QTO - Khác với hình ảnh điềm đạm, mực thước trên bục giảng, bên trong giảng viên Nguyễn Xuân Vũ (SN 1970), trú tại phường Đông Hà là một tâm hồn nghệ sĩ khoáng đạt, luôn vươn tới những đỉnh cao hơn. Chính sự giao thoa giữa tư duy sư phạm và bản năng nghệ thuật đã giúp anh thuần dưỡng “con ngựa bất kham” trong cá tính của mình và gặt hái hàng chục giải thưởng danh giá.

Những nốt thăng trong nghề

Giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ khởi đầu năm 2026 với một nốt thăng rực rỡ. Mới đây, trên sân khấu Nhà hát Quân đội khu vực phía Nam, TP. Hồ Chí Minh, anh được Hội Nhạc sĩ Việt Nam vinh danh, trao tặng giải thưởng Âm nhạc Việt Nam năm 2025. Lần này, “đứa con tinh thần” mà giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ mang đến hội đồng nghệ thuật là ca khúc: “Huyền mây Minh Hóa”. Giữa “rừng” tác phẩm được đầu tư công phu, âm nhạc của anh chinh phục hội đồng bởi nhờ sự kết hợp tinh tế giữa học thuật và phong vị dân gian.

Với giải thưởng Âm nhạc Việt Nam năm 2025, “gia tài” của giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ đã tròn 10 giải thưởng danh giá của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Ngoài ra, anh còn sở hữu hàng chục giải thưởng khác từ trung ương đến địa phương. Mỗi giải thưởng là một cột mốc đáng nhớ trên con đường nghệ thuật, ghi nhận tài năng, sự cống hiến của anh.

Giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ (đứng thứ 4, từ trái sang phải) nhận giải thưởng Âm nhạc Việt Nam năm 2025 - Ảnh: Q.H

Giải thưởng Âm nhạc Việt Nam năm nay có ý nghĩa đặc biệt đối với giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ. Là người làm nghệ thuật, lâu nay, anh không bó buộc mình ở không gian nhất định. Dẫu vậy, những ca khúc viết về Quảng Trị của giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ vẫn luôn có nét riêng, dường như sâu lắng và tha thiết hơn. Sau khi 2 tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình (cũ) về chung một nhà, không gian đậm yêu thương ấy cũng được mở rộng ra. Đó là lúc anh bắt gặp ý thơ của Dương Minh Phong. “Tôi viết ca khúc này bằng cảm xúc chân thật nhất. Đó là tiếng lòng dành cho Minh Hóa nói riêng, đại ngàn Quảng Trị nói chung”, anh Vũ bật mí.

Thuần dưỡng “con ngựa bất kham”

Là con nhà “nòi” văn chương nhưng những thanh âm trong trẻo của cuộc sống lại có sức hút mãnh liệt đối với Xuân Vũ. Cảm nhận rõ điều đó, ba anh là cố nhà văn Xuân Đức, đã động viên con thi vào Trường Đại học Nghệ thuật Quân đội (hệ trung cấp). Năm 13 tuổi, Xuân Vũ đến với violon. “Tôi từng ao ước được chơi loại nhạc cụ này nhưng không ngờ, nó lại đầy thử thách. 6 tháng đầu tiên, tôi hầu như chỉ học kéo dây đàn. Dẫu dành rất nhiều thời gian, tâm sức nhưng âm thanh của violon vẫn không như ý muốn. Tôi hiểu rằng, nếu chỉ có mỗi đam mê, chưa chắc mình sẽ đạt được thành công”, anh Vũ nhớ lại.

Từ suy nghĩ ấy, giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ không ngại khổ luyện. Sau 7 năm gắn bó với chiếc đàn violon, năm 1993, anh dự thi và đỗ vào Khoa Sáng tác, Trường Đại học Nghệ thuật Huế (nay là Học viện Âm nhạc Huế). Về công tác ở Đoàn Nghệ thuật Quảng Trị một thời gian, anhlại tiếp tục khăn gói đi học thạc sĩ với mong muốn hoàn thiện khả năng sáng tác của mình. Đây cũng chính là thời điểm anh đứng trước những lựa chọn, rồi quyết định rẽ hướng đến với nghề giáo.

Hiện nay, giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ đang là Phó Trưởng phòng Đào tạo-Khảo thí, Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Trị. Chính môi trường sư phạm đã thuần dưỡng “con ngựa bất kham” trong anh. Không còn vẻ xốc nổi của thời trai trẻ, giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ ngày càng điềm tĩnh, nhiều chiêm nghiệm. Vậy nhưng, sự chuẩn mực của một người thầy không làm mất đi chất nghệ sĩ trong anh. Ngược lại, nó giúp anh biết cách "sống chậm", nhìn mọi việc giàu tình cảm, nhân văn, có chiều sâu hơn.

Thành danh nhờ sự thăng hoa

Nhiều người cho rằng, việc đèn sách kéo dài sẽ khiến “cái tôi" của người nghệ sĩ khô cứng. Thế nhưng, Xuân Vũ lại chứng minh một điều trái ngược. Dẫu là lúc đang đi học, công tác ở đoàn nghệ thuật hay giảng dạy tại trường, anh vẫn liên tục cho ra đời những đứa con tinh thần giá trị. Trong giới chuyên môn, Xuân Vũ nổi tiếng với khả năng sáng tác “thần tốc”. Anh chia sẻ: “Với tôi, âm nhạc là cảm xúc, mà cảm xúc thì không thể gò ép hay nhào nặn quá lâu. Nhạc phẩm tôi viết chậm nhất chỉ trong 4 tiếng đồng hồ. Nếu bài nào phải sửa từ ngày này sang ngày khác thì coi như hỏng”.

Một nhạc phẩm của giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ là một bản hòa ca tự nhiên, đầy màu sắc của âm thanh. Phần lớn sáng tác của anh đến từ những khoảnh khắc, cảm xúc đời thường nhất. Có những đêm đi chơi về muộn, sợ vợ con thức giấc, anh lẳng lặng ra bờ hồ hóng mát, thả câu. Giữa không gian tĩnh lặng, những giai điệu bật ra như đã có sẵn ở đâu đó, chỉ chờ lúc phù hợp là xuất hiện. Cứ thế, từ những khoảnh khắc đặc biệt đã tạo ra nhiều bản “hit” trong làng nhạc truyền thống và thính phòng như: “Mồ hôi đá”, “Bài ca thống nhất”, “Vòm trời Asean”, “Lời chúc thế kỷ”…

Ở tuổi 55, trải qua đủ thăng trầm, giảng viên, nhạc sĩ Xuân Vũ vẫn luôn tự nhận mình là người may mắn vì được sống trọn vẹn với đam mê. Không chỉ sáng tác, anh còn là người truyền lửa, dìu dắt bao thế hệ học trò trở thành những nghệ sĩ, giáo viên âm nhạc, ngày ngày lặng thầm tiếp nối dòng chảy nghệ thuật.

Quang Hiệp