QTO - Với mong muốn khơi dậy tình yêu nghệ thuật dân gian, góp phần gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ, Trường tiểu học Đức Ninh (phường Đồng Hới) đã đưa nghệ thuật bài chòi và các làn điệu dân ca vào môi trường học đường bằng nhiều hoạt động thiết thực, sinh động.

Đội hát bài chòi nhà trường đã chủ động biên soạn lời mới với các chủ đề gần gũi, giàu ý nghĩa giáo dục - Ảnh: Nh.V

Để triển khai hiệu quả hoạt động này, nhà trường đã quan tâm, tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tập huấn về hát bài chòi và dân ca Bình Trị Thiên. Qua đó, giáo viên được tìm hiểu, tiếp cận với những làn điệu dân ca đặc sắc như hò khoan Lệ Thủy, hò hụi, hò giã gạo, vè... Trường còn lồng ghép nội dung về nghệ thuật dân gian vào chương trình giảng dạy môn Âm nhạc, Giáo dục địa phương và các hoạt động ngoại khóa, giúp học sinh tiếp cận di sản bằng những hình thức gần gũi, phù hợp với lứa tuổi.

Từ các hoạt động trải nghiệm, học sinh được hiểu về nguồn gốc, đặc trưng và giá trị văn hóa của nghệ thuật bài chòi, được làm quen với những làn điệu, câu hát, tiếng hô đặc trưng cùng các quân bài mang tên gọi dân dã, ngộ nghĩnh. Đặc biệt, học sinh còn được trực tiếp nghe, xem biểu diễn và tham gia thực hành trong các sân chơi trải nghiệm do nhà trường tổ chức.

Học sinh trải nghiệm trò chơi bài chòi - Ảnh: Nh.V

Một trong những cách làm tạo nên sức hấp dẫn khi truyền dạy dân ca, nghệ thuật truyền thống là việc làm mới lời ca, câu hô bài chòi để phù hợp với tâm lý và nhận thức của học sinh tiểu học. Đội hát bài chòi của nhà trường gồm các thành viên trong ban giám hiệu và giáo viên đã chủ động tìm hiểu, biên soạn lời mới theo những chủ đề quen thuộc như tình cảm gia đình, tình bạn, trường lớp, lòng biết ơn thầy cô, tinh thần chăm ngoan, học tốt và sự sẻ chia trong cuộc sống. Nhờ đó, những câu hát, tiếng hô mang đậm nét dân gian được khoác lên diện mạo mới, vừa gần gũi song vẫn giữ được đặc trưng của nghệ thuật truyền thống, vừa tạo sự hứng thú cho học sinh.

Bằng cách thể hiện dí dỏm, vui tươi, những bài học tưởng chừng khô khan được chuyển tải thành lời ca, tiếng hát sinh động, dễ nhớ, dễ thuộc. Qua đó, các em được nhắc nhở về tinh thần chăm chỉ học tập, tránh ham chơi; biết yêu thương, kính trọng cha mẹ, thầy cô và sống nhân ái, biết cảm thông, sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn.

Đặc biệt, những hình ảnh thân thương, giàu giá trị lịch sử, văn hóa như dòng Nhật Lệ, tấm gương Mẹ Suốt kiên cường… cũng được khéo léo đưa vào lời ca, góp phần giáo dục tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về truyền thống dân tộc.

Qua các sân chơi, hoạt động ngoại khóa như “Em yêu làn điệu dân ca-Vui hội bài chòi”, học sinh có cơ hội hòa mình vào không gian nghệ thuật dân gian, trực tiếp trải nghiệm trò chơi và giao lưu cùng thầy cô, bạn bè. Những câu hô vui nhộn, những quân bài ngộ nghĩnh cùng không khí hào hứng của ngày hội đã tạo nên sức cuốn hút, giúp các em chủ động khám phá, cảm nhận cái hay, cái đẹp của nghệ thuật truyền thống bằng chính trải nghiệm của mình.

Em Hoàng Bảo An, học sinh lớp 4, chia sẻ: “Em rất thích tham gia chơi bài chòi vì được giao lưu, vui chơi cùng các bạn và hiểu thêm về nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương”.

Cô giáo Hồ Thị Hồng Lê cho biết: “Để giúp học sinh hiểu và yêu hơn nghệ thuật bài chòi, chúng tôi đã chủ động tìm hiểu, trao đổi và lựa chọn những cách giới thiệu phù hợp với lứa tuổi. Ngoài trang bị cho các em kiến thức cơ bản về bài chòi, chúng tôi còn dạy cho các em biết hát dân ca và trực tiếp tham gia trải nghiệm để các em có thể cảm nhận sâu sắc hơn cái hay, cái đẹp của nghệ thuật truyền thống. Chúng tôi hy vọng từ những trải nghiệm hôm nay, tình yêu và ý thức gìn giữ di sản sẽ dần được hình thành trong mỗi học sinh”.

Ông Phạm Đức Minh, Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Đức Ninh cho hay: “Việc đưa bài chòi và các làn điệu dân ca vào trường học là một trong những hoạt động nhằm giáo dục giá trị truyền thống, phát huy tinh hoa văn hóa dân gian trong môi trường học đường. Bên cạnh việc lồng ghép nội dung vào các môn học, nhà trường còn tổ chức các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa và tích cực tham gia các lớp tập huấn do ngành Văn hóa tổ chức.

Nhờ đó, giáo viên, học sinh có thêm cơ hội tiếp cận, thực hành và hiểu hơn về những làn điệu dân ca Bình Trị Thiên. Những hoạt động này vừa tạo sân chơi bổ ích, giúp các em thư giãn sau giờ học, vừa góp phần bồi đắp tình yêu quê hương và tạo động lực để các em học tập tốt hơn”.

Không chỉ nhận được sự hưởng ứng của giáo viên, học sinh, hoạt động còn góp phần tăng cường sự kết nối giữa nhà trường với cộng đồng trong công tác bảo tồn di sản.

Học sinh trải nghiệm trò chơi bài chòi - Ảnh: Nh.V

Ông Trần Văn Ninh, ở tổ dân phố Đức Ninh 1, phường Đồng Hới, bày tỏ: “Việc nhà trường đưa bài chòi vào học đường là hoạt động rất thú vị và ý nghĩa. Qua lời ca, tiếng hát và những làn điệu dân ca trữ tình, đằm thắm, các em được bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc. Tôi mong rằng, dù sau này có đi đến đâu, các em vẫn luôn nhớ về quê hương với những ngày hội bài chòi giàu bản sắc”.

Thực tế cho thấy, việc đưa nghệ thuật bài chòi và dân ca vào trường học không chỉ mang đến niềm vui, sự hứng khởi mà còn tạo môi trường để học sinh rèn luyện nhiều kỹ năng cần thiết. Qua từng câu hát, tiếng hô và trò chơi dân gian, các em được phát triển khả năng lắng nghe, phản xạ, giao tiếp, hợp tác và sự tự tin khi tham gia các hoạt động tập thể. Quan trọng hơn, những trải nghiệm ấy góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, lòng tự hào về truyền thống văn hóa và ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn, phát huy di sản.

Từ những hoạt động thiết thực, Trường tiểu học Đức Ninh đang từng ngày nuôi dưỡng tình yêu và ý thức trân trọng các giá trị văn hóa quê hương trong mỗi học sinh. Khi các em yêu thích, hào hứng cất lên những câu hát bài chòi, những giá trị văn hóa truyền thống sẽ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa cho hôm nay và mai sau.

                                                                                            Nh.V