QTO - Suốt nhiều năm gắn bó với mảnh đất Quảng Trị, dự án bơi an toàn Swim for life (SFL) đã góp phần giúp các bậc phụ huynh, nhà trường và cộng đồng vơi bớt phần nào nỗi lo đuối nước. Tuy nhiên, vẫn còn đó rất nhiều trăn trở của đội ngũ những người làm dự án để làm sao ngày càng ít đi và tiến tới không còn những tin tức đau lòng về các vụ đuối nước thương tâm. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc trao đổi với bà Đặng Thị Hải Yến, Quản lý dự án bơi an toàn SFL tại tỉnh Quảng Trị để thấu hiểu hơn nỗ lực này.

• P.V: Một trong những thành công lớn của dự án chính là sự tham gia tích cực từ trẻ em đến phụ huynh, giáo viên, cộng đồng, chính quyền địa phương, sở, ngành… với những vai trò khác nhau xuyên suốt quá trình triển khai. Và có lẽ, chưa nhiều dự án dành cho trẻ em có được sự chung sức đó. Bà đánh giá như thế nào về “sức mạnh tổng hợp” này?

- Bà Đặng Thị Hải Yến: “Sức mạnh tổng hợp” chính là sự phối hợp liên ngành, đa thành phần với sự tham gia của gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương, các cơ quan, đoàn thể, sở, ban, ngành chuyên môn; các hoạt động từ dạy bơi, giáo dục an toàn nước đến truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng được triển khai đồng bộ. Tất cả đã góp phần tạo nên “sức mạnh tổng hợp” giúp nâng cao hiệu quả, mở rộng độ bao phủ và bảo đảm tính bền vững của các hoạt động can thiệp.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác phòng, chống đuối nước trẻ em, bởi đây là vấn đề không thể giải quyết bằng một giải pháp hay một chủ thể đơn lẻ mà đòi hỏi sự toàn diện.

“Sức mạnh tổng hợp” này còn giúp tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực. Khi phối hợp, các nguồn lực, như: Nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất và mạng lưới triển khai được tận dụng hiệu quả hơn, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng. Sự tham gia của nhiều cấp, nhiều ngành giúp hoạt động phòng, chống đuối nước tiếp cận được nhiều nhóm trẻ em hơn, đặc biệt ở vùng khó khăn, vùng có nguy cơ cao, nơi một tổ chức đơn lẻ khó đủ nguồn lực để triển khai.

Đặc biệt, khi chính quyền, trường học, cộng đồng và phụ huynh cùng tham gia ngay từ đầu, hoạt động không còn phụ thuộc hoàn toàn vào dự án hay nhà tài trợ. Sau khi dự án kết thúc, địa phương có khả năng tiếp tục duy trì mô hình, huy động nguồn lực và chủ động lồng ghép vào chương trình thường xuyên.

Đại diện dự án bơi an toàn Swim for life cùng nhà tài trợ, chính quyền địa phương khảo sát cuối kỳ một lớp dạy bơi an toàn do dự án tài trợ - Ảnh: NVCC

• P.V: Hợp phần dạy bơi là trụ cột chính của dự án và đã đạt được kết quả rõ rệt trong việc mở rộng tiếp cận và nâng cao kỹ năng bơi cho học sinh. Xin bà chia sẻ cụ thể hơn về thành quả quan trọng này?

- Bà Đặng Thị Hải Yến: Dạy bơi chính là yếu tố cốt lõi trong 3 hợp phần chính hoạt động của dự án, bởi đây là hoạt động can thiệp trực tiếp giúp trẻ em có kỹ năng sinh tồn để tự bảo vệ mình trước nguy cơ đuối nước. Từ việc dự án hỗ trợ xây lắp 2 bể bơi di động tại 2 trường tiểu học trong những ngày đầu tiên thực hiện dự án vào năm 2014, với số lượng học sinh ban đầu theo học bơi là 407 em.

Đến nay, chúng tôi đã hỗ trợ giúp cho gần 20.000 trẻ em của tỉnh Quảng Trị được học bơi từ nguồn kinh phí tài trợ của tổ chức Golden West và nguồn huy động viện trợ từ Tổ chức chiến dịch Vì trẻ em không thuốc lá Hoa Kỳ (CTFK).

Một điều tuyệt vời (từ kết quả đã đạt được qua mở rộng cơ hội tiếp cận chương trình dạy bơi tới nhiều địa phương) là không chỉ có gần 20.000 trẻ em biết bơi nhờ tham gia dự án, mà còn tạo điều kiện thúc đẩy sự đóng góp kinh phí của phụ huynh để gần 2.500 học sinh tham gia học bơi theo hình thức phụ huynh đồng chi trả.

Địa bàn dự án đã mở rộng cơ hội tiếp cận học bơi an toàn cho nhiều trẻ em, đặc biệt là các em ở khu vực nông thôn, vùng khó khăn, nơi điều kiện tiếp cận bể bơi, giáo viên hướng dẫn hoặc dịch vụ học bơi còn hạn chế.

Điều quan trọng hơn là chất lượng đầu ra của chương trình. Sau khóa học, phần lớn học sinh không chỉ biết bơi mà còn hình thành các kỹ năng sinh tồn cơ bản trong môi trường nước.

• P.V: Thúc đẩy nhận thức cộng đồng trong phòng, chống đuối nước đóng vai trò quan trọng quyết định thành công của dự án. So với những giải pháp truyền thống, SFL đã có những đổi mới nào trong nỗ lực thay đổi cách nhìn nhận của cộng đồng, thưa bà?

- Bà Đặng Thị Hải Yến: Điểm khác biệt của dự án là chúng tôi không xem phòng, chống đuối nước chỉ là một hoạt động truyền thông hay tuyên truyền đơn lẻ, mà là một quá trình thay đổi nhận thức và hành vi của cả cộng đồng, đặc biệt là trẻ em, phụ huynh, nhà trường và chính quyền địa phương. Nếu như trước đây, các giải pháp truyền thống chủ yếu tập trung vào việc khuyến cáo, tuyên truyền theo mùa hoặc phổ biến thông tin một chiều về nguy cơ đuối nước, thì SFL hướng tới cách tiếp cận thực hành, liên tục và có sự tham gia của nhiều bên.

Những năm qua, dự án nỗ lực phối hợp với nhiều đơn vị, như: Tỉnh đoàn, Đoàn xã, Hội đồng Đội và UBND cấp xã tổ chức các hội thi tìm hiểu kiến thức và kỹ năng phòng, chống đuối nước có sự tham gia trực tiếp của trẻ em, các thầy cô giáo, phụ huynh/người dân, lãnh đạo và cán bộ địa phương.

Đối với trẻ em, dự án không chỉ hỗ trợ nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa về an toàn nước, phòng, chống đuối nước mà còn trực tiếp hướng dẫn giáo viên tổ chức các hoạt động thực hành cho học sinh thông qua dạy các kỹ năng an toàn trong môi trường nước…

Thông qua hoạt động lắp đặt biển cảnh báo tại các điểm nguy cơ và huy động sự phối hợp liên ngành (Hội Chữ thập đỏ tỉnh), dự án góp phần hình thành văn hóa phòng ngừa, trong đó, mọi người đều có vai trò nhận diện rủi ro và bảo vệ trẻ em. Chúng tôi cho rằng thành công bền vững không chỉ được đo lường bằng số trẻ em biết bơi, mà còn bằng sự thay đổi trong nhận thức: Cộng đồng xem việc phòng, chống đuối nước là ưu tiên, chủ động hành động và cùng chung trách nhiệm để không còn những tai nạn đáng tiếc xảy ra.

• P.V: Một mùa hè nữa lại đến, sự thấp thỏm, lo lắng về đuối nước trẻ em chưa bao giờ vơi bớt trong cộng đồng. Vừa kết thúc 1 chặng đường 10 năm, thời gian tới, SFL sẽ có những thay đổi như thế nào để nỗi trăn trở này được vơi bớt, thưa bà?

- Bà Đặng Thị Hải Yến: Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực phòng, chống đuối nước, điều chúng tôi nhận thấy rõ nhất là phòng, chống đuối nước trẻ em không thể là nỗ lực ngắn hạn hay chỉ tập trung vào một mùa hè, mà cần được xem là một ưu tiên lâu dài, có hệ thống và có sự chung tay của toàn xã hội. Những kết quả đạt được trong thời gian qua tạo cho chúng tôi thêm niềm tin, nhưng đồng thời cũng cho thấy còn rất nhiều việc phải làm để giảm thiểu những mất mát, nỗi lo của các gia đình và cộng đồng mỗi khi hè đến.

Trong giai đoạn tới, SFL sẽ tiếp tục đổi mới theo hướng mở rộng phạm vi tiếp cận, huy động nguồn lực xã hội hóa, nâng cao tính bền vững. Chúng tôi mong muốn nhiều trẻ em hơn, đặc biệt là trẻ em ở vùng khó khăn, vùng có nguy cơ cao hoặc có hoàn cảnh thiệt thòi được tiếp cận kỹ năng bơi an toàn, giáo dục an toàn trong môi trường nước và các điều kiện bảo vệ cần thiết.

Bên cạnh việc duy trì các hợp phần cốt lõi, dự án sẽ tăng cường và đổi mới các hoạt động hướng đến huy động sự tham gia của toàn xã hội, như: Tập huấn, truyền thông cho phụ huynh/người dân, đội ngũ cộng tác viên thôn/bản, cán bộ Đoàn xã, phụ nữ, trưởng thôn...; đào tạo đội xung kích cứu hộ tại địa phương về sơ cấp cứu và hồi sức tim, phổi của xã; tổ chức “Ngày hội cộng đồng phòng, chống đuối nước”...

• P.V: Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi rất ý nghĩa này!

        Mai Nhân (thực hiện)