QTO - Trước thực trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số ở xã A Dơi, Đồn Biên phòng Ba Tầng đã kiên trì triển khai nhiều cách làm phù hợp, hiệu quả, từng bước hướng tới chấm dứt tình trạng này trên địa bàn đơn vị quản lý. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc trao đổi với thượng tá Đinh Quang Duyên, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ba Tầng về những cách làm và kết quả đạt được trong việc hạn chế nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ở địa phương.

● P.V: Thưa thượng tá, thời gian qua, Đồn Biên phòng Ba Tầng đã đạt được những kết quả nổi bật nào trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn?

- Thượng tá Đinh Quang Duyên: Bên cạnh nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, Đồn Biên phòng Ba Tầng luôn xác định công tác vận động Nhân dân phát triển kinh tế-xã hội là nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, tuyên truyền, vận động giảm tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được Đảng ủy, Ban Chỉ huy đơn vị quan tâm, triển khai thường xuyên và đạt nhiều kết quả tích cực.

Trước đây, trong cộng đồng đồng bào Pa Kô, Vân Kiều trên địa bàn vẫn còn xảy ra tình trạng một số thanh thiếu niên bỏ học sớm để kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật; cá biệt có trường hợp kết hôn cận huyết thống, sinh con bị dị tật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất, trí tuệ. Những hệ lụy này không chỉ tác động trực tiếp đến tương lai của các em mà còn tạo gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Xuất phát từ thực trạng đó, Đồn Biên phòng Ba Tầng đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến các tầng lớp nhân dân. Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ quy định pháp luật về độ tuổi kết hôn, đồng thời phân tích hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đối với sức khỏe, chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của gia đình, bản làng.

Đồn Biên phòng Ba Tầng đa dạng hình thức tuyên truyền để tiến tới chấm dứt nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống - Ảnh: Đ.Q.D

Để nâng cao hiệu quả, đơn vị phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, các đoàn thể và trường học để đa dạng hóa hình thức tuyên truyền. Nội dung được lồng ghép vào sinh hoạt thôn, bản; các tiết học biên giới; lớp xóa mù chữ, tái mù chữ và hoạt động ngoại khóa trong trường học. Đồng thời, đơn vị tham mưu xây dựng pa nô, áp phích với nội dung trực quan, dễ hiểu, phản ánh rõ những hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Cùng với đó, đồn chỉ đạo các tổ công tác địa bàn, cán bộ, đảng viên tham gia sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản; thực hiện tốt vai trò đảng viên phụ trách hộ dân để kịp thời nắm tình hình, phát hiện sớm các trường hợp có nguy cơ tảo hôn hoặc kết hôn cận huyết thống. Khi phát hiện, đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương, nhà trường và đoàn thể trực tiếp tuyên truyền, vận động, thuyết phục các gia đình không vi phạm pháp luật.

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, kiên trì của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ba Tầng cùng cấp ủy, chính quyền và các cơ quan chức năng, những năm gần đây trên địa bàn không còn xảy ra tình trạng hôn nhân cận huyết thống. Tuy nhiên, tình trạng tảo hôn vẫn còn. Năm 2024, ghi nhận 24 trường hợp tảo hôn, trong đó xã A Dơi (cũ) 11 trường hợp, xã Ba Tầng (cũ) 13 trường hợp; 9 tháng đầu năm 2025, có 27 trường hợp, trong đó 8 trường hợp cả vợ và chồng đều chưa đủ tuổi kết hôn, số còn lại là vợ chưa đủ tuổi theo quy định.

● P.V: Đơn vị đã triển khai những cách làm hay, mô hình hiệu quả nào phù hợp với đặc điểm địa bàn?

- Thượng tá Đinh Quang Duyên: Thực tiễn cho thấy, muốn tuyên truyền hiệu quả phải bảo đảm “đúng người, đúng cách, đúng thời điểm”. Đồn Biên phòng Ba Tầng chú trọng phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín; lồng ghép nội dung tuyên truyền vào họp bản, lễ hội truyền thống, sinh hoạt cộng đồng để tạo sự đồng thuận.

Đối tượng tuyên truyền trọng tâm là học sinh, thanh thiếu niên là nhóm có nguy cơ cao. Đơn vị phối hợp với các trường học, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ tuyên truyền pháp luật, kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản, giúp các em nâng cao nhận thức, chủ động bảo vệ bản thân và tương lai.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cũng được tập trung vào phụ huynh, đặc biệt là phụ nữ, bởi nhiều trường hợp tảo hôn xuất phát từ quyết định của gia đình. Đồn gắn tuyên truyền với hỗ trợ phát triển kinh tế, giáo dục; triển khai hiệu quả các chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi Đồn Biên phòng”, góp phần tạo điều kiện để học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường, hạn chế bỏ học sớm.

● P.V: Những khó khăn, vướng mắc nào đang ảnh hưởng đến hiệu quả công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống?

- Thượng tá Đinh Quang Duyên: Khó khăn lớn nhất là một số hủ tục tồn tại lâu đời trong một bộ phận nhân dân; trình độ dân trí không đồng đều, nhiều người chưa nắm rõ quy định pháp luật, chưa nhận thức đầy đủ hậu quả lâu dài của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Bên cạnh đó, tình trạng thanh thiếu niên bỏ học sớm dẫn đến thiếu kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản, gây khó khăn cho công tác tuyên truyền.

Ngoài ra, địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn, nhất là mùa mưa lũ; vai trò của một số người có uy tín trong cộng đồng chưa thật sự quyết liệt cũng ảnh hưởng đến hiệu quả vận động.

● P.V: Thời gian tới, Đồn Biên phòng Ba Tầng tập trung những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả tuyên truyền?

- Thượng tá Đinh Quang Duyên: Thời gian tới, đơn vị tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng dễ hiểu, sát thực tế; tập trung phân tích rõ hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống để người dân tự giác thay đổi hành vi. Trọng tâm là thanh thiếu niên, học sinh THCS, THPT và các gia đình có con gái trong độ tuổi dễ bị tảo hôn.

Đồng thời, tiếp tục phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, người có uy tín; phối hợp với hội phụ nữ, đoàn thanh niên, nhà trường, trạm y tế để nắm chắc các trường hợp có nguy cơ. Đơn vị duy trì việc cán bộ, đảng viên tham gia sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản, phụ trách hộ dân, góp phần chấm dứt tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn.

● P.V: Xin cảm ơn thượng tá!

Nguyễn Vinh (thực hiện)