QTO - Có những vùng biển người ta tìm đến để vui chơi, để ghi vài tấm ảnh rồi vội vã rời đi. Nhưng cũng có những vùng biển khiến bước chân tự nhiên chậm lại, lời nói bỗng ít đi, chỉ còn tiếng lòng âm thầm đối thoại với sóng. Với tôi,  đó là Nhật Lệ, nơi dòng sông hòa vào biển cả, những con thuyền trở về sau một đêm dài lênh đênh, và những năm tháng tuổi thơ của tôi cũng được gửi lại trong từng con sóng.

Tôi vẫn tin rằng mỗi miền đất đều có một cách riêng để chạm vào con người. Có nơi khiến ta choáng ngợp bởi sự hùng vĩ, có nơi níu chân bởi vẻ trù phú. Còn Nhật Lệ không cố gắng trở thành điều gì lớn lao. Biển chỉ nằm đó, bình yên từ ngàn đời, lặng lẽ đón từng con sóng đi về, từng mùa gió đổi thay, từng bước chân người đến rồi đi. Chính sự bình thản ấy lại khiến lòng người khó rời bước.

Lần nào đứng trước biển, tôi cũng thích đến thật sớm, khi bình minh còn ngái ngủ phía cuối chân trời. Mặt trời từ từ nhô lên như một đốm lửa nhỏ, rồi lớn dần, nhuộm cả khoảng không thành màu hồng nhạt. Những con thuyền sau một đêm xa khơi lặng lẽ trở về, khoang đầy cá bạc lấp lánh dưới ánh sớm. Tiếng máy nổ hòa cùng sóng biển , tiếng gọi nhau của ngư dân, tiếng chim biển chao nghiêng... tất cả tạo thành một bản tình ca không cần nhạc trưởng, chỉ có nhịp điệu của đời sống. Tôi nhớ nhất những buổi sớm ở bến cá dưới chân cầu Nhật Lệ.

Khi mặt trời vừa nhô khỏi biển, những chiếc thuyền nối nhau cập bến, tiếng người trả giá xen lẫn tiếng cười, tiếng gọi í ới, mùi cá tươi quyện với vị mặn của gió biển. Chỉ vài giờ sau, bến lại trở nên thưa vắng như chưa từng có một phiên chợ. Mỗi lần nhớ quê, điều hiện về trước tiên trong tôi không chỉ là sóng, mà còn là nhịp sống bình dị ấy.

Minh họa: H.H

Tôi từng nghĩ biển là nơi rộng nhất. Nhưng rồi có lúc nhận ra, thứ rộng hơn cả mặt biển là lòng người biết yêu thương, biết chờ đợi. Nhìn những người đàn bà đứng trên bờ ngóng thuyền cập bến, tôi hiểu rằng biển không chỉ nuôi sống con người bằng tôm cá. Biển còn thử thách lòng kiên nhẫn, dạy con người cách gửi niềm tin vào những con sóng không thể đoán định. Có lẽ vì thế mà người miền biển thường ít nói về gian khó. Họ học được từ biển sự bền bỉ và đứng dậy sau mỗi lần vỡ tan.

Tôi thích đi chân trần trên cát khi nắng chưa gắt. Cát Nhật Lệ mịn đến mức mỗi bước chân đều như được ôm lấy. Dấu chân vừa in xuống đã nhanh chóng bị sóng xóa nhòa. Thuở nhỏ, tôi từng tiếc nuối vì những dấu chân ấy biến mất quá nhanh. Lớn lên mới hiểu, biển không xóa đi kỷ niệm. Biển chỉ nhắc rằng chẳng điều gì thuộc về mình mãi mãi. Điều còn lại không phải là dấu chân trên cát, mà là những gì đã lắng xuống trong trái tim.

Có những chiều, tôi ngồi thật lâu nhìn mặt trời chầm chậm chìm xuống phía xa. Ánh hoàng hôn trải lên mặt nước một con đường dát vàng, dài như dẫn đến một miền ký ức. Người ta thường nói biển buồn vào lúc chiều muộn. Tôi lại thấy biển đang lắng nghe. Mỗi con sóng xô vào bờ rồi rút ra như mang theo một phần nặng nhọc của con người, để khi đứng trước biển, ai cũng thấy lòng mình nhẹ hơn một chút.

Tôi đã đi qua nhiều vùng biển, có nơi nước xanh hơn, cát mịn hơn nhưng mỗi lần nhớ về biển, trong tôi vẫn hiện lên Nhật Lệ với vẻ đẹp không phô bày. Giống như một người bạn cũ, chẳng cần nói điều gì hoa mỹ, chỉ cần ngồi cạnh cũng đủ thấy bình yên. Có lẽ vẻ đẹp bền lâu chưa bao giờ đến từ sự rực rỡ. Nó đến từ khả năng ở lại trong ký ức của con người.

Người ta bảo thời gian làm phai nhạt mọi thứ. Nhưng thời gian dường như bất lực trước tiếng sóng. Bao thế hệ lớn lên bên bờ Nhật Lệ, rồi rời quê đi học, đi làm, đi đến những thành phố đông đúc. Đến một ngày, chỉ cần nghe đâu đó tiếng sóng hoặc thoảng qua mùi muối mặn, cả một vùng trời tuổi thơ bỗng hiện về nguyên vẹn.

Cầu Nhật Lệ vẫn lặng lẽ bắc qua dòng sông như một chứng nhân của bao cuộc trở về. Mỗi lần đi qua nơi ấy, tôi có cảm giác mình không chỉ trở lại một vùng đất, mà đang trở về với một phần tuổi thơ đã gửi lại nơi này. Hóa ra quê hương không chỉ nằm trên bản đồ. Quê hương còn nằm trong một âm thanh, một làn gió, trong vị mặn rất khẽ mà suốt đời con người vẫn mang theo.

Tôi yêu Nhật Lệ không chỉ vì màu nước xanh hay bãi cát dài. Tôi yêu cả những mái chèo sẫm màu nắng gió, những bàn tay chai sần kéo lưới, những gương mặt rám nắng luôn ánh lên niềm tin vào ngày mai. Mỗi người dân nơi đây đều như một hạt muối nhỏ. Riêng lẻ thì mong manh, nhưng góp lại làm nên vị mặn của biển, vị mặn của quê hương và của những tháng năm không thể nào quên.

Rời Nhật Lệ, tôi mang theo ít cát còn vương nơi gấu quần, chút gió còn đọng trong mái tóc và rất nhiều tiếng sóng cất giữ trong tim. Có những điều tưởng đã bỏ lại phía sau, nhưng hóa ra vẫn đồng hành cùng ta suốt cuộc đời. Giống như biển, vẫn âm thầm ở đó, không níu kéo, không hứa hẹn, chỉ lặng lẽ chờ mỗi người trở về khi lòng cần một nơi để bình yên - nơi có một khoảng xanh dịu dàng đang vỗ sóng.

Hoài Thanh