinh hơn nửa thế kỷ trước trở về với tên tuổi và gia đình.

Tổ công tác lưu động lấy mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ - Ảnh: N.M

Không chỉ gia đình bà Lý, ông Tán, bà Hạ hay ông Cung, những ngày tháng bảy, hơn 1.000 thân nhân liệt sĩ trên địa bàn tỉnh đã đến các điểm thu nhận mẫu ADN, cùng gửi gắm một niềm hy vọng. Bên cạnh các điểm thu nhận mẫu cố định, nhiều trường hợp thân nhân liệt sĩ đã già yếu, không đi lại được, lực lượng công an đã thành lập các tổ lưu động đến tận nhà để lấy mẫu, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình tìm kiếm danh tính các anh hùng liệt sĩ.

Nhiều địa phương ở xa điểm lấy mẫu, trong khi đời sống của không ít thân nhân liệt sĩ còn nhiều khó khăn, đã nhận được sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời của lực lượng công an địa phương. Thượng tá Hoàng Thanh Bình, Trưởng Công an xã Trường Sơn cho biết, quãng đường từ xã đến điểm lấy mẫu tại phường Đồng Hới khá xa, việc đi lại của bà con gặp nhiều trở ngại. Vì vậy, sau khi rà soát các trường hợp, đơn vị đã chủ động bố trí, trưng dụng xe ô tô cá nhân để đưa đón thân nhân liệt sĩ đến điểm lấy mẫu.

Trong suốt quá trình lấy mẫu, cán bộ, chiến sĩ cũng trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn, động viên bà con hoàn thiện các thủ tục, góp phần để việc thu nhận mẫu diễn ra thuận lợi, an toàn và đúng quy định. Những việc làm giản dị nhưng thiết thực ấy đã góp phần lan tỏa ý nghĩa nhân văn của hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Lực lượng công an hỗ trợ thân nhân liệt sĩ lấy mẫu ADN - Ảnh: N.M

Mỗi mẫu ADN sau khi thu nhận đều được quản lý chặt chẽ, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ đối sánh, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Phía sau quy trình tưởng như đơn giản ấy là khát vọng đưa những người đã ngã xuống trở về với gia đình bằng chính tên tuổi của mình.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tri ân vẫn đang được tiếp nối bằng những cách làm của hôm nay. Mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ là một dữ liệu phục vụ đối sánh, mà còn gửi gắm khát vọng đoàn tụ của biết bao gia đình đã mòn mỏi chờ đợi suốt hơn nửa thế kỷ. Để rồi sẽ có thêm nhiều gia đình khép lại hành trình chờ đợi kéo dài hơn nửa thế kỷ, sẽ có thêm nhiều người con của Tổ quốc được trở về với quê hương, với gia đình bằng chính tên tuổi của mình.

Ngọc Mai