QTO - Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là chính sách an sinh xã hội (ASXH) có ý nghĩa rất sâu sắc, bảo đảm cuộc sống ổn định cho người tham gia và thụ hưởng. Chính sách này không chỉ tạo niềm tin mà còn là điểm tựa an sinh, giúp người lao động tự do có cuộc sống ổn định khi về già.

Chính sách an sinh bền vững

BHXH tự nguyện là loại hình bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, được triển khai thực hiện từ năm 2008. Người tham gia loại hình bảo hiểm này được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với điều kiện kinh tế của bản thân. Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện rất đa dạng, gồm: Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên; không nằm trong nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; không phải là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng.

Đặc biệt, chế độ BHXH tự nguyện ngày càng được điều chỉnh theo hướng có lợi hơn cho người tham gia. Từ ngày 1/7/2025, khi Luật BHXH năm 2024 có hiệu lực, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng 4 chế độ là: Trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất và bảo hiểm tai nạn lao động. Ngoài ra, người tham gia BHXH tự nguyện khi về hưu còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí trọn đời.

Tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện - Ảnh: N.L

Như vậy, có thể thấy chính sách BHXH tự nguyện góp phần giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến ASXH bền vững cho lao động tự do, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi công dân tiếp cận hệ thống bảo hiểm của Nhà nước, góp phần bảo đảm thu nhập khi về già, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và ổn định xã hội. Chính từ những lợi ích thiết thực đó, trong quá trình triển khai thực hiện, các cấp, các ngành, địa phương và BHXH tỉnh đã tập trung lãnh đạo, triển khai hiệu quả chính sách BHXH tự nguyện.

Đặc biệt, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, để việc thực hiện chính sách BHXH không bị gián đoạn, tỉnh Quảng Trị đã kiện toàn Ban chỉ đạo phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) từ tỉnh đến cơ sở, tạo sự thống nhất trong công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Ông Trần Quốc Vĩ, Phó Chủ tịch UBND xã, Phó Trưởng ban thường trực Ban Chỉ đạo phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN xã Tân Gianh, cho biết: "Địa phương đã kiện toàn Ban chỉ đạo để tập trung lãnh đạo, triển khai thực hiện chính sách. Mục tiêu đề ra là mở rộng diện bao phủ, phát triển người tham gia BHXH, BHYT, trong đó tập trung vào nhóm đối tượng tiềm năng như: Lao động khu vực phi chính thức, người làm nông nghiệp, tiểu thương, lao động tự do… Qua đó góp phần bảo đảm ASXH bền vững tại địa phương".

Điểm tựa an sinh cho tuổi già

Là người từng tham gia BHXH bắt buộc được 14 năm tại 1 doanh nghiệp ở miền Bắc, nhưng do làm việc xa nhà, ông Phạm Xuân Yên ở thôn 4, xã Tân Gianh, đã quyết định nghỉ việc để về chăm lo gia đình. Sau khi hoàn tất thủ tục chốt sổ BHXH tại nơi công tác, thay vì nhận BHXH 1 lần, ông đã tìm hiểu và quyết định đóng BHXH tự nguyện 1 lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Ông Yên cho biết: Hiện nay, với mức lương hưu hơn 2 triệu đồng/tháng, tôi đã có khoản thu nhập ổn định, đủ để trang trải cuộc sống mà không phải quá lo ngại về các khoản chi phí hằng ngày khi tuổi già đã cận kề.

Cũng tương tự như trường hợp của ông Yên, ông Võ Ngọc Thạch, ở thôn Yên Tố, xã Tuyên Bình, trước đây là cán bộ bán chuyên trách ở Ban Chỉ huy Quân sự xã Phong Hóa (cũ) và đã tham gia đóng BHXH bắt buộc. Sau khi nghỉ công tác, năm 2009, ông chuyển sang đóng BHXH tự nguyện, bởi ông nhận thấy rõ lợi ích từ chính sách BHXH mang lại. Hằng tháng, ông đã dành dụm một phần nhỏ thu nhập để đóng BHXH tự nguyện.

Nhờ kiên trì, đến năm 2023, ông Thạch đủ điều kiện và được cơ quan BHXH giải quyết hưởng chế độ hưu trí. Đều đặn đầu tháng, lương hưu được chuyển vào tài khoản cá nhân để ông chi trả các khoản sinh hoạt và tích lũy khi cần dùng. Hiện nay, dẫu đã có lương hưu hằng tháng nhưng với bản tính cần cù, chịu khó, lại có sức khỏe tốt nên ông vẫn tăng gia sản xuất. Thu nhập ổn định từ lương hưu cộng với sản xuất nông nghiệp đã mang lại cuộc sống ấm no cho gia đình ông.

Có thể thấy, chính sách BHXH tự nguyện không chỉ mở ra cơ hội cho nhiều người được tham gia và thụ hưởng, mà còn góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực hiện chính sách BHXH. Nếu không tham gia BHXH tự nguyện để nối tiếp thời gian đóng BHXH thì các trường hợp như ông Yên, ông Thạch sẽ  khó đáp ứng đủ điều kiện hưởng lương hưu. 

N.L