QTO - Suốt gần 40 năm qua, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Thanh Bình (SN 1954), ở phường Quảng Trị, miệt mài trên hành trình cung cấp thông tin và tìm kiếm hài cốt đồng đội không may nằm lại nơi chiến trường. Sự góp sức của ông đã mang lại thông tin cho hàng nghìn liệt sĩ và hỗ trợ quy tập, đưa hơn 100 hài cốt liệt sĩ trở về yên nghỉ tại nghĩa trang.

Trong ngôi nhà nhỏ yên bình ở phường Quảng Trị, những tập hồ sơ liệt sĩ được CCB Nguyễn Thanh Bình giữ gìn cẩn thận như món tài sản quý báu của mình. Bởi mỗi trang tài liệu ấy đều chứa đựng thông tin về những người đồng đội đã ngã xuống mà ông miệt mài thu thập suốt hàng chục năm qua.

Năm 17 tuổi, ông Bình theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc hăng hái lên đường nhập ngũ, tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường khác nhau, đặc biệt là cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị. Lúc bấy giờ, ông được biên chế về làm lính trinh sát, Tiểu đoàn 808 (K8), Tỉnh đội Quảng Trị. Để bảo vệ từng tấc đất, rất nhiều đồng đội của ông đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ.

Hòa bình lập lại, ông Bình chọn phường Quảng Trị để sinh sống và lập nghiệp. Nhiều năm trôi qua nhưng ông vẫn luôn đau đáu về những người đồng đội hy sinh nơi chiến trường. Đó cũng là lý do và động lực để ông bắt đầu hành trình tìm kiếm hài cốt đồng đội của mình.

Cho chúng tôi xem về những trang tài liệu được ghi chép cụ thể họ và tên, ngày sinh, ngày nhập ngũ, đơn vị, chức vụ, cấp bậc và ngày hy sinh của từng trường hợp liệt sĩ, ông Bình bộc bạch: “Tôi may mắn còn sống để trở về, nhưng đồng đội tôi thì mãi mãi ở lại. Vậy nên, chừng nào còn sức, tôi còn phải làm điều gì đó để đưa anh em về lại với gia đình”.

Cựu chiến binh Nguyễn Thanh Bình cất giữ tài liệu về đồng đội như một món tài sản quý giá - Ảnh: N.P

Suy nghĩ ấy thôi thúc ông đi tìm đồng đội ngay từ những ngày đầu trở lại thị xã Quảng Trị, nay là phường Quảng Trị. Với phương tiện là chiếc xe đạp, ông thường xuyên đạp vào Thành Cổ, dọc bờ sông Thạch Hãn, tìm lại từng dấu tích của chiến trường năm xưa.

Thông qua kết nối với các CCB từng chiến đấu tại Thành Cổ, ông Bình lập sơ đồ chiến trường, xác định lại các vị trí chiến đấu và nơi chôn cất liệt sĩ, cùng đồng đội bắt tay vào hành trình tìm kiếm. Với ông, đây là công việc không dễ dàng, bởi nó đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và hơn cả là tấm lòng thấu cảm sâu sắc trước những mất mát của thân nhân liệt sĩ.

Trên hành trình ấy, không quản mưa nắng, chỉ cần nhận được một gạch đầu dòng manh mối hay một mẩu thông tin nhỏ, ông lại lập tức xách ba lô lên đường. Khi xác minh được thông tin hoặc tìm thấy phần mộ liệt sĩ, ông liền nhanh chóng liên lạc, báo tin cho từng gia đình hoặc liên hệ với chính quyền địa phương.

Thời gian thấm thoát trôi qua, đến nay CCB Nguyễn Thanh Bình đã gắn bó với hành trình nghĩa tình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hơn 40 năm. Suốt quãng thời gian ấy, mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy đều để lại cho ông những kỷ niệm thật đặc biệt. Trong đó, ông nhớ nhiều về trường hợp của liệt sĩ Vũ Quang Bích, quê ở xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Khoảng 10 năm trước, trong quá trình rà soát thông tin tại một nghĩa trang liệt sĩ ở Quảng Trị, ông phát hiện trên phần mộ có ghi tên “Vũ Quang Bính”.

Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, bằng sự kiên trì, ông Bình tìm gặp những đồng đội cũ, những người từng trực tiếp chôn cất liệt sĩ, đối chiếu hồ sơ ở Quảng Trị và quê nhà; đề nghị cơ quan chức năng hỗ trợ xác minh, xét nghiệm ADN. Sau nhiều tháng chờ đợi, ông và đồng đội vỡ òa khi nhận được tin xác nhận, đó đích thực là phần mộ của liệt sĩ Vũ Quang Bích.

Trước hoàn cảnh khó khăn của các gia đình liệt sĩ, không ít lần ông còn tự bỏ tiền túi mua vé tàu để các thân nhân ở tỉnh xa có thể đến Quảng Trị thăm viếng người thân. Những niềm hạnh phúc ấy đã trở thành điểm tựa lớn nhất giúp ông tiếp tục bước tiếp.

Đến nay, dù tuổi tác đã cao và sức khỏe yếu dần nhưng ông Bình chưa có ý định kết thúc hành trình này. “Tôi cảm thấy may mắn vì luôn có sự đồng hành bền bỉ từ vợ mình, người kiên nhẫn chở tôi đi qua từng thôn xóm, ghé thăm từng địa phương để gặp gỡ, kết nối với anh em đồng đội cũ nhằm xác minh nguồn tin. Bên cạnh đó, sự giúp đỡ, tạo điều kiện từ chính quyền địa phương và nhất là đồng đội “báo mộng” đã giúp tôi vượt qua vô vàn thử thách, tìm được chính xác nơi anh em đang nằm để đưa họ trở về”, ông Bình chia sẻ.

Đến nay, ông Bình đã cung cấp thông tin cho hàng nghìn trường hợp liệt sĩ hy sinh, trực tiếp hỗ trợ đưa 100 hài cốt liệt sĩ về an táng tại các nghĩa trang địa phương và đồng hành đưa 40 hài cốt liệt sĩ trở về với quê hương nguồn cội. Khi chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được phát động, ông Bình rất tin tưởng, với sự nỗ lực chung của cả cộng đồng sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội để những hài cốt liệt sĩ còn nằm lại đâu đó giữa chiến trường xưa sớm được quy tập và yên nghỉ nơi quê nhà.

“Tôi rất cảm ơn Đảng và Chính phủ đã phát động chiến dịch đầy ý nghĩa này. Tôi tin tưởng chiến dịch sẽ làm ấm lòng các gia đình liệt sĩ và hy vọng chính quyền địa phương, các tổ chức, đoàn thể cùng toàn dân sẽ chung tay hưởng ứng để chiến dịch phát huy hiệu quả cao nhất, giúp tìm thêm được nhiều hài cốt liệt sĩ đưa về với gia đình”, ông Bình xúc động.

Nam Phương