QTO - Trước bối cảnh thiên tai diễn biến phức tạp, cực đoan và khó lường, thời gian qua, các cấp, các ngành, địa phương trong tỉnh đã chủ động, kịp thời, linh hoạt trong ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai xảy ra trên địa bàn tỉnh. Qua đó, nhanh chóng ổn định đời sống Nhân dân và khôi phục kinh tế; đồng thời rút ra kinh nghiệm để nâng cao năng lực chủ động, sẵn sàng đối mặt với những thách thức mới.

Sẵn sàng các phương án ứng phó

Theo thống kê của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự (PTDS) tỉnh, năm 2025 toàn tỉnh chịu ảnh hưởng của 22 xoáy thuận nhiệt đới, bao gồm 15 cơn bão và 7 áp thấp nhiệt đới. Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu khiến các hình thái thời tiết cực đoan đan xen phức tạp.

Từ tháng 3-8/2025, các đợt nắng nóng gay gắt xuất hiện dồn dập, ghi nhận nhiệt độ đỉnh điểm vượt ngưỡng 39,5°C vào giữa tháng 8, đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động. Ngay sau đó, từ tháng 10 trở đi, các đợt không khí lạnh tăng cường liên tiếp tràn về kết hợp với nhiễu động gió đông tạo ra những trận mưa lũ lịch sử kéo dài. Tổng lượng mưa tại nhiều khu vực phổ biến từ vài trăm đến hơn 1.000mm, gây ngập lụt diện rộng và sạt lở đất nghiêm trọng tại khu vực miền núi.

Thiên tai dồn dập trong năm đã làm 24 người chết, 7 người mất tích, 24 người bị thương. Thiệt hại nặng nề bao trùm lên các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, thủy sản và hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu như giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế... ước tính lên tới hơn 2.532 tỉ đồng.

Để chủ động ứng phó, sau khi thực hiện công tác sáp nhập đơn vị hành chính, UBND tỉnh đã khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ huy PTDS các cấp, ban hành phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro; chỉ đạo, đôn đốc các sở, ngành, địa phương rà soát, cập nhật phương án phòng, chống thiên tai (PCTT) chi tiết, sát hợp với đặc thù địa hình rủi ro của từng vùng; xác định cụ thể các khu vực xung yếu, các điểm có nguy cơ cao về sạt lở, ngập lụt, lũ quét. Với phương châm “4 tại chỗ”, các phương án sơ tán dân, bảo vệ công trình trọng điểm, công trình hạ tầng thiết yếu cũng được lên “kịch bản” sẵn.

“Chiến dịch Quang Trung” với trọng tâm xử lý sự cố sạt lở nghiêm trọng tại xã Khe Sanh giúp người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống - Ảnh: L.A

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai, Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy PTDS tỉnh Lê Quang Lam cho biết, trong suốt thời gian bão và mưa lũ diễn ra, tỉnh đã huy động hơn 5.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang cùng hơn 17.000 thành viên đội xung kích ứng trực 24/24 giờ tại các điểm xung yếu, sẵn sàng sơ tán dân, cứu hộ, cứu nạn; tiến hành canh gác nghiêm ngặt, cắm biển cảnh báo và dựng barie tại tất cả các ngầm tràn, tuyến đường ngập sâu để bảo đảm tính mạng cho người dân. Đồng thời, hàng chục nghìn tấn xăng dầu, lương thực cùng hơn 79.000 thùng mì ăn liền, 21.000 thùng nước uống đã được dự trữ và phân bổ kịp thời để tiếp tế cho Nhân dân ở những vùng bị chia cắt.

Quảng Trị đã từng bước ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác PCTT, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và tổ chức ứng phó. Cụ thể, đã khai thác, sử dụng thông tin từ hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn; tăng cường theo dõi diễn biến mưa, lũ, ngập lụt, sạt lở để kịp thời tham mưu điều chỉnh phương án ứng phó phù hợp với thực tiễn. Bước đầu ứng dụng hiệu quả hệ thống phần mềm cảnh báo ngập lụt trên các lưu vực sông, ứng dụng PCTT và hệ thống hơn 90 trạm quan trắc lượng mưa, mực nước tự động, 7 trạm cảnh báo ngập lụt tự động, 26 camera giám sát thiên tai tại các khu vực xung yếu, 20 tháp cảnh báo lũ thông minh…

Hệ thống điều hành trực tuyến được áp dụng để chỉ đạo từ tỉnh đến xã trong thời gian xảy ra thiên tai. Các kênh thông tin điện tử, mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh cơ sở được huy động tối đa để truyền tải kịp thời các bản tin cảnh báo, chỉ đạo điều hành và hướng dẫn kỹ năng phòng, tránh thiên tai đến người dân. Việc trao đổi thông tin, báo cáo nhanh giữa các cấp, ngành được thực hiện linh hoạt, góp phần nâng cao hiệu quả chỉ huy, điều hành trong các tình huống khẩn cấp.

Nhanh chóng ổn định đời sống và sản xuất

Sau thiên tai, việc khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất, ổn định đời sống người dân được ưu tiên hàng đầu. Tỉnh đã tiếp nhận và phân bổ kịp thời 4 đợt hàng dự trữ quốc gia gồm hàng chục nghìn phao cứu sinh, nhà bạt, máy phát điện cho các địa phương.

Để phục vụ công tác tái thiết, từ các nguồn hỗ trợ, hàng nghìn hộ dân bị ảnh hưởng nặng đã nhận được hỗ trợ trực tiếp về an sinh xã hội, giống cây trồng, vật nuôi và vật tư sản xuất. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, hệ thống giao thông huyết mạch, đê điều, trường học, trạm y tế và lưới điện nhanh chóng được sửa chữa, đưa cuộc sống của người dân trở lại quỹ đạo bình thường.

Không chỉ dừng lại ở các giải pháp cứu trợ ngắn hạn, UBND tỉnh đã chủ động công bố các tình huống khẩn cấp về thiên tai để tập trung nguồn lực đầu tư những công trình mang tính chiến lược lâu dài. Nhiều dự án hạ tầng lớn, nâng cao khả năng phòng ngừa đã được triển khai mạnh mẽ, như: Dự án sửa chữa cấp bách hồ Vực Tròn, sửa chữa nâng cấp đập Khe Dỗi, kè chống sạt lở sông Nhật Lệ giai đoạn 2 và khu neo đậu tàu thuyền tránh trú bão kết hợp cảng cá Bắc sông Gianh...

Mưa lớn gây hư hỏng tại cầu tràn xã Hướng Phùng, năm 2025 - Ảnh: L.A

Đặc biệt, đối với sự cố sạt lở nghiêm trọng tại khu vực xã Khe Sanh, UBND tỉnh đã kịp thời công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai, đồng thời chỉ đạo triển khai “Chiến dịch Quang Trung” với trọng tâm xử lý sạt lở, bảo đảm an toàn khu dân cư. Trên cơ sở đó, tỉnh đã huy động đồng bộ các lực lượng, trong đó lực lượng quân đội giữ vai trò nòng cốt xử lý khẩn cấp sự cố. Công trình kè chống sạt lở khu vực Khe Sanh được triển khai khẩn trương, đáp ứng và vượt tiến độ đề ra, kịp thời ổn định khu vực sạt lở, bảo vệ an toàn khu dân cư và hạ tầng thiết yếu. Đến nay, các hộ dân phải di dời tạm thời đã trở về sinh sống ổn định, an toàn, đời sống Nhân dân được khôi phục, nguy cơ mất an toàn cơ bản được kiểm soát.

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai, Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy PTDS tỉnh Lê Quang Lam nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, có ý nghĩa quan trọng tạo nền tảng, tiền đề cho việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của cả giai đoạn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp, cực đoan và khó lường, công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn tỉnh tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị.

Theo đó, tỉnh tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo sớm và quyết liệt của UBND các cấp đối với các tình huống thiên tai, sự cố khẩn cấp; gắn trách nhiệm của từng cấp, từng ngành với việc kiểm tra, đôn đốc và đánh giá trách nhiệm người đứng đầu. Rà soát, củng cố Ban Chỉ huy PTDS các cấp; cập nhật và hoàn thiện các phương án, kịch bản ứng phó thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”; tăng cường tổ chức diễn tập, tập huấn, nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và kỹ năng ứng phó cho lực lượng làm công tác PCTT các cấp, đặc biệt là lực lượng PCTT cấp xã, cộng đồng dân cư, lực lượng xung kích PCTT ở cơ sở.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm hiện đại hóa hệ thống dự báo, cảnh báo sớm, số hóa các kịch bản và nâng cao hiệu quả điều hành trực tuyến; đổi mới công tác truyền thông, tập trung phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng tránh thiên tai sâu rộng đến từng người dân, đặc biệt là đồng bào vùng sâu, vùng xa nhằm xóa bỏ hoàn toàn tâm lý chủ quan.

Đồng thời, Quảng Trị chủ động bố trí, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, ưu tiên ngân sách nâng cấp các công trình đê điều, hồ đập nhỏ xuống cấp, kè chống sạt lở bờ sông, bờ biển và các khu neo đậu tàu thuyền. Gắn công tác khắc phục hậu quả thiên tai với việc khôi phục sản xuất bền vững, bảo đảm sinh kế và an sinh xã hội lâu dài cho nhân dân.

Lê An